milliy dinlar

PPT 24 pages 1.5 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: dinshunoslik faniga kirish. mavzu: milliy dinlar. reja yahudiylikning vujudga kelishi va uning ta’limoti. veda va veda dinlari. konfutsiylik va daosizm. antik dunyo falsafasida din, uning kelib chiqishi va mohiyati to’g’risida dinshunoslar ikki guruhga bo‘lingan birlari xudoning go‘yo mavjudligiga ishonchni tabiiy va yerdagi sabablar bilan bog‘lab izohlagan bo‘lsalar, boshqalari buni ideal (ruhiy) kuchlarning mavjudligidan axtarganlar. milliy dinlar – ma’lum millatga xos bo’lib, boshqa millat vakillarini o’ziga qabul qilmaydigan dinlar. masalan, yahudiylik (yahudiy millatiga xos), hinduiylik (hindlarga xos), konfutsiylik (xitoy millatiga xos), sintoizm (yaponlarga xos). * yahudiylik miloddan avvalgi 2000-yillarning oxirlarida falastinda vujudga kelgan, yakka xudolik g’oyasini targ’ib qilgan dindir. yahudiylik millat dini bo’lib, faqatgina yahudiy xalqiga xos. yahudiy so’zining kelib chiqishi haqida turli fikrlar mavjud. abu rayhon beruniy o’zining «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» kitobida yozishicha, yahudiylar bu so’zni somiy tillaridagi hoda–«tavba qilmoq, tavba qilganlar» so’zidan kelib chiqqan deb da’vo qilsalar-da, aslida bu fikr noto’g’ri, «yahudiy» so’zi banu isroil xalqi ustidan …

2 / 24

i buyurganlar. shundan so’ng faqat ruhoniylargagina ibodat vaqtida yahve nomini tilga olishlariga ijozat berilgan. yahudiylik ta’limotiga ko’ra, yahve olamlarni yaratishni yakshanbada boshlab, juma kuni tugatdi, shanba kuni esa dam oldi va yahudiylarga ham shu kuni dam olishni buyurdi. shu sabab yahudiylik dinida shanba kuni ulug’ kun hisoblanib, hech bir ishga qo’l urilmaydi. 2. yahudiylar yer yuzidagi xalqlarning «eng mumtozi» va u «dunyoda berilajak in’omlarning eng haqlisi» ekanligi. ular o’zlarini хudo tomonidan saylangan, muqaddas xalq ekanini, yahudiyning ruhi хudoning bir qismi hisoblanishini da’vo qiladilar. 3. messiya – xaloskorning kelishi haqida. unga ko’ra, oxir zamonda yahve yahudiylar orasidan bir xaloskorni chiqaradi va u quyidagi vazifalarni bajaradi: 1) dunyoni isloh qilgan holda qaytadan quradi; 2) butun yahudiylarni sinion atrofida to’playdi; 3) ularning barcha dushmanlarini jazolaydi. 4. oxirat kuniga ishonish. yahudiylikda oxirat haqidagi tasavvurlar, asosan тalmudda bayon etilgan. unga ko’ra, yahvega chin e’tiqod qilganlar oxiratda mukofotlanadilar. aksincha, uning qonunlarini buzganlar shafqatsiz jazo oladilar хristianlar …

3 / 24

etnik ko’rinishlar tartibiga muvofiq to’rt xil: yevropalik, buxoro, gruzin, tog’li yoki tat yahudiylariga bo’linadi. mil.avv. ikkinchi ming yillik o’rtalarida hindistonning shimoli-g’arbiy qismiga, hozirgi panjob hududiga g’arbdan hindikush dovoni orqali o’zlarini oriylar deb atagan jangari xalqlar bostirib kela boshladilar. bu xalqlar eronga ko’chib kelgan qo’shni qabila tillariga juda yaqin bo’lgan, hind-yevropa tillaridan kelib chiqqan tilda gaplashar edilar. harbiy jihatdan katta mahoratga ega bo’lishlari bilan birga she’riyatga ham usta edilar. shu yo’l bilan ular bu mintaqada mavjud dunyoqarashni o’zlari xohlagan tarafga o’zgartira oldilar. ular o’zlari bilan muqaddas yozuvlari – vedalar(sanskr.–muqaddas bilim) ni ham olib kelgan edilar. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirgan bo’lib, ular o’z ichiga ibodat, marosimlar, falsafiy ta’limotlar, tarixiy xabarlarni olgan edi. vedalar to’rt yirik to’plamdan iborat. vedalar “muqaddas bilim” veda xudolari. vedalarda xudolar – osmon xudolari, quyosh xudolari, havo xudolari, yer xudolari, ayol xudolar kabi xudolar toifasi haqida madhiyalar bayon etilgan. osmon xudolari. ular sirasiga dyaus, …

4 / 24

yerda quyoshning, havoda chaqmoqning, yer ustida olovning mujassamlashuvi hisoblangan olov xudosi agnidir. agni haqidagi afsonalar hindistondan tashqarida vujudga kelgan braxmanlik veda dinlarining bir shahobchasidir. vaqt o’tishi bilan vedalardagi qo’shiqlar ommaga,hatto ruhoniylarga ham tushunarsiz bo’lib qoldi. bu qo’shiqlar hali o’zgarishga uchramay, muqaddas til va muqaddas matnlar paydo bo’ldi. nihoyat, bu tilni o’rganish uchun kishilar alohida guruhlar tuzib, maxsus vaqt ajratdilar. natijada o’z hayotlarini ibodat qilish, ilohiyot ilmini o’rganish, murakkab marosimlarni o’tkazish va xalq ruhoniy hayotini boshqarishga bag’ishlagan braxmanlar kastasi (tabaqasi) vujudga keldi. dinga xos bo’lgan xususiyatlardan biri –ilohiy tilning o’zgartirib bo’lmasligidir. хuddi shu bir tilning eskirib amaldan qolishi va faqat muqaddas tilga aylanib qolishi braxmanizmning kelib chiqishiga sabab bo’lgan omillardan biridir. hinduizm asosan, hindistonda tarqalgan bo’lib, mamlakat aholisining 83%, ya’ni 650 mln.kishi shu dinga e’tiqod qiladi. hinduizm e’tiqod qiluvchilar soni jihatidan jahonda uchinchi o’rinda turadi. barcha hinduistlarning soni 700 mln.ni tashkil etadi. yirik jamoalar bangladeshda(12mln.), indoneziyada(3,6mln.), shrilankada(3mln.), pokistonda (1,5mln.), malayziyada(1mln.), aqshda(0,5mln.), …

5 / 24

va oddiy xalq ommasi – kambag’allarning ilohiyati hisoblanadi. u rigvedaning birinchi nusxalarida rudra nomi bilan zikr etilgan. atxarvavedada rudraning roli oshib boradi. yajurvedada rudra agni timsolida berilgan. u ishana, ishvara, maxadeva (buyuk xudo) nomlari bilan ham ataladi. konfutsiychilik avvalo falsafiy g’oya sifatida maydonga kelgan. konfutsiychilikning asoschisi konfutsiy (kun szi) mil. av. 551 yilda tug’ilib, mil. av. 479 yilda vafot etgan. konfutsiy bir necha yillar davomida turli podshohlar qo’l ostida ishlagandan keyin yoshlarga ta’lim bergan. konfutsiyning falsafiy qarashlari. konfutsiy komil inson (szyun-szi) haqidagi g’oyani yaratdi. szyun-szi, ya’ni yuksak ma’naviyatli inson ikki asosiy xususiyatga ega bo’lishi kerak: insoniylik va mas’uliyat (ajdodlar oldidagi qarz)ni his qilish. komil inson, eng avvalo, ishonchli va fidoiy bo’lishi lozim. u buning uchun tinimsiz, o’zini ayamasdan o’z ishonchi, hukmdori, o’z otasi va o’zidan katta barchaga birday xizmat qilishi va doimo kamolot sari intilishi zarur. mamlakatimizda komil inson, barkamol avlod tarbiyasi eng dolzarb masalalardan biri bo’lgan birpaytda, konfutsiyning falsafiy, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

mavzu: dinshunoslik faniga kirish. mavzu: milliy dinlar. reja yahudiylikning vujudga kelishi va uning ta’limoti. veda va veda dinlari. konfutsiylik va daosizm. antik dunyo falsafasida din, uning kelib chiqishi va mohiyati to’g’risida dinshunoslar ikki guruhga bo‘lingan birlari xudoning go‘yo mavjudligiga ishonchni tabiiy va yerdagi sabablar bilan bog‘lab izohlagan bo‘lsalar, boshqalari buni ideal (ruhiy) kuchlarning mavjudligidan axtarganlar. milliy dinlar – ma’lum millatga xos bo’lib, boshqa millat vakillarini o’ziga qabul qilmaydigan dinlar. masalan, yahudiylik (yahudiy millatiga xos), hinduiylik (hindlarga xos), konfutsiylik (xitoy millatiga xos), sintoizm (yaponlarga xos). * yahudiylik miloddan avvalgi 2000-yillarning oxirlarida falastinda vujudga kelgan, yakka xudolik g’oyasini targ’i...

This file contains 24 pages in PPT format (1.5 MB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar PPT 24 pages Free download Telegram