dinmadaniyatfenomeni

PPTX 50 pages 2.1 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

din madaniyat fenomeni din madaniyat fenomeni din (arabcha: „ishonch“, „itoat“) jamoat tomonidan shifrlangan qadimiy yozuvlar, mifologiya va rituallarga qatʼiy amal qilingan holda bajariluvchi harakatlar toʻplamidir; shuningdek, shaxsiy e’tiqod hamda mistik kechinmalardan iborat boʻlishi ham mumkin. „din“ atamasi ham jamoat eʼtiqodiga oid shaxsiy amaliyotlarni, ham guruh tomonidan bajariluvchi rituallarga qoʻllanadi. din — xudo yoki xudolar, gʻayritabiiy kuchlar mavjudligiga ishonish. din muayyan taʼlimotlar, his-tuygʻular, toat-ibodatlar va diniy tashkilotlarning faoliyatlari orqali namoyon boʻladigan, olam, hayot yaratilishini tasavvur qilishning alohida tarzi, uni idrok etishning oʻziga xos usuli. dinning paydo boʻlishi haqida yagona fikr yoʻq. islom dini taʼlimotiga koʻra, din — alloh tomonidan oʻz paygʻambarlari orqali bashariyat olamiga joriy etilajagi zarur boʻlgan ilohiy qonunlardir. tabiat va insonni yaratgan, ayni vaqtda insonga toʻgʻri, haqiqiy hayot yoʻlini koʻrsatadigan va oʻrgatadigan ilohiy qudratga ishonchni ifoda etadigan taʼlimotdir. din funksiyalari orasida quyidagilarni farqlash mumkin: • dunyoqarashni shakllantirish funksiyasi butun borliq qachon va nima uchun paydo bo‘lgan va bunda g‘ayritabiiy …

2 / 50

asuflari qarashlarida aks etgan. xvii asrga kelib yevropada cherkov hokimiyatining susaya boshlashi, hurfikrlilik namoyandalari - din tanqidchilarining paydo bо‘lishi, xix asrning ikkinchi yarmida charlz darvin tomonidan “turlarning kelib chiqishi” (1859) nomli asarning chop etilishi ham turtki bо‘ldi. keyinchalik mazkur qarashlar avgust komt va lyudvig buxnerlar tomonidan eng chо‘qqisiga kо‘tarildi. unga kо‘ra din bu ijtimoiy hodisa, inson tafakkuri, emotsiyalari mahsulidir. mazkur qarash tarafdorlari fikricha, dinlar soddadan – murakkabga, umumiylikdan – xususiylikka, kо‘pxudolikdan – yakkaxudolikka tomon uzoq tarixiy evolyusion jarayonni bosib о‘tgan. unga kо‘ra, ilk davrdagi ibtidoiy odamning jismoniy, fiziologik, asab-endokrin, biologik, psixologik va boshqa sohalari о‘ziga xos xususiyatlarga ega edi. bu nafaqat uning hayoti va faoliyatiga, fe’l-atvoriga, balki uning fikrlash darajasiga, kuchli hayajonlanishiga, tasavvur etishiga, mustahkam, haqiqiy yoki soxta mantiqiy qonuniyatlarni kashf etishiga ta’sir kо‘rsatadi. uyqu, tush va nafas olish kabi holatlarda tanani boshqaruvchi va о‘lim bilan undan ajratib turuvchi, hayot bag‘ishlovchi qandaydir kuch mavjudligiga ishongan ajdodlarimiz, mazkur kuch harakat qiluvchi …

3 / 50

i ilgari suradi; har bir dinda ajdodlarga alohida e’tibor qaratilganligiga ishora qiladi. din tushunchasi о‘zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan bо‘lib, ishonch, inonmoq ma’nosini bildiradi. bizning fikrimizcha, din real voqelikdagi, ijtimoiy hayotdagi narsa va hodisalarni tabiatdan, jamiyatdan tashqarida mavjud deb hisoblaydigan, ularni о‘ziga xos tarzda aks ettiradigan ma’naviy e’tiqod va amalning bir turidir. e’tiqod sо‘zi ham arab tilidan kirib kelgan bо‘lib, chuqur, mustahkam ishonch ma’nosini anglatadi- demak, diniy e’tiqod deganda mustahkam, chuqur ishonch, maslak, ishonish tushuniladi. ilohiyot, ya’ni diniy ta’limot nuqtai nazardan "din", "diniy e’tiqod" tushunchalari jamiyat, inson, uning ongi hayotning ma’nosi, maqsadi va taqdiri uni bevosita qurshab olgan moddiy olamdan tashqarida bо‘lgan, uni gо‘yo yaratgan, ayni zamonda insonlarga birdan-bir "tо‘g‘ri", "haqiqiy", "odil" hayot yо‘llarini kо‘rsatadigan va о‘rgatadigan ilohiy kuchga ishonch va ishonishni ifoda etadigan maslak, qarashlar, ta’limotlar majmuidan iboratdir. forobiyning dinga munosabati asosan uning "fozil shahar aholisi hakida kitob" risolasida bayon qilingan. uning fikricha, din ham falsafa kabi voqelikni …

4 / 50

iy bilim esa dalillashga, isbotlashga asoslanadi. beruniyning о‘zi esa butkul dalillarga asoslangan bilimlar bilan shug‘ullangan. u moddiy olam haqidagi ilmiy masalalarni hal qilishda dinning ta’sirini cheklashga intilgan. forobiy va beruniy dinga bunday yondashishlar orqali ilmiy bilimni din ta’siridan xalos etishga g‘oyat о‘rinli harakat qilganlar. ular dinga emas, unga singib qolgan mutaassiblikka qarshi chiqqanlar. bugungi kunda fanda dinlarning shakllanishi tarixiga oid ikki xil: teologik va materialistik qarashlar mavjud. teologik (ilohiy, diniy) yondashuv. yahudiylik, xristianlik va islom dinlariga ko‘ra, xudo ilk inson —odamni yaratib, unga o‘zini tanitgan va odam avlodlarini o‘ziga sig‘inishga chaqirgan. vaqt o‘tishi bilan insonlar sof ta’limotdan uzoqlashib, turli butlarga sig‘ina boshlaganlar. dinlarning kelib chiqishi haqidagi ikkinchi qarash fanda materialistik yondashuv deb nomlanadi. mazkur qarashlarning paydo bo‘lishi antik davrga borib taqaladi — ilk bor qadimgi yunon faylasuﬂari bu haqdagi o‘z qarashlarini bayon etganlar. animizm. qadimgi odamlar atrofdagi dunyoda hayvonlar, o‘simliklar, tabiat hodisalari kabi har narsaning joni, ya’ni ruhi mavjud deb …

5 / 50

kiston hududidagi totemizm e’tiqodiga aloqador eng qadimiy yodgorliklardan biridir. bolani ko‘mishdan avval uning atrofi tog‘ echkisi – arxarning shoxlari bilan o‘ralgan, bu uning totem jonivor bilan bog‘liqligi to‘g‘risidagi taxminni ilgari surish imkonini beradi. fetishizm. zamonaviy dinlarda fetishizm tabarruk buyumlarni tavof qilish tarzida, jumladan, xristianlarda — xoch, ikonalar, mayitga sig‘inish, buddizmda –tabarruk o‘g‘ir yoki hovoncha tarzida saqlanib qolgan.irim-sirimga ishonadigan odamlar orasida tumor baxt keltiradi, ko‘zmunchoq esa yomon ko‘zdan asraydi, degan ishonch mavjud bo‘lgan. afsuski, dini islom bo’lgan odamlar orasida ham shu kabi shirk bo’lgan irim-sirimlar saqlanib qolgan. taqa, tumor, bo‘yin taqinchog‘i (kulon) kabi narsalar zamonaviy fetishlarga misol bo‘ladi. shamanizm (shomonlik). boshqa millatlarda bo‘lgani singari, markaziy osiyo xalqlarida ham shamanizm turli ko‘rinishlarda kuzatiladi. folbinlik, romochish, issiq-sovuq qilish, ilgirlik kabilarni shamanizm belgilari sifatida keltiriladi. bugungi kunda ham ba’zan biror narsasini yo‘qotgan kishi folbinga borish holatlari uchraydi. shuningdek, sehr yo‘li bilan birovga foyda yoki zarar yetkazishga urinish amaliyoti ham kuzatiladi. markaziy osiyo xalqlarida ba’zan …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinmadaniyatfenomeni"

din madaniyat fenomeni din madaniyat fenomeni din (arabcha: „ishonch“, „itoat“) jamoat tomonidan shifrlangan qadimiy yozuvlar, mifologiya va rituallarga qatʼiy amal qilingan holda bajariluvchi harakatlar toʻplamidir; shuningdek, shaxsiy e’tiqod hamda mistik kechinmalardan iborat boʻlishi ham mumkin. „din“ atamasi ham jamoat eʼtiqodiga oid shaxsiy amaliyotlarni, ham guruh tomonidan bajariluvchi rituallarga qoʻllanadi. din — xudo yoki xudolar, gʻayritabiiy kuchlar mavjudligiga ishonish. din muayyan taʼlimotlar, his-tuygʻular, toat-ibodatlar va diniy tashkilotlarning faoliyatlari orqali namoyon boʻladigan, olam, hayot yaratilishini tasavvur qilishning alohida tarzi, uni idrok etishning oʻziga xos usuli. dinning paydo boʻlishi haqida yagona fikr yoʻq. islom dini taʼlimotiga koʻra, din — alloh ...

This file contains 50 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "dinmadaniyatfenomeni", click the Telegram button on the left.

Tags: dinmadaniyatfenomeni PPTX 50 pages Free download Telegram