fenolli birikmalar

PPTX 31 pages 2.4 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

fеnolli birikmalar va ularning ahamiyati fеnolli birikmalar va ularning ahamiyati reja: 1. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar; 2. fenolli birikmalar klassifikatsiyasi; 3. bir halqali fenollar va ularning vakillari. ilk bor fenolni 1834-yilda fridlib ferdinand runge toshko‘mirdan ajratib oldi. auguste laurent esa 1842-yilda tuzilishini aniqladi. bu tirik organizmlarda ham uchrab tirozin aminokislotasini parchalanishi natijasida hosil bo‘ladi. (odam va hayvon peshobida). buyoqlar, sun’iy smolalar, oshlovchi moddalar, dorilar (aspirin) va pikrin kislotasi olishda ishlatiladi. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar fenollar o‘simliklar olamida keng tarqalgan xilma-xil moddalarni o‘z ichiga oladigan katta guruhni tashkil qiladi. tarkibida bitta yoki bir nechta gidroksil gruppa tutuvchi aromatik yoki benzol halqa bo‘lishi fenollarga xos umumiylikdir. barcha fenol birikmalari fenol (с6h5oh)ning hosilalari hisoblanadi. benzol halqada ikkita va undan ortiq gidroksil gruppa tutuvchi birikmalar polifenollar deb ataladi. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar yaqin vaqtgacha fenol birikmalari moddalar almashinuvining oxirgi mahsuloti, ya’ni o‘ziga xos chiqindi sifatida ma’lum edi. biroq keyingi yillarda olib …

2 / 31

susiyatiga ega bo‘lib, o‘simliklarning zamburug‘ va bakteriyalar qo‘zgatadigan kasalliklarga chidamliligini (immunitetini) oshiradi. bular o‘simliklarning o‘sish jarayonini boshqarilishida ham faol ishtirok etadi. gul, meva, barg va poyalarning tabiiy rangi polimer fenollar hisoblangan flavonoidli pigmentlarga bog‘liq. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar o‘simliklarning turli organ va to‘qimalarida uchraydigan fenol birikmalari faqat miqdor jihatdan emas, balki sifat jihatdan ham bir-biridan farq qiladi. chunki ularning har xil biokimyoviy jarayonlarda ishtirok etishi tuzilishi va polimerlanish darajasi bilan aniqlanadi. ko‘pchilik oddiy fenol birikmalari osonlik bilan oksidlanadi va moddalar almashinuvida faol ishtirok etadi. shuning uchun ham ular aksariyat biokimyoviy jarayonlarda eng faol boradagan barg, gullarda va o‘sish nuqtasidagi to‘qimalarda mujassamlashgan bo‘ladi. fenol birikmalarining polimerlari esa biokimyoviy jihatdan birmuncha inert bo‘lib, asosan, qoplovchi va o‘sishdan to‘xtagan to‘qimalarda uchraydi. fenolli birikmalar klassifikatsiyasi barcha fenol birikmalari tarkibidagi aromatik (benzol) halqaning soniga qarab uchta asosiy gruppaga: bir halqali fenollar, ikki halqali fenollar va polimer fenol birikmalariga bo‘linadi. …

3 / 31

adi. dolchin kislotalarning eng ko‘p tarqalgan hosilalariga n-kumar va kofein kislotalar va ularning metillashgan hosilalari-ferul hamda sinap kislota kiradi. yuqoridagi kislotalar tarkibida fenolli gidroksil va karboksil gruppalar bo‘lganligi uchun ular bir-biri bilan o‘zaro reaksiyaga kirishib, depsidlar deb ataladigan murakkab efir tipidagi birikmalar hosil qiladi. o‘simliklar tarkibidagi barcha dolchin kislotalar depsidlar sifatida uchraydi. bunday birikmalarga xlorogen kislotani misol qilib ko‘rsatish mumkin. bu birikma kofein va xinna kislotalardan tashkil topgan. kumarinlar dolchin kislotalarning laktonlari hisoblanadi. masalan, kumarin o-oksidolchi kislotaning, skopoletin esa o-oksiferul kislotaning laktoin hisoblanadi. kumarinlar ko‘pgina o‘simliklar tarkibidan topilgan. ular ayniqsa qashqarbeda va qizil tomirda (asperula humifusa) ko‘p uyraydi. kumarindan pichan yoki poxol hidi keladi. bir halqali fenollar (monofenollar) ikki halqali fenollar (difenollar) ikki halqali fenollar. bu gruppaga mansub birikmalar tarkibida ikkita aromatik halqa bo‘lib turli-tuman moddalarni o‘z ichiga oladi. ikki halqali fenollarning barchasi c6-c3-c6-struktura tuzilishiga ega va flavonidlar izoflavonoidlar hamda rotenoidlarga bo‘linadi. ikki halqali fenollarning aksariyati flavonoidlarga mansub bo‘lib ular …

4 / 31

ar o‘simliklarda ko‘p tarqalgan bo‘lib, asosan ikki xil flavon-apigenin va luteolin ko‘proq uchraydi. flavon ayniqsa navro‘zguldoshlar oilasiga mansub bo‘lgan o‘simliklar bargida unsimon oq yupqa qatlam hosil qiladi. flavonlar fil suyagi rangi va och sariq rangda bo‘lib boshqa pigmentlarga nisbatan rang berish xususiyati kam. deyarli to‘liq gidroksillangan digitsetrin ham flavonlarga mansub bo‘lib asosan angishvongul o‘simligida uchraydi. tabiatda flavonollarning metillashgan xilma xil hosilalari uchraydi. lekin ular o‘simliklar tarkibida ko‘p bo‘lmaydi. ikki halqali fenollar (difenollar) ikki halqali fenollar (difenollar) flavonollar ko‘pincha antotsianidlar bilan birga uchraydi. bularga kemferol, kvarsetin kiradi. flavonollarga 6 va 8-uglerod atomlarida qo‘shimcha ravishda gidroksil gruppalar tutuvchi va kemferol, kvarsetinga xos bo‘lgan sariq rangga nisbatan yanada to‘qroq rangli birikmalar ham kiradi. o‘simliklar gulining rangi ko‘p jihatdan ana shu birikmalarga bog‘liq bo‘ladi. bularga navro‘zguldoshlar oilasiga mansub bo‘lgan o‘simliklarning va rhododendron o‘simligining asosiy rang beruvchi moddasi hisoblangan kversetagetin va gossipium xirzutum turkumiga mansub bo‘lgan g‘o‘za gullaridagi gossipetin (8-oksikversetin) kiradi. flavanonlar va flavanonollar boshqa …

5 / 31

itoaleksin hisoblangan pizatin shunday birikmalarga misol bo‘ladi. ikki halqali fenollar (difenollar) antotsianlar gul va mevalarda uchraydigan muhim pigment hisoblanadi. antotsianlar glikozidlar bo‘lib ularning aglikonlari antotsianidinlar deb ataladi. antotsianlar suvda yaxshi eriydi lekin aglikonlari erimaydi. antotsianlar binafsha rangda bo‘lib ular k, na+, fe++ ionlari bilan birikib zangori yoki ko‘k rang hosil qiladi. kislotalar masalan fosfat kislota bilan qizil rang beradi. demak o‘simliklar to‘qimasi yoki xujayraning rn o‘zgarsa, antotsianlar ham o‘z rangini o‘zgartiradi. antotsianlar barcha yuksak o‘simliklar tarkibida uchraydi, ular asosan rang berish xususiyatiga ega. ikki halqali fenollar (difenollar) polifenollar yuqorida sanab o’tilgan monomer fenol birikmalardan tashqari o’simliklarda polimer fenol birikmalari uchraydi: oshlovchi moddalar, lignin, melaninlar. oshlovchi moddalar kondensirlangan va gidrolizlanuvchilarga bo’linadilar. gidrolizlanuvchi oshlovchi moddalar suyultirilgan kislota eritmalar ta’sirida soddaroq tuzilishga ega fenol va nofenol tabiatli birikmalarga parchalanadi. asosan gall va ellaga kislotlari hosil bo’ladi. kondensirlangan oshlovchi moddalar suyultirilgan kislota eritmalar ta’sirida qizdirilganda yanada zichlashadilar.ular katexin yoki leykoantotsianlarni polimeri hisoblanadilar. ularni tuzilishini …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fenolli birikmalar"

fеnolli birikmalar va ularning ahamiyati fеnolli birikmalar va ularning ahamiyati reja: 1. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar; 2. fenolli birikmalar klassifikatsiyasi; 3. bir halqali fenollar va ularning vakillari. ilk bor fenolni 1834-yilda fridlib ferdinand runge toshko‘mirdan ajratib oldi. auguste laurent esa 1842-yilda tuzilishini aniqladi. bu tirik organizmlarda ham uchrab tirozin aminokislotasini parchalanishi natijasida hosil bo‘ladi. (odam va hayvon peshobida). buyoqlar, sun’iy smolalar, oshlovchi moddalar, dorilar (aspirin) va pikrin kislotasi olishda ishlatiladi. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar fenollar o‘simliklar olamida keng tarqalgan xilma-xil moddalarni o‘z ichiga oladigan katta guruhni tashkil qiladi. tarkibida bitta yoki bir nechta gidroksil gruppa t...

This file contains 31 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "fenolli birikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: fenolli birikmalar PPTX 31 pages Free download Telegram