yuqumlik asalliklar fanidan ma'lumotlar

PPTX 41 pages 2.8 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

слайд 1 boladagi yuqumli kasallikni aniqlashga yordam beradigan belgilar. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. yuqumli kasalliklar fanining rivojlanish tarixi. 2. yuqumli kasalliklar fanining maqsadi. 3. yuqumli kasalliklar fanining vazifalari. yuqumli kasalliklarning xususiyatlari yuqumli kasalliklarga qator xususiyatlar xos bo‘lib, shular orqali ular umumsomatik (yuqumli bo‘lmagan) kasalliklardan farq qilinadi. bularga quyidagilar kiradi: – etiologik xususiyati (yuqumli kasallikning o‘zining spetsifik qo‘zg‘atuvchisiga egaligi); – epidemiologik xususiyati (yuqumliligi); – klinik xususiyati (kasallikning davrlar bilan kechishi); – immunologik xususiyati (immunitet paydo bo‘lishi). etiologik xususiyati – yuqumli kasallik qo‘zg‘atish xususiyatiga ega bo‘lgan patogen (kasallik qo‘zg‘atuvchi) mikroblar ya’ni bakteriyalar, viruslar, rikketsiyalar, spiroxetalar vujudga kelishining bevosita sababi hisoblanadi. infeksion jarayonni chaqirish xususiyatiga ega bo‘lgan mikroorganizmlarning asosiy xususiyatlariga patogenlik, virulentlik, invazivlik va toksigenlik kiradi. юқори тана ҳарорати бўйича: иситма субфебрил (37-38 с) фебрил (39 с гача) юкори харорат (41 с гача) гиперпиретик (41 с дан юкори) toshmalar ham yuqumli kasalliklar uchun xarakterli belgilar hisoblanadi. toshmalarning har xil turlari farq qilinadi. …

2 / 41

ichitqi o‘t ta’sirida terida kuzatiladigan o‘zgarishlarni eslatadi. buni ko‘ðincha eshakyemi nomi bilan yuritadilar. u teridan ozroq ko‘tarilgan bo‘lib, toshma elementlari ancha yirik va qizg‘ish rangda bo‘ladi. birdaniga ðaydo bo‘ladi va uzoq vaqt saqlanmaydi – izsiz yo‘qoladi. kasallikning o‘ziga xos belgilaridan kuchli qichishish kuzatiladi. e r i t e m a – terining ma’lum sohada yaxlit qizarishidir. p a p u l a – har xil kattalikdagi va shakldagi qattiq yoki yumshoq tuguncha. v e z i k u l a – ichida seroz (tiniq) suyuqligi bo‘lgan pufakcha. p u s t u l a – ichida yiring bo‘lgan pufakcha. o‘z davrining yetuk olimi gippokrat (eramizgacha 460 377-yillar) epidemiyalar kelib chiqishini alohida «miazmalar» – havoning yuqumli bug‘lanishi bilan bog‘liq deb tushuntirgan. abu ali ibn sino (980–1037) bizga katta meros qoldirgan. uning «tib qonunlari» nomli asarida yuqumli kasalliklarning yuqumlilik xususiyati haqida qarashlar mavjud. ibn sino kasallik tarqalishini hasharotlar sonining ko‘payishi bilan bevosita …

3 / 41

hsizlantirilgan bakteriya kulturasi bilan emlaganda hayvonlarda kuydirgi bakteriyasiga qarshi immunitet hosil bo`lishini aniqladi. pasterning qutirish kasalligini o`rganish borasidagi ishlari ham o`ta katta ahamiyatga moliqdir. kasallangan quyon miyasini sekin-asta quritib, kuchsizlantirilgan kasallik qo`zg`atuvchini oldi va u bilan hayvonlarni emlab sog`lom hayvonlarni kasallikdan saqlab qolish yo`llarini topdi. bunday emlashlar, antirabik-qutirishga qarshi emlashlar deyilib, juda keng ko`llamda tarqadi. bu ishlar yangi fan immunologiyaning paydo bo`lishiga asos soldi. lui paster nemis olimi robert kox (1843–1910)ning tekshiruvlari vabo va kuydirgi qo‘zg‘atuvchilarining morfologik belgilarini o‘rganishga imkon berdi. keyinchalik ko‘pgina yuqumli kasalliklar – qaytalama tif (1868), qorin tifi (1880), sil (1882), qoqshol (1884), dizenteriya (1891), leyshmanioz (1898) va boshqa kasalliklar qo‘zg‘atuvchilari aniqlandi. d.i. ivanovskiy (1864–1920)ning izlanishlari asosida viruslar mavjudligi isbotlandi. ingliz mikrobiologi aleksandr flemming (1881–1954)ning kuzatuvlari alohida ahamiyatga ega. u 1929-yilda penicillium notatum yashil mog‘orining bulyonli filtratlari stafilokokklar va qator boshqa grammusbat bakteriyalarning o‘sishini to‘xtatish qobiliyatiga ega ekanligini aniqladi. infeksion agentlar bakteriyalar zamburug’lar viruslar rikketsiyalar spiroxetalar gelmintlar …

4 / 41

infeksiyaning turlari manifest (ekzogen) infeksiya subklinik (uncha bilinmaydigan) infeksiya inapparant (belgilarsiz) infeksiya autoinfeksiya (endogen) autoinfeksiya (endogen) infeksiya tashuvchanlik latent infeksiya reinfeksiya superinfeksiya infeksiya manbai yuqish yo’li moyil organizim infeksiya manbai. bemor yoki kasal hayvon infeksiya manbai hisoblanadi. kasallik bemordan ham, bakteriya tashib yuruvchilardan ham yuqadi. infeksiya tashuvchanlik. bu holat infeksiya manbai sifatida, ayniqsa meningokokk infeksiyasida, difteriya, qorin tifi va boshqa kasalliklarda juda katta rol o‘ynaydi. infeksiyaning yuqish mexanizmi. kasallik qo‘zg‘atuvchisining bemor organizmidan ajralib chiqish yo‘li organizmda uning bevosita joylashgan yeriga bog‘liqdir. havo-tomchi yo‘li bilan yuqish. 2. oziq-ovqatlar orqali (alimentar) yuqish. 3. kontakt yo‘li bilan yuqish. 4. transmissiv yuqish. 5. transplasentar yuqish. infeksiya yuqishining quyidagi turlari farqlanadi havo-tomchi yo‘li bilan yuqish. kasallik qo‘zg‘atuvchilari bemorning nafas yo‘llaridan tashqi muhitga yo‘talganda, aksa urganda, gaplashganda so‘lak zarrachalari bilan ajralib chiqadi va nafas olish orqali sog‘lom organizmga tushadi. bunday yo‘l bilan o‘tadigan qo‘zg‘atuvchilar odatda tashqi muhitga chidamsiz bo‘lib, tez nobud bo‘ladi. oziq-ovqatlar orqali (alimentar) yuqish. …

5 / 41

gan buyumlardan sog‘lom odamlarga kontakt yo‘li bilan yuqishi. transmissiv yuqish. transmissiv yuqishda kasallik qo‘zg‘atuvchilari bemor qonidan sog‘lom odam qoniga bevosita qon so‘ruvchi hasharotlar (spetsifik infeksiya tashuvchilar) orqali tushadi. qon so‘ruvchi hasharotlar bemor odam yoki hayvon qonini so‘rgandan keyin uzoq vaqtgacha yuqumli bo‘lib qoladi va sog‘lom kishilarni chaqishi natijasida ularga kasallik yuqtiradi. dezinfeksiya – bu yuqumli kasalliklar qo‘zg‘atuvchilarini atrof muhitda yo‘qotish. dezinfeksiya o‘choqli va profilaktik bo‘ladi. «dezinseksiya» so‘zi (lotincha insectum – hasharot va des – yo‘q, kor) hasharotlarni yo‘qotish, degan ma’noni anglatadi. bunda ezinfeksiyaning quyidagi usullari qo‘llaniladi. deratizatsiya (fransuzcha rat – kalamush va de – yo‘q) –kalamushlarni yo‘qotish demakdir. yuqumli kasalliklarga davriylik xos, ya’ni kasallik ma’lum davrlar almashinishi bilan kechadi. yashirin (inkubatsion), prodromal (dastlabki belgilarning paydo bo‘lishi), avj olish rekonvalessensiya (sog‘ayish) davrlari uchraydi. karantin (ital. quarantena — qirq kun), karantinlash ) tibbiyotda — oʻta xavfli yuqumli kasalliklar tarqalishini cheklashga karatilgan epidemiyaga qarshi maʼmuriy va sanitariya tadbirlari majmui. yashirin davr. bu davr …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqumlik asalliklar fanidan ma'lumotlar"

слайд 1 boladagi yuqumli kasallikni aniqlashga yordam beradigan belgilar. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. yuqumli kasalliklar fanining rivojlanish tarixi. 2. yuqumli kasalliklar fanining maqsadi. 3. yuqumli kasalliklar fanining vazifalari. yuqumli kasalliklarning xususiyatlari yuqumli kasalliklarga qator xususiyatlar xos bo‘lib, shular orqali ular umumsomatik (yuqumli bo‘lmagan) kasalliklardan farq qilinadi. bularga quyidagilar kiradi: – etiologik xususiyati (yuqumli kasallikning o‘zining spetsifik qo‘zg‘atuvchisiga egaligi); – epidemiologik xususiyati (yuqumliligi); – klinik xususiyati (kasallikning davrlar bilan kechishi); – immunologik xususiyati (immunitet paydo bo‘lishi). etiologik xususiyati – yuqumli kasallik qo‘zg‘atish xususiyatiga ega bo‘lgan patogen (kasallik qo‘zg‘atu...

This file contains 41 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "yuqumlik asalliklar fanidan ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqumlik asalliklar fanidan ma'… PPTX 41 pages Free download Telegram