genetika asoslar va sifatidan

PPTX 67 pages 2.9 MB Free download

67 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 67

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 67

презентация powerpoint duragaylash usuli genetikani asosi sifatida. toshkent kimyo xalqaro universiteti kimyo va biologiya kafedrasi “genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar" fani маърузачи phd dosent abdullayev asilbek e-mail: a.abdullayev@ytit.uz 1 mavzu rejasi: 1. g.mendelning asosiy qonuniyatlari. 2. monoduragay, diduragay, poliduragay chatishtirish va ularning sitologik mohiyatlari. 3. avlod duragaylarini nasilla nishida belgila rning mustaqil holda kombinasiyalanishi. tayanch tushunchalar: duragaylash, monoduragay chatishtirish,, duragay avlod, p, f ramzlari, dominant, retsessiv, mendelni birinchi qonuni, mendelni ikkinchi qonuni, pennet,katagi, allelomorf, allelizm, allel holat, fenotip, genotip, geterozigota,gomozigota, fenotip bofyicha nisbat, genotip bo‘yicha nisbat, gametalar sofligi farazi, takroriy chatishtirish, bekross, tahliliy chatishtirish, oraliq chatishtirish, kodominantlik, грегор иоганн мендел genetikaning fan shaklida paydo bo‘lishida g. mendelning xizmati juda katta. u o‘simliklarni chatishtirish tajribalariga asoslanib, irsiyat tamoyillarini kashf etdi. gregor iogann mendel 1822-yil 22-iyulda avstro-vengriya (seleziya)da dehqon oilasida tug‘ilgan. менделнинг дурагайлаш усули ирсий белгиларнинг наслдан- наслга ўтиш жараёнини ўрганишдаги менделнинг қилган усули ундан олдинги олимларнинг усулидан бутунлай бошқача …

2 / 67

тематик усулларни қўллади; 4) ҳар бир ўсимликни ва ундан олинган авлодларни алоҳида-алоҳида бир неча бўғинларда кузатди. монодурагай чатиштириш мендел дастлаб таҳлил учун фақат битта алтернатив белгиси билан фарқ қилувчи яъни сариқ ва яшил рангли нўхатларни олиб, уларнинг авлодларида белгиларнинг қандай пайдо бўлишини кузатди. сариқ ва яшил нўхатларни чатиштирилганда биринчи бўғинидаги дурагайларнинг барчаси бир хил, яъни сариқ рангли бўлиб чиқди. бундай чатиштиришдан чиққан натижани таҳлил килиб биринчи авлодда белгиларнинг бир хиллилик қонунини яратди. биринчи авлодда пайдо бўлган сариқ рангни доминант белги, юзага чиқмаган яшил рангни эса рецессив белги деб атади. менделни яшил белгининг келгуси авлодларда пайдо бўлиши ёки бўлмаслиги қизиқтирди. бу муаммони ҳал қилиш учун мендел биринчи авлод дурагайларни ўз-ўзлари билан чатиштирди ва улардан олинган дурагайларда белгиларнинг ҳосил бўлишини кузатди. натижалар шуни кўрсатдики олинган дурагайлар орасида сариқ рангли нўхатлар билан бир қаторда яшил рангли нўхатлар ҳам ҳосил бўлди. birbirini inkor etuvchi belgilarni yuzaga chiqaruvchi genlar — allel genlar deyiladi. ular gomolog …

3 / 67

deb ataladi shunday qilib geterozigotali organizmlarda faqat dominant belgilar yuzaga chiqadi. allel genlar bir-birlari bilan qo‘shilib ketmaydilar. bu xususiyatga asoslanib mendel «gametalar sofligi» nomli gipotezasini yaratdi va keyinchalik bu gipoteza sitologik jihatdan asoslandi va genetika qonuniga aylandi allel genlar somatik hujayralarning diploid to ‘plamidagi gomologik xromosomalarning bir xil joylariga (lokuslariga) joylashadi. demak, geterozigotali organizmda gomolog xromosomalardan birinchisida dominant, ikkinchisida esa retsessiv allel joylashadi. meyoz jarayonida gametalarga gomolog xromosomalarning faqat bittasi o'tadi, shuning uchun ular allel genlardan faqat bittasini o'zida saqlaydi. mendelning uchinchi qonuni endi digibrid chatishtirishda belgilarning nasldan naslga qanday o'tishi bilan tanishaylik. mendelning uchinchi qonuni quyidagicha ta ’riflanadi: ikki yoki undan ortiq bir-birlarini inkor qiluvchi belgilari bo‘lgan geterozigot organizmlar o‘zaro chatishtirilganda belgilarning mustaqil nasldan naslga o‘tishi yoki kombinatsiyalanishi kuzatiladi. lekin shu narsani unutmaslik kerakki, bu qonun faqat no allel genlar nogomolog xromosomalarga joylashgandagina amalga oshadi. digeterozigot duragaylar o‘zaro chatishtirilganda quyidagi natijani olamiz. sariq silliq — ab — 9 sariq …

4 / 67

аметага тушиши мумкин. натижада ҳосил бўлган 4 хил гаметаларнинг ҳар бири 25% ни ташкил қилади. отадан ҳам, онадан ҳам худди юқоридагидек 4 хил гаметалар ҳосил бўлади ва улар ўзаро эркин қўшилиб, 16 та генотипни ҳосил қилиши мумкин. бу гаметаларнинг қўшилишидан ҳосил қилинган генотип ва фенотипни кўрсатишда одатда пеннет катакчаларидан фойдаланилади. пеннет катакчасида кўрсатилган 16 генотипнинг 9 тасида ҳар иккала доминант белгини юзага чиқарувчи генлар бор. аb (яъни қора соч қора танли) 3 та генотипда биринчи белгининг доминант гени бўлиб, иккинчи белгининг эса рецессив гени аb (қора соч оқ танли) яна 3 генотипда биринчи белгининг рецессив гени бўлиб, иккинчи белгининг доминант гени аb (малла соч қора танли) ҳамда битта генотипда фақат рецессив генлари учрайди, аb (малла соч, оқ танли) ва фенотип бўйича белгиларнинг ажралиши 9 : 3 : 3 : 1 нисбатда бўлади. қора сочлилар ҳаммаси 12 та, малла соч эса 4 та, нисбат 3 : 1. қора танлилар ҳаммаси 12 …

5 / 67

alilar esa, sog‘lom hisoblanadi. talassemiya kasalligini keltirib chiqaruvchi mutant gen, odatda, bezgak kasalligi keng tarqalgan joy aholisi o‘rtasida ko‘p uchraydi. gemoglobini o‘zgargan kishilarning bezgak kasalligiga chidamli bo‘lishligiga sabab, bezgak qo‘zg‘atuvchisi (plazmodiumlar) shakli o‘zgargan eritrotsitlar ichiga kirmas ekan. shuning uchun bezgak keng tarqalgan joyda, ya'ni talassemiya bilan kasallanmaganlar bezgak bilan ham og‘rimaydi. 3-masala. ota-onasi qo‘ng‘ir ko‘zli bo‘lgan, ko‘k ko‘zli yigit, otasi qo‘ng‘ir ko‘zli, onasi ko‘k ko‘zli ayolga uylangan. ushbu nikohdan ko‘k ko‘zli o‘g‘il farzand tug‘ildi. ota-ona va farzandning genotiplarini aniqlang. 4-masala. ota-onasi malla sochli bo‘lmagan, lekin akasi malla sochli bo‘lgan ayol, onasi malla sochli, otasi esa malla sochli bo‘lmagan malla sochli erkakka turmushga chiqqan . ushbu nikohdan malla sochli bo‘lmagan o‘g‘il va malla sochli qiz tug‘ilgan. ushbu oila a’zolarining genotipini aniqlang va shajarasi jadvalini tuzing. 6 -masala. qora ko‘zli geterozigota erkak bilan ko‘k ko‘zli ayol turmush qurishdi. farzandlarning ko‘zi qanday rangda bo‘lishini aniqlang (ko‘k ko‘z — autosoma bilan bog‘langan retsessiv belgi) …

Want to read more?

Download all 67 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genetika asoslar va sifatidan"

презентация powerpoint duragaylash usuli genetikani asosi sifatida. toshkent kimyo xalqaro universiteti kimyo va biologiya kafedrasi “genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar" fani маърузачи phd dosent abdullayev asilbek e-mail: a.abdullayev@ytit.uz 1 mavzu rejasi: 1. g.mendelning asosiy qonuniyatlari. 2. monoduragay, diduragay, poliduragay chatishtirish va ularning sitologik mohiyatlari. 3. avlod duragaylarini nasilla nishida belgila rning mustaqil holda kombinasiyalanishi. tayanch tushunchalar: duragaylash, monoduragay chatishtirish,, duragay avlod, p, f ramzlari, dominant, retsessiv, mendelni birinchi qonuni, mendelni ikkinchi qonuni, pennet,katagi, allelomorf, allelizm, allel holat, fenotip, genotip, geterozigota,gomozigota, fenotip bofyicha nisbat, genotip bo‘yic...

This file contains 67 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "genetika asoslar va sifatidan", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslar va sifatidan PPTX 67 pages Free download Telegram