mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi

PPTX 21 pages 3.4 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

antroposeptrik paradigma va uning lingvokulturologiyadagi o’rni mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi ma’ruzachi: temirova kamola reja: 1. istiqlol davri o‘zbek lug‘atchiligida erishilgan yutuqlar. 2. o‘zbek tilida yaratilgan ensiklopediyalar. 3. izohli lug‘atlarning yaratilishi. 4. o‘zbek tilining imlo lug‘atidagi o‘zgarishlar. 3 istiqlol davri o‘zbek lug‘atchiligida erishilgan yutuqlar mustaqillik tushunchasi 1991-yildan boshlangan bo‘lsa, o‘zbek lug‘atchiligi bu davrda anchagina bosqichlarni bosib o‘tgan edi. endigi masalalar ularni shakllantirish, zamonaviylari bilan omuxtalash va har tomonlama mukammal, zamonaviy lug‘atlar chop etish. shunday qilib mustaqillikning dastlabki yillarida ham umumiy va xususiy lug‘atlar tuzish an’anasi ancha takomillashdi. bu davrga kelib lingvistik lug‘atlardan “o‘zbek tili antonimlarining izohli lug‘ati” (sh. rahmatullayev, t.: o‘qituvchi, 1990), “o‘zbek tilining frazeologik lug‘ati” (sh. rahmatullayev, t., qomuslar bosh tahririyati, 1992), t. aliqulov hamda m. abdurahmonovlarning bir necha variantlarda nashr etilgan ruscha-o‘zbekcha lug‘atlari, 2014-yilda 85000 dan ortiq so‘zni o‘z ichiga olgan “o‘zbek tilining imlo lug‘ati” nashr etilgan bo‘lsa, ayniqsa ensiklopedik lug‘atlar tuzish ishi keng tartibda amalga oshirildi. o‘zbek tilida …

2 / 21

toridan munosib o‘rin oldi. 32 dan ortiq fan sohalariga doir tushunchalar qatori umumbashariy ma’lumotlarni ham o‘z ichiga qamrab olgan ensiklopediya jildlarida 60 mingdan ortiq maqolalar keltirilgan. ensiklopediyadan o’rin olgan maqolalar 9ta tahririyat tomonidan tavsiya etilgan. maqolalarning hajmi ularning mazmun-mohiyati, xarakteridan kelib chiqqan holda o‘zaro farqlangan. mamlakatlar, davlatlar, geografik obyektlar, sulolalar, mashhur tarixiy shaxslar kengroq yoritishni taqozo etgan. unda keyingi erishilgan yutuqlar, o‘zgarishlar o‘z ifodasini topgan. bundan tashqari xususiy ensiklopedik lug‘atlar tuzish boshlab yuborildi. masalan, 2000-yil 10000 nusxada bosmadan chiqqan, 620 maqolani o‘z ichiga olgan “bolalar ensiklopediyasi”, 2004-yili “islom ensiklopediyasi”, 2006-yili “o‘zbekiston respublikasi” ensiklopediyasi, 2009-yil “toshkent ensiklopediyasi”, 2010-yili “falsafa: ensiklopedik lug‘at”lar, “mening birinchi ensiklopediyam” turkumidagi 2011-yilda nashr etilgan “o‘simliklar olami”, “hayvonot olami”, “yer va el”, “koinot” ensiklopediyalari maktab yoshidagi bolalarga mo‘ljallanib chiqarildi. mustaqillik davri etimologik lug‘atining yaratilishi o‘tgan asrning oxirlarida o‘zbek tilshunosligi qarshisida etimologik lug‘at yaratish masalasi turar edi. ushbu o‘ta og‘ir, ayni paytda, sharafli vazifani amalga oshirish professor sh. rahmatullayev …

3 / 21

rscha tojikcha birliklar va ular bilan hosilalarning etimologiyasi berilgan. izohli lug’atlarning yaratilishi o’zbek leksikografiyasi izohli lug’atlar yaratish borasida ham muayyan yutuqlarni qo’lga kiritdi. 1981-yilda z. ma’rufov tahriri ostida 60 ming so’zni ichiga olgan “o’zbek tilining izohli lug’ati” ikki jild tarzida chop etilgan edi. o’z vaqtida o’zbek lug’atchiligining ulkan yutug’i sifatida baholangan ushbu lug’at mustaqillikdan keying mavjud talablarni qondirishda qo’l kelmay qoldi. zero, unda izohlangan so’zlarning aksar qismi totalitar tuzum mafkurasi, ma’naviyati bilan bog’liq edi. o‘zligini anglab yetgan, azaliy qadriyatlarini qayta tiklash yo’liga tushib olgan o’zbek millati vakillari uchun istiqlol, ozodlik, erkinlik, vatanparvarlik, fidoyilik, g‘oyalarini tarannum etuvchi mutlaqo yangi tipdagi izohli lug‘at tuzish zarur edi. ushbu jihatlardan kelib chiqqan holda o‘zr fa til va adabiyot institute lug’atchilari sa’y harakati natijasida v jilddan iborat “o‘zbek tilining izohli lug‘ati” krill alifbosida 2006-2008-yillarda nashr qilindi. lug’atning ilmiy qimmati shundaki, u hozirgi o’zbek adabiy tili so’z boyligini o’zida mujassam qilgan, o‘zbek tilining dunyodagi eng rivojlangan …

4 / 21

lug’atlardan tashqari ikki tilli tarjima, chappa(ters), chastotali, tezaurs va h.k lug’atlar tuzish borasida ham sezilarli ishlarni bajardi. istiqlol davri imlo lug‘atlari ma’lumki, 1993-yil 2-sentabrda “lotin yozuviga asoslangan yangi o‘zbek alifbisini joriy etish to’grisida”gi qonun, 1995-yil 24-avgustda “o’zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida” maxsus qaror qabul qilingan edi. imlo masalasiga hukumat darajasida e’tabor berilishining sababi, imlo nafaqat to‘g‘ri yozish qoidalarini belgilaydi, shuningdek millatni, xalqni birlashtirishdek ijtimoiy-siyosiy vazifani ham bajaradi. til va adabiyot instituti tilshunoslari tomonidan eng katta (85 mingdan ortiq so‘z) imlo lug‘ati yaratilib, 2013-yilda ham lotin, ham kirill alifbosida nashr etildi. mazkur lug‘atning e’tiborli tomonlaridan biri shundaki, unda hozirga qadar yolashgan unlilarning imlosini imkon qadar birxillashtirishga harakat qilingan. masalan, budjet, sujet, sentabr, oktabr, rejissor ventilator kabi so‘zlarni byudjet, syujet, sentyabr, oktyabr, rejissyor ventilyator tarzida yozish kiritilgan. o‘zbek leksikografiyasi oldida turgan dolzarb masalalar: mavjud sinonimlar, omonimlar, antonimlar lug‘atlarining yangi nashrlarini amalga oshirish; mavjud tilshunoslik terminlari lug’atiga tayangan holda tilshunoslik ensiklopediyasini …

5 / 21

g. ibragimova. – toshkent, 2019. o‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 tomlik. i t. (t.: “o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” davlat ilmiy nashriyoti, 2006-y. -680-b.), ii t. (2006-y. -672 b.), iii t. (2006-y. -688 b.), iv t. (2008-y. -608 b.), v t. (2008-y. -592 b.). bektemirov h., begmatov e. mustaqillik davri atamalari. - toshkent, 2002. dadaboev h. tarixiy harbiy terminlar lug‘ati. - toshkent, 2007. omonturdiyev a., xoliyorov o‘., qorjovova g. zamonaviy o‘zbek leksikografiyasi: tahlil va tadqiq. – termiz, 2016. hojiyev a. tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. toshkent: fan, 2002. e’tiboringiz uchun rahmat! 21 image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.jpeg image12.png image13.png image14.png image11.png image15.wmf image16.wmf image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi"

antroposeptrik paradigma va uning lingvokulturologiyadagi o’rni mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi ma’ruzachi: temirova kamola reja: 1. istiqlol davri o‘zbek lug‘atchiligida erishilgan yutuqlar. 2. o‘zbek tilida yaratilgan ensiklopediyalar. 3. izohli lug‘atlarning yaratilishi. 4. o‘zbek tilining imlo lug‘atidagi o‘zgarishlar. 3 istiqlol davri o‘zbek lug‘atchiligida erishilgan yutuqlar mustaqillik tushunchasi 1991-yildan boshlangan bo‘lsa, o‘zbek lug‘atchiligi bu davrda anchagina bosqichlarni bosib o‘tgan edi. endigi masalalar ularni shakllantirish, zamonaviylari bilan omuxtalash va har tomonlama mukammal, zamonaviy lug‘atlar chop etish. shunday qilib mustaqillikning dastlabki yillarida ham umumiy va xususiy lug‘atlar tuzish an’anasi ancha takomillashdi. bu davrga kelib lingvistik lug‘a...

This file contains 21 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillik davri o‘zbek lug‘at… PPTX 21 pages Free download Telegram