paleontropologik va etnografik ma'lumotlar

PPTX 20 pages 3.3 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint paleontropologik va etnografik ma’lumotlarning o‘lka tarixini o‘rganishdagi ahamiyati. o‘lkamizda antik davri me’morchiligi va san’ati, ilk o‘rta asrlar davri shaharlari va me’moriy obidalari. reja 1. o’lkashunoslikni o’rganishda paleontropologik ma’lumotlarning o’rni. antropologiya va etnologiya fanining tadqiqot ob’yektlari. 2. o’zbekistonning qadimgi odam tarqalgan hudud ekanligi (teshiktosh, samarqand topilmalari). o’zbekiston hududida zamonaviy odamlarning paydo bo’lishi va voha bo’ylab tarqalishi. qadimda o’lkamizda majud bo’lgan irqlar, mongoloid irqining o’lkamizga kirib kelishi. 3. o’lkamiz qadimgi aholisining antropologik shakllari va tipi. toshkent vohasining qadimgi aholisi. kushon, baqtriya aholisi, zarafshon vohasi aholisi, farg’ona vodiysining qadimgi aholisi. 4. o’lkamizdagi etnik guruhlar (so’g’dlar, baqtriyaliklar, xorazmliklar, sak va massagetlar). antik davri migratsiyalari va etnik jarayonlari. o’rta asrlarda turkiy tilli xalqlarning kirib kelishi masalalari va uning bosqichlari. buxoro, xiva va qo’qon xonliklarining etnik tarkibi. o’lkashunosligimizni o’rganishda antropologik manbalar ham katta ahamiyat kasb etadi. antropologiya - odam haqidagi fan bo’lib, inson suyaklari qoldiqlarini tosh davri odamidan tortib keyingi davr odamlarigacha bo’lgan ajdodlarning …

2 / 20

- odam) toshdan mehnat qurollari yasash qobiliyatiga ega bo’lganlar. afrika arxantroplari yer yuzidagi eng qadimiy qazilma odamlarning dastlabki vakillari hisoblanadi. agar shimpanze maymuni miya qutisining hajmi 350-400 sm.kubni tashkil etsa, «ishbilarmon odam» miya qutisining hajmi 670-680 sm.kubni tashkil etgan. 1891-1892 yillarda gollandiyalik olim e.dyubua indoneziyadagi yava orolidan pitekantrop (grekcha pitekos - maymun, antropos odam) maymun-odamning suyak qoldiqlarini topishga muyassar bo’ldi. uning miya qutisining hajmi 800-900 sm.kub bo’lgan. endilikda pitekantrop afrikaning «ishbilarmon odam»idan keyingi bosqichda turuvchi 1,5-1,9 million yilga borib taqaldi. 1927-yilda pekin shahri yaqinidan kanadalik olim d.blek tomonidan topilgan sinantrop xitoy odami ham eng qadimgi odamlar arxontroplar hisoblanadi. sinantroplar pitekantroplarga qaraganda ancha rivojlangan. uning yoshi 400-500 ming yil ilgari yashagan. uzluksiz mehnat jarayonida arxantroplar jismoniy jihatdan rivojlanib qadimgi odamlar - neandertallarning shakllanishi uchun zamin yaratilgan. arxantroplardan keyingi bosqich kishilari fanda qadimgi odamlar nomi bilan mashhur bo’lib, tadqiqotchilarning fikricha ular zamonamizdan 50-100 ming yil oldin yashaganlar. qadimgi odamlar qazilma qoldiqlari dastlab …

3 / 20

lisining antropologik tarixi to’g’risida so’z yuritar ekanmiz, quyidagilarni ta’kidlab o’tishimiz zarur. bu xudud aholisining tarixiga oid antropologik materiallarning eng qadimgisi eramizdan avvalgi 1 ming yillikning o’rtalariga to’g’ri keladi. bundan qadimiyroq ma’lumotlarga hozircha ega emasmiz. lekin bu davrlarda yashagan aholining antropologik xususiyatlari to’g’risida toshkent vohasiga qo’shni va yaqin madaniy aloqada bo’lgan xududlardan topilgan materillarga asoslanamiz. 3-4 ming yil ilgari o’rta osiyo xududida yashovchi qabilalar antropologik jihatdan ikkita katta guruhga bo’lingan va qiyofaga ega bo’lgan. ma’lumki, har bir katta irq vakillari muhim antropologik belgilar asosida bir necha mayda irqiy guruhlarga yoki antropologik tiplarga bo’linadi. o’rtas osiyoda yevropeoid irq ikki katta guruh - shimoliy yevropeoid tipi (ilmiy asarlarda protoyevropeoid tipi yoki andronov tipi bilan ma’lum) va ikkinchisini janubiy yevropeoid tipi (o’rta yer dengizi hind-afg’on, hind-o’rta yer dengizi tipi nomlari bilan ma’lum) deb ataganlar. toshkent vohasining qadimiy aholisi. ular baland bo’yli (erkaklar bo’yi o’rtacha 170-172 sm, ayollar esa 163-165 sm atrofida), jismoniy jihatdan baquvvat …

4 / 20

isi kabi antropologik qiyofaga ega. bizning ma’lumotlarimizga ko’ra, janubiy yevropeoid tipiga ega qabilalar kam miqdorda bo’lsa ham shimoliy xududlarga ko’chib tarqalganligi aniqlandi. surxon vohasining qadimgi aholisi kushon baqtriyasining paleoantropologik tadqiqi tarixi haqida nima deyish mumkin? bundan 40 yilcha muqaddam kushon baqtriyasi aholisining antropologik xususiyatlari haqida birorta muayyan tushuncha yo’q edi. arxeologlarning, xususan m.ye.masson rahbarligida olib borilgan termiz kompleks arxeologiya ekspeditsiyasi hamda i.m.dyakonov rahbarligidagi tojik-so’g’d ekspeditsiyasining tadqiqotlari natijasi o’laroq antropologlar kushon baqtriyasi aholisining jismoniy qiyofasini o’rganishga muvaffaq bo’ldilar. janubiy tojikistondagi to’pxona shahristonida dafinalar ochildi. zarafshon vohasi aholisi. zarafshon vohasi xududi yevroosiyoning yevropeoid va mug’uliy kabi ikki asosiy irq o’rtasisda chegaraviy zonani tashkil etadi. bu katta irqlar ming yillar davomida ko’plab mayda irqiy guruhlarga bo’linib ketgan. irqiy belgilar odamlarning turli guruhidagi madaniy-iqtisodiy darada bilan mutlaqo bog’liq bo’lmasa ham, ko’p hollarda u yoki bu guruhning o’zaro tarixiy aloqasi va bir-biriga ta’sirini ko’rsatuvchi muhim dalil hisoblanadi. so’g’d, zarafshon va qashqadaryo daryolari havzasida joylashgan (hozirgi …

5 / 20

myoviy moddalar yordamida tegishli ishlov berilganidan keyin u antropologiya kabinetlarida o’rganildi. skelet qadimgi so’g’dlik erkak kishining suyagi bo’lib, u chamasi 45-50 yoshlarda, bo’y 170-172 sm. tiriklikdagi vazni 68 kg.ga yaqin bo’lgan. ularning bosh tuzilishi hozirgi o’zbek va tojiklarga o’xshash va orqa tomoni yassi bo’lgan. bu esa o’rta osiyoda bolani beshikka yotqizish qadimdayoq keng tarqalganligini ko’rsatadi. sug’dlarning peshonasi tik va keng qirraburun bo’lgan. beti o’rtacha kenglikda, lekin mug’uliy irqqa xos yuz yapaloqligi ko’rinmaydi. bu belgilar sug’dliklarning yevropeoid irqiga mansub ekanligidan dalolat beradi. ular o’zining irqiy xususiyatlari bilan shu davrdagi shimoliy baqtriya odamlariga o’xshaydi. demak yevropeoid irqiga mansub o’zbeklarga va tekisliklarda yashovchi tojiklarga xos tip eramzdan avvalgi 1-ming yillik o’rtalaridayoq sug’d xududida tarqalgan. janubiy orol bo’yi aholisi. mazkur viloyatda yashagan ilk temir davri aholisining irqiy xususiyatlarini yorituvchi antropologik materiallar yaqin yillardagina qo’lga kiritildi. xorazm vohasida bunchalik qadimgi zamonda mug’uliy qiyofadagi odamlar qayerdan kelib qolgan. o’zbekiston fanlar akademiyasi qoraqalpoq bo’limining tarix, til va …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "paleontropologik va etnografik ma'lumotlar"

презентация powerpoint paleontropologik va etnografik ma’lumotlarning o‘lka tarixini o‘rganishdagi ahamiyati. o‘lkamizda antik davri me’morchiligi va san’ati, ilk o‘rta asrlar davri shaharlari va me’moriy obidalari. reja 1. o’lkashunoslikni o’rganishda paleontropologik ma’lumotlarning o’rni. antropologiya va etnologiya fanining tadqiqot ob’yektlari. 2. o’zbekistonning qadimgi odam tarqalgan hudud ekanligi (teshiktosh, samarqand topilmalari). o’zbekiston hududida zamonaviy odamlarning paydo bo’lishi va voha bo’ylab tarqalishi. qadimda o’lkamizda majud bo’lgan irqlar, mongoloid irqining o’lkamizga kirib kelishi. 3. o’lkamiz qadimgi aholisining antropologik shakllari va tipi. toshkent vohasining qadimgi aholisi. kushon, baqtriya aholisi, zarafshon vohasi aholisi, farg’ona vodiysining qadimgi ...

This file contains 20 pages in PPTX format (3.3 MB). To download "paleontropologik va etnografik ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: paleontropologik va etnografik … PPTX 20 pages Free download Telegram