fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlagan o‘rni

PPTX 35 pages 3.8 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlashdagi o‘rni fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlashdagi o‘rni 1. fermentlar haqida umumiy tushunchalar 2. fermentlar sinflanishi (klassifikatsiyasi) 3. qishloq xo‘jalik mahsulotlari, oziq-ovqat va sut mahsulotlari ishlab chiqarish, vinochilik texnologiyalarida fermentlarni qo‘llash fermentlar haqida umumiy tushunchalar fеrmеntlar (lotincha fermentum — achitqi) , enzimlar — hayvon, o‘simlik va bakteriyalarning tirik hujayralaridagi oqsilli katalizatorlar. fermentlar maxsus xususiyatlari va kimyoviy reaksiyalarni tezlashtirishi bilan odatdagi katalizatorlardan farqlanadi. ular katalizatorlar kabi kimyoviy reaksiyalarning faollanish energiyasini pasaytiradi. fermentlar haqida umumiy tushunchalar fermentlar kimyoviy reaktsiyalarni tezlashtiruvchi biologik katalizatorlar bo‘lib, tabiatiga ko‘ra eng yuqori darajada takomillashgan oqsil moddalardir. ular hujayra, to‘qima va turli organizmlarning hayotiy jarayonlarining asosi bo‘lgan minglab kimyoviy reaktsiyalarni tezlashtiradi. bu guruh moddalarga, ya’ni biologik katalizatorlarga ferment nomi berilishi yoki ularni ikkinchi nomi enzim deb atalishi bijg‘ish jarayonlarining ochilishi bilan bog‘liq. fermentlar va alkimyo… “fermentatsiya” so‘zi uzoq tarixga ega. o‘rta asrlarda bu so‘z …

2 / 35

a qo‘yildi. 19- asr esa yana bir qancha kashfiyotlarga boy bo‘ldi. lui paster, vinoning achish jarayonini o‘rganish asnosida, xamirturush tarkibi-dagi qandaydir “hayotiy kuch”ning mazkur jarayonga asosiy sabab, degan xulosaga keldi. oshqozonosti bezi shirasining (pankreatik shira) achitish reaksiyasini hosil qilishi va ko‘plab miqdorda oqsilga ekani isbotlandi. peterburg haqiqiy a’zosi k.s.kirхgoff 1814-yili unayotgan arpa doni (solod)dan olingan ekstrakt ta’sirida kraхmalni qandlashib, maltozaga aylanishini ko’rsatgan. 1883-yili payon va perso arpa doni ekstraktidan spirt bilan cho‘ktirish orqali kraхmalni qandga aylantiruvchi diastaza (amilaza) fermentini ajratib olishga sazavor bo‘lgan. so‘lakdan farqli, oshqozonosti bezi shirasining uglevodlar, oqsil va yog‘larni parchalash xususiyati bilan ajralib turishi borasida gipotezalar ilgari suriladi. ayniqsa, qiyin parchalanadigan yog‘larga nisbatan bu muhim. steatoriya (yog‘larning so‘rilmasligi) – oshqozonosti bezining bevosita xastalangani alomati ekani haqida xulosaga kelindi. mazkur organsiz organizm yog‘larni hazm qila olmaydi. klod bernard oshqozonosti shirasidan ovqat hazm qilish substansiyasini ajratishga muvaffaq bo‘ldi va uni pankreatin deb atadi. eduard buxner to‘qimasiz fermentatsiya kashfiyoti uchun …

3 / 35

ozonosti bezini muvaffaqiyatli davolaganlik to‘g‘risida ma’ulmot paydo bo‘ldi. va nihoyat fermentli preparatni tabletka ko‘rinishida ishlab chiqarish uchun birinchi patent olindi. hozirgi vaqtda fermentlarni 3000 dan ziyod turlari borligini aniqlangan. fermentlar haqidagi ta`limot alohida fan – enzimologiya faniga aylangan. tirik hujayrani asosini tashkil qiluvchi birikmalar, oqsillar, uglevodlar, yog’simon moddalar va boshqa ba`zi bir organik moddalar turli хil o’zgarishlarga duch keladi. ular hosil bo’ladi, o’zaro bir-biriga aylanadi, qisman parchalanib yo’qoladi. mana shu o‘zgarishlar nihoyatda tez fermentlar ta`sirida boradi va shuni alohida ta`kidlash kerakki, ular oddiy temperaturada, neytral muhitga yaqin bo‘lgan muhitda va normal bosim sharoitida boradi. umumlashtirib aytganda bu modda almashinish jarayonining reaktsiyalari. bizga ma’lumki, laboratoriya sharoitida esa, shunga o‘хshash reaktsiyalarni ancha qiyinchilik bilan amalga oshirish mumkin. masalan, oqsillarning gidrolizlanish reaktsiyalari tirik organizmlarda protein gidrolaza fermentlari ishtirokida nihoyatda tez va oson borsa, laboratoriya sharoitida oqsilning gidrolizi bir necha soat kislotali muhitda bosim ostida qizdirish yordamida amalga oshiriladi. sizga ma’lumki, reaktsiyalarning tezligini boshqa …

4 / 35

adi. kimyoviy katalizatorlardan farqli ravishda biokatalizatorlar, ya’ni fermentlar reaktsiyalarni o‘ziga хos uch хil asosiy shart asosida amalga oshadi: 1-shart: fermentlar reaktsiyalarini nihoyatda yumshoq sharoitda amalga oshiradi; 2-shart: fermentlar reaktsiya sharoitida yoki muhiti o‘zgarishi natijasida nihoyatda tez o‘z hususiyatlarini o‘zgartiradi yoki yo‘qotadi; 3-shart: fermentlar tanlovchandir ya‘ni ko‘pincha bitta ferment faqat bitta reaktsiyani va aynan bitta moddadagi ma’lum reaktsiyani amalga oshishini ta’minlaydi. fermentlar asosan 2 xil bo‘linadi: bir komponentli fermentlar, ya’ni katalitik hususiyatga ega bo’lgan oqsil molekulasidangina hosil topgan fermentlar. bir komponentli fermentlarda aktiv markaz rolini bajarishda ayrim aminokislotalar qoldig‘i ishtirok etadi. ikki komponentli fermentlar, ya’ni oqsil qismdan (apofermentdan) va oqsil bo‘lmagan (prostetik gruppadan) qismdan tashkil topgan fermentlar ishtirok etadi. fermentlarning tasnifi va nomlanishi hozirgi vaqtda fermentlarni ikki xil nomlash qabul qilingan: ishchi va sistematik. fermentlarning ishchi yoki rasional nomi enzim ta’sir etadigan modda (substrat) yoki reaktsiya nomining oxiriga aza qo‘shimchasini qo‘shish bilan tuziladi. binobarin aza bilan tugaydigan so‘zlar, albatta, ma’lum fermentni …

5 / 35

bu sinflar chegarasida ular kichik va eng kichik sinflarga bo‘linadi. 1961-yildan so‘ng nomenklaturani tuzatish va bu sohadagi keyingi ma’lumotlar bilan to‘ldirib borish uchun doimiy qo‘mita tuzilgan. 6 sinfga bo`lingan fermentlarning har bir sinfi qat’iy belgilangan tartib raqamiga ega: 1. oksidoreduktazalar 4. liazalar 2. transferazalar 5. izomerazalar 3. gidrolazalar 6. ligazalar (sintetazalar) oksidoreduktazalar oksidlanish –qaytarilish reaktsiyalarini katalizlaydigan fermentlar. bu sinfga barcha degidrogenazalar, oksidazalar, peroksidazalar, sitoxromreduktazalar kiradi. oksidoreduktazalar 17 ta kichik sinfga bo`linadi. oksidoreduktazalar ta’sirida oksidlanadigan substrat vodorodning donori sifatida qaraladi. shu sababdan bu sinf fermentlari degidrogenazalar yoki reduktazalar deb aytiladi, kislorod akseptor vazifasini o`tagan holatlarda oksidaza atamasi qo`llaniladi. bu fermentlarning sistematik nomi quyidagicha tuziladi: donor:akseptor – oksidoreduktaza. transferazalar turli kimyoviy guruhlar va qoldiqlarning bir substrat (donor)dan boshqasi (aktseptor)ga ko‘chirilishini katalizlaydi. transferazalar ko‘chiradigan guruhlarga qarab 8 ta kichik sinfga bo‘linadi. ular ko‘chiradigan radikallarning tabiati har xil va bu sinfga kiradigan fermentlarning ahamiyati va soni yil sayin ortib bormoqda. transferazalar amino, fosfat, metil, …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlagan o‘rni"

fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlashdagi o‘rni fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlashdagi o‘rni 1. fermentlar haqida umumiy tushunchalar 2. fermentlar sinflanishi (klassifikatsiyasi) 3. qishloq xo‘jalik mahsulotlari, oziq-ovqat va sut mahsulotlari ishlab chiqarish, vinochilik texnologiyalarida fermentlarni qo‘llash fermentlar haqida umumiy tushunchalar fеrmеntlar (lotincha fermentum — achitqi) , enzimlar — hayvon, o‘simlik va bakteriyalarning tirik hujayralaridagi oqsilli katalizatorlar. fermentlar maxsus xususiyatlari va kimyoviy reaksiyalarni tezlashtirishi bilan odatdagi katalizatorlardan farqlanadi. ular katalizatorlar kabi kimyoviy reaksiyalarning faollanish energiyasini pasaytiradi. fermentlar haqida ...

This file contains 35 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "fermentlar va ularning qishloq xo‘jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlagan o‘rni", click the Telegram button on the left.

Tags: fermentlar va ularning qishloq … PPTX 35 pages Free download Telegram