"chahormaqola" asarining tahlili

PPTX 26 pages 4.1 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

презентация powerpoint urdu filologiya fakulteti o‘zbek tili ta‘limi yo‘nalishi 194-guruh talabasi sodullayeva zuhraxonning o‘zbek adabiyoti tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi “chahor maqola” asari tahlili 2 reja: “chahor maqola” asari muallifi nizomiy aruziy samarqandiy haqida ma’lumot. “chahor maqola” dagi boblar tavsifi. “chahor maqola” asari – she‘r va shoirlik masalalariga bag‘ishlangan muhim asar. ismi ahmad, taxallusi nizomiy, aruz qoida-qonunlarini har tomonlama bilgani uchun aruziy laqabi bilan mashhur bo‘lgan bu zot aslan samarqanddan bo‘lib, xi asrning oxirlarida dunyoga keldi. o‘sha davr talabiga muvofiq tahsil ko‘rgach, buxoro, balx, hirot kabi ko‘pgina shaharlarda bo‘ldi va, nihoyat, bomiyonda turg‘un bo‘lib qoldi. xuddi shu joyda u shoir va olim sifatida tanildi. ammo nizomiy aruziyga shoirligi emas, balki adabiyotshunoslik sohasidagi faoliyati ko‘proq shuhrat keltirdi. bunga uning "majmu an-navodir" (nodir hikoyatlar) yoki "chahor maqola" (to‘rt maqola) deb yuritiladigan asari sabab bo‘ldi. chahor maqola (to‘rt maqola) ikkinchisi she’r va shoirlikka bag‘ishlangan birinchisida dabirlar (kotiblar) va ularning fazilatlaridan so‘z yuritiladi uchinchisida …

2 / 26

i qismini shu maqsad doirasidan kengroq tarzda tushundilar. haqiqatan ham bu bobda turli adabiy yo‘nalishga mansub shoirlar uchun foydali maslahat va o‘g‘itlar mavjud. "chahor maqola"ning ikkinchi bobida "she’r ilmining mohiyati va shoirning salohiyati haqida" sarlavhasi ostida shunday fikrlar bor: "shoirlik shunday san’atki, (shoir) bu san’at orqali hayajonlantiruvchi tushunchalarni hosil qiladiva ta’sirchan qiyoslarni bir-biriga ulaydi. u shunday yo‘l bilan, masalan, kichikka aylantiradi, chiroyli suratda jilvagar etadi. ilhom san’ati bilan g‘azab hamda hissiy quvvatlarni qo‘zg‘atadi, natijada kishilar tabiatida qayg‘u yoki xurramlik paydo bo‘ladi. bu esa ulug‘ kishilar faoliyatida olamni tartibga solib turish uchun xizmat qiladi" nizomiy so‘zni she’riyatning ta’rifidan boshlab, uning o‘ziga xos san’atligi, shoir turli tasviriy uslublardan foydalanib ( mubolag‘a va kichraytirish) hayot haqida tasavvur hosil qildirishi, shu yo‘l bilan odamlar ongiga ta’sir ko‘rgizib, hayotdagi muhim voqealarning sodir bo‘lishida sababchi bo‘lishligi to‘g‘risida bahs yuritadi. bu o‘rinda shuni ta’kidlash kerakki, nizomiy she’riyat-adabiyotda hayotning o‘ziga xos tarzda aks ettirilishi haqida mulohaza yuritadi. agar …

3 / 26

ichik tasvirlash usuli, ya’ni hayotiy voqealarni bizning tasavvurimizdan boshqacha bo‘lib tuyuladigan tarzda in’ikos etishni hayotdan uzoqlashuv deb baholaydigan bo‘lsak, unda adabiyotning badiiyligi qayoqda qoladi. nizomiy aruziy o‘z asarida bayon etgan fikrlarini davom ettirib, shoirning qanday fazilatlarga ega bo‘lmog‘i haqida ham aytib o‘tgan. uningcha, shoir salim ul fitrat, azim ul fikrat, sahex ut tab’ va daqiq-un nazar bo‘lmog‘i hamda o‘tmish shoirlar she’rlaridan yigirma bayt, zamondoshlar she’riyatidan o‘n ming baytni yod bilmog‘i, mohir shoirlar doimiy ravishda mutolaa qilmog‘i kerak edi. nizomiy aruziy qayd qilganidek, shoirlikning zarur fazilatlaridan biri salim ul fitratlikdir. salim ul fitrat so‘zi arabcha bo‘lib, uning lug‘aviy ma’nosi pokiza tabiatlilik, xislatlilik bo‘lib, u olijanob insoniy fazilatlardan biridir. demak, she’riyat sohibi, badiiy ijod muallifi, nizomiy aruziyning tushunchasiga ko‘ra, hammadan oldin olijanob insoniy go‘zallik va pokizalikni tasvirlay oladi, shunday odamning badiiy timsolini yarata oladi. bunda muallif badiiy ijodni axloqiylik mezoni bilan bo‘g‘lab, uning olijanob insoniy fazilatlar targ‘ibotchisi ekanini uqtirganday bo‘ladi. shu jihatdan …

4 / 26

’noni anglatadi. bu ham muhimdir. chunki shoirhayotning turli-tuman voqea-hodisalariga murojaat etar ekan,u ana shularga doir ma’lumotga ega bo‘lmog‘i darkor, boshqacha qilib aytganda, u o‘z zamonasidagi ilmlardan xabardor bo‘lishi va ularni puxta o‘rganishi lozim. nizomiy aruziy bu orqali shoir tafakkurini tor doiradan keng maydonga yo‘naltiradi, shuning vositasida shoirlikning oddiy va jo‘n kasb emas, balki sharafli san’atkorlik, qobiliyatning ifodasi bo‘lishini istar edi. bunday istak esa foydali va ahamiyatlidir. daqiq un-nazar iborasi ham arabcha bo‘lib, nozik mushohada, diqqat bilan qarash, kuzatuvchan bo‘lish ma’nolarini anglatadi. bu fazilat haqiqiy shoir uchun zaruriy bo‘lib, usiz shoir o‘quvchi ko‘nglini maftun eta oladigan asarlarni yaratishi qiyin. chunki shoir oddiy o‘quvchilarga nisbatan hayot voqea-hodisalarida, uning kichik lahzalarida katta ma’noni seza olmog‘i, o‘zgacha aytganda, zarrada quyoshni, chigitda atom kuchini seza olmog‘i kerak. shuning bilan bir qatorda nizomiy aruziy shoir uchun zaruriy fazilatlardan biri sifatida o‘tmish va zamondosh shoirlar asarlaridan ko‘plab she’r yodlashni uqtiradi. uning ta’kidiga ko‘ra, shoir o‘tmishdoshlari ijodidan yigirma …

5 / 26

bo‘lsa-da, shoir oldiga hozirjavoblik-badehago‘ylik talabi ham qo‘yilar ekan, bu shoirning iste’dodi namoyon bo‘ladigan fazilat sifatida talqin qilinadi. shunday qilib, nizomiy aruziy "chahor maqola" asarining ikkinchi bobida she’r va shoirlik to‘g‘risida o‘zigacha mavjud bo‘lgan mulohazalarni davr adabiy jarayoni, unga ma’lum bo‘lgan shoirlar ijodiyotiga tayangan holda davom ettiradi. natijada uning badiiy uslubi haqidagi qarashi shoirlar fazilati to‘g‘risidagi mulohazalari bilan qo‘shilib, yuqorida ko‘rilgandek, muhim fikrlarni maydonga keltirgan. shu muhimki, nizomiy aruziyning asari keyingi asrlarda yetishib chiqqan forsiygo‘y va turkigo‘y shoirlarning dasturulamal kitobiga aylanib qolgan edi. e’tiboringiz uchun rahmat!!! image5.jpeg image2.jpg image3.jpg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpg image4.jpg image14.jpeg image15.png image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.jpeg image20.jpeg image21.jpeg image22.jpeg image23.jpeg image24.jpeg image1.jpg high pile of hardcover books

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""chahormaqola" asarining tahlili"

презентация powerpoint urdu filologiya fakulteti o‘zbek tili ta‘limi yo‘nalishi 194-guruh talabasi sodullayeva zuhraxonning o‘zbek adabiyoti tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi “chahor maqola” asari tahlili 2 reja: “chahor maqola” asari muallifi nizomiy aruziy samarqandiy haqida ma’lumot. “chahor maqola” dagi boblar tavsifi. “chahor maqola” asari – she‘r va shoirlik masalalariga bag‘ishlangan muhim asar. ismi ahmad, taxallusi nizomiy, aruz qoida-qonunlarini har tomonlama bilgani uchun aruziy laqabi bilan mashhur bo‘lgan bu zot aslan samarqanddan bo‘lib, xi asrning oxirlarida dunyoga keldi. o‘sha davr talabiga muvofiq tahsil ko‘rgach, buxoro, balx, hirot kabi ko‘pgina shaharlarda bo‘ldi va, nihoyat, bomiyonda turg‘un bo‘lib qoldi. xuddi shu joyda u shoir va olim sifatida tanildi. ammo ...

This file contains 26 pages in PPTX format (4.1 MB). To download ""chahormaqola" asarining tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: "chahormaqola" asarining tahlili PPTX 26 pages Free download Telegram