ko‘payish va uning turlari

PPTX 31 стр. 4,2 МБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

спид-чума 21 века mavzu:koʻpayish va uning turlari. hujayraning boʻlinish usullari va bosqichlari. hujayraning boʻlinishida irsiy omilning taqsimlanishi. tirik mavjudotlarning xususiyatlaridan biri o‘zini-uzi hosil qilish, o‘zidan so‘ng nasl qoldirish, ya’ni ko‘payishdir. ana shu xususiyat turlarning tabiatda saqlanishini ta’minlaydi. ko‘payishning jinssiz va jinsiy yo‘l bilan amalga oshuvchi turlari tafovut etiladi. ko’payish xillari jinssiz ko’payish jinssiz ko‘payish tabiatda keng tarqalgan bo‘lib, bir hujayrali va ko‘p hujayrali organizmlarda kuzatiladi.jinssiz ko‘payishga xos xususiyatlar: ko‘payishda faqat bitta ona organizm ishtirok etadi, somatik hujayralar yordamida amalga oshadi, mitoz jarayoniga asoslangan, hosil bo‘lgan yangi organizm ona organizmning genetik jihatdan aynan nusxasi bo‘ladi. evolutsiyadagi ahamiyati. qulay sharoitda individlarning tez va ko‘p nasl qoldirishini ta’minlashdir. lekin jinssiz ko‘payishda organizmning yangi muhit sharoitiga moslanishni ta’minlovchi genetik axborotning o‘zgarishi, almashinishi va xilma-xillikning ortishi kuzatilmaydi. shuning uchun ham ko‘pchilik organizmlar nafaqat jinssiz balki jinsiy usulda ham ko‘payadi. ko‘payish bo‘linish endogoniya > shizogoniya kurtaklanish sporogoniya jinssiz vegetativ poliembrioniya sporogoniya fragmentatsiya > jinsiz konyugatsiya kopulyatsiya …

2 / 31

rganizm hosil qiladi, ha’zan csa ichki kurtaklanish jadallashishi natijasida juda ko‘p qiz organizmlar paydo bo‘lishi mumkin. shizogoniya (ko'plab bo'linib ko‘payish) yo'li bilan sodda hayvonlar ko'payadi. masalan, bezgak paraziti yadrosi dastlab juda ko‘p mayda bo'laklarga ajralib, keyin ular atrofini sitoplazma o‘rab oladi. natijada, bitta hujayradan ko'plab qiz hujayralar hosil bo'ladi. kurtaklanishda ona organizmda dastlab bo'rtma paydo bo‘ladi. bo‘rtma o‘sib ona organizm shakliga va hajmiga yetgandan so‘ng ajralib, mustaqil hayot kechira boshlaydi. bunday usul bakteriyalarda, achitqi zamburug'larda, so'ruvchi infuzoriyalarda, kavakichaklilarda uchraydi. vegetativ ko‘payishda yangi organizm ona organizmning bir qancha hujayralari to‘plamidan hosil bo'ladi. bu usul bilan ko'payish juda sodda tuzilgan ko‘p hujayrali hayvonlarda (kavakichaklilar, g‘ovaksimonlar, yassi va yumaloq chuvalchanglarda) hamda ko‘pchilik o'simliklarda uchraydi. vegetativ ko‘payishning o'ziga xos xili — poliembrioniya mavjud. bunda embrion bir necha marta bo‘linadi. embrionning ana shu bo'laklaridan keyinchalik mustaqil organizm rivojlanadi. poliembrioniya parazitik hayot kechiruvchi ayrim arilarning lichinkalarida, sutemizuvchilardan bronenosetsda uchrashi mumkin. odamda bir tuxumli egizaklar tug‘ilishi ham …

3 / 31

permalozoid hisoblanadi. demak, jinsiy ko‘payishda ikki xil jinsga mansub individlar hujayralari qatnashadi. ularning biri urug‘ hujayrasi, ikkinchisi tuxum hujayrasi bo'lib, ularning qo‘shilishidan zigota shakllanadi. zigota yangi individning boshlanc‘ich hujayrasi bo‘lib hisoblanadi. ayrim organizmlar (yassi chuvalchanglar)da ham tuxum, ham urug* hujayrasi yetiladi. bunday organizmlar germafroditlar (ikki jinslilar) deb ataladi. umuman tarixiy taraqqiyotda organizmlarning ko'payish evo- lutsiyasi ayrim jinslilik hosil bo‘lishi sari boradi. bundan tashqari evolutsiyada jinssiz ko'payish jinsiy ko‘payish bilan, izogamiya esa anizogamiya bilan almashinadi. ko‘payishda hamma hujayralar baravariga qatnashmasdan evolutsiya mobaynida organizm hujayralari xususiylashib, somatik va jinsiy hujayralarga ajralishi mumkin. ko'payish tezligining oshishi, avlodlar sonining ko'payishi, avlod almashinishining tezlashib ketishi organizmlarning yangi va o'zgaruvchan muhitga moslashishini ta’minlovchi evolutsion omil bo‘lib hisoblanadi. jinsiy ko‘payish esa ana shu holatlarni yuzaga chiqaradi, bundan tashqari yangi belgi va sifatlar hosil qilishda juda katta ahamiyatga ega. masalan, hashoratlardagi ko‘payish tezligining yuqori bo‘lishi, avlodlarning tez-tez almashinishi ularning ayrim zaharli kimyoviy moddalarga chidamliligini oshiradi, ularning muhitga keng …

4 / 31

yadrosi tuxum sitoplazmasida rivojlanadi (tuxum hujayra yadrosi rivojlanishida qatnashmaydi). ginogenezda tuxum hujayrasi boshqa turga mansub organizm- larning spermatozoidlari yordamida maydalanishi va rivojlanishi mumkin (spermatozoid yadrosi rivojlanishda qatnashmaydi). jinsiy ko‘payishning quyidagi turlari tafovut etiladi: otalanish. partenogenez. androgenez. ginogenez. prokaroitlarda binar bo’linish oddiy binar bo‘linish prokariot organizmlarda kuzatiladi. prokariot hujayraning halqasimon dnksi replikatsiyalanadi, hujayra o‘rtasida to‘siq hosil bo‘lib, hujayra ikkiga bo‘linadi bir hujayralilarda binar bo’linish bir hujayrali sodda hayvonlardan amyoba, evglena, infuzoriya kabi hayvonlarning binar bo‘linishi mitoz jarayoniga asoslangan. bir hujayralilarda binar bo’linish amyoba ikkiga bo‘linish yo‘li bilan jinssiz ko‘payadi buning uchun yadroning hajmi ortib, uning qobig‘i yemiriladi. sitoplazmaga chiqqan yadro moddalari hujayraning ikki tomoniga teng taqsimlanadi. tezda hujayraning ikki tomonida bittadan yadro hosil bo‘ladi. amyoba tanasi ham cho‘zilib, o‘rtasidan ingichkalashadi va ikkiga ajraladi. ana shu yo‘l bilan bitta amyobadan ikkita yangi amyoba hosil bo‘ladi. bir hujayralilarda kurtaklanib ko’payish kurtaklanib ko’payish mitoz asosida sodir bo’ladi,achitqi zamburug’larda kuzatiladi. ona hujayrada yadro saqlovchi bo’rtma …

5 / 31

b, yosh hujayralarni hosil qiladi. parazit qizil qon tanachalariga kirib, tez bo‘linib ko‘payadi.parazit qon hujayralarini yemirib, qon plazmasiga chiqqanida odamning harorati keskin ko‘tarilib, bezgak xuruj qiladi. ko’p hujayralilarning kurtaklanib ko’payishi kurtaklanib ko‘payish g‘ovak tanlilarda, kovakichlilarda va ayrim halqali chuvalchanglarda kuzatiladi. oziq yetarli bo‘lgan iliq bahor va yoz mavsumida gidra tanasi sirtida bir nechta kurtaklar paydo bo‘ladi.paypaslagichlar va og‘iz teshigi paydo bo‘lishi bilan kurtaklar yosh gidralarga aylanadi. ular ona organizmidan ajralib, mustaqil yashay boshlaydi. ko’p hujayralilarning fragmentatsiya usulida ko’payishi fragmentatsiya-tana bo’laklari orqali ko’payish usuli bo’lib,regeneratsiya jarayoniga asoslangan. fragmentatsiya suvo’tlari(spirogira)da,g’ovak tanlilarda,kovakichlilarda,yassi chuvalchanglarda,igna tanlilarda kuzatiladi. ko’p hujayralilarning poliembrioniya usulida ko’payishi yuksak hayvonlarda (zirhlilar) zigotadan rivojlanayotgan embrion ilk rivojlanish bosqichida bir necha fragmentlarga bo‘linib, har bir fragmentdan yangi organizm rivojlanadi. bu hodisa poliembrioniya deyiladi. odamlarda bir tuxumli egizaklarning rivojlanishi ham buning yaqqol misolidir. ko’p hujayralilarning sporalar orqali ko’payishi zamburug‘lar (qalpoqchali zamburug‘lar), suvo‘tlar, yo‘sinlar, qirqquloqlar, qirqbo‘g‘imlar sporalari orqali ko‘payish xususiyatiga ega. yengil sporalar o‘simliklarni tabiatda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko‘payish va uning turlari"

спид-чума 21 века mavzu:koʻpayish va uning turlari. hujayraning boʻlinish usullari va bosqichlari. hujayraning boʻlinishida irsiy omilning taqsimlanishi. tirik mavjudotlarning xususiyatlaridan biri o‘zini-uzi hosil qilish, o‘zidan so‘ng nasl qoldirish, ya’ni ko‘payishdir. ana shu xususiyat turlarning tabiatda saqlanishini ta’minlaydi. ko‘payishning jinssiz va jinsiy yo‘l bilan amalga oshuvchi turlari tafovut etiladi. ko’payish xillari jinssiz ko’payish jinssiz ko‘payish tabiatda keng tarqalgan bo‘lib, bir hujayrali va ko‘p hujayrali organizmlarda kuzatiladi.jinssiz ko‘payishga xos xususiyatlar: ko‘payishda faqat bitta ona organizm ishtirok etadi, somatik hujayralar yordamida amalga oshadi, mitoz jarayoniga asoslangan, hosil bo‘lgan yangi organizm ona organizmning genetik jihatdan aynan nus...

Этот файл содержит 31 стр. в формате PPTX (4,2 МБ). Чтобы скачать "ko‘payish va uning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko‘payish va uning turlari PPTX 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram