keksayish davriga shaxs psixologiyasi

PPTX 18 pages 4.4 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

yetuklikning psixologik xususiyatlari keksayish davridagi shaxs psixologiyasi 1.keksalik davrida ijtimoiy faollik tizimini o‘zgarishi. 2.keksalik va keksayish nazariyalari 3.keksalik davrining psixofiziologik xususiyatlari, keksayish jarayonidagi fiziologik o’zgarishlar 1 keksayish davriga 61 (56)−74 yoshli erkak va ayollar kiradilar. bu davrdagi kishilar xilma-xil xususiyatlari, shaxslararo munosabatlari bilan boshqa yosh davrlardagilardan ajralib turadi. mazkur yoshdagilarni shartli ravishda ikkita katta guruhga ajratish mumkin: a) mutlaqo iste’foga chiqqan, ijtimoiy faol bo‘lmagan erkak va ayollar; b) nafaqaxo‘r erkak va ayollar, lekin ijtimoiy hayotning u yoki bu jabhalarida faoliyat ko‘rsatayotgan keksalik alomatlari bosayotgan odamlar. gerontopsixologiya (yun. geron —qari, keksa va psixologiya) —gerontologiya va yosh psixologiyasi sohasi. umumiy psixologiya vositalari hamda usullaridan foydalanib, keksalar ruhiyati va feʼlining oʻziga xos xususiyatlarini oʻrganadi. garchi olimlar kishilarda keksayish tufayli paydo boʻladigan ruhiy xususiyat va oʻzgarishlarga avvaldan qiziqib kelsalarda, g. alohida fan sohasi sifatida 20-asrning 2-yarmidagina shakllana boshladi. uning vujudga kelishiga ijtimoiy omillar: keksalar sonining koʻpayishi, ularning ish layoqati va turmush sharoiti masalalari sabab …

2 / 18

elgusidir. shuni ta'kidlash kerakki, ular: kasallikdan, atrof muhitga salbiy ta'sirdan, inson tanasida iz qoldirgan yomon odatlardan boshqa hech narsa kelib chiqmagan erta qarish;fiziologik sekin o'zgarish bilan ajralib turadi, unda juda keksayib qolgan shaxsga aqlning ravshanligi va atrofdagi haqiqatga juda qiziqishi bor; oddiy keksa yosh, aniq belgisi metabolizm jarayonini sekinlashtiradi, xotirani o'zgartiradi, yurak samaradorligini pasaytiradi va hokazo. intellektual o'zgarishlar . yangi materiallarni o'rganish, vaziyatga moslashish qiyinchiliklar mavjud. hissiy . ko'z yoshi, qayg'uga olib keladigan kuchli asab tuyg'usi bo'lishi mumkin. odatda oddiy hodisalar (masalan, sevimli filmingizni tomosha qilish) sabab bo'ladi. belgilardagi o'zgarishlar . hayot motivatsiyasini o'zgartirish imkonsiz emas. garchi qariyalarga erishish hayotda hech qanday yorug'lik bo'lmaydi degani emas. ko'pchilik o'zlarini "o'lim" ga qo'shib, o'zlarini ixtiyoriy ravishda o'zlarini tashqi dunyodan ajratib, ijtimoiy zaiflikdan qiynalishadi. ularning his-tuyg‘ulari yashash tarziga muvofiq namoyon bo‘ladi. ularning his-tuyg‘ulari vujudga kelishi jihatdan ikki xildir: 1) barqaror kayfiyat, hotirjamlik tuyg‘usiga ega bo‘lgan, o‘z qadr-qimmatini saqlayotgan, nufuz talab erkak va ayollar; …

3 / 18

riba, mahorat, ijodiy faoliyat, barqaror malaka) kabi ruhiy holatlarda o‘z aksini topadi. ayollarning tabiiy azobdan (tug‘ruq davridagi, bola tarbiyasi) tashqari xizmat, oila tashvishi, yumushi, mehr-muhabbatga otashligi, nozik qalbi tashqi qo‘zg‘atuvchilarga tez javob beruvchanligi jihatdan ertaroq qarishga olib keladi (asab sistemasining buzilishi, irodaviy zo‘riqish, aqliy tanglik holatlari). psixologlar keksayish davridagi erkak va ayollarning ruhiy dunyosini o‘rganish bo‘yicha tadqiqot ishlari olib borganlar. amerikalik v.shevchuk mazkur yoshdagi odamlarning ijtimoiy faoliyatda qatnashishi xususiyatini tekshirib, 65 yoshlilarning 24,1 foizi 70 yoshlilarning 17,4 foizi, 75 yoshlarning 7,7 foizi ijtimoiy faoliyatdan voz kechganligini aniqlagan. oliy maktab muallimlarining ilmiy mahsuldorligi dinamikasini tadqiq qilgan m.d.aleksandrova matematika, fizika, biologiya, psixologiya va boshqa sohalarning vakillari o‘rtasida keksayishning birinchi bosqichida (61− 66 yoshlarda) bir oz farq mavjud bo‘lsa-da, uning ikkinchi bosqichida (67−72 yoshlarda) o‘sha tafovut ham yo‘qolib borishini ta’kidlaydi. l.i.zaxarova esa keksayish davridagi erkak va ayollarning oliy nerv faoliyatini tekshirib, ularda ranglarni ko‘rish maydonining chegarasi uchun quyidagilar muhim rol uynashini uqtiradi: 1) …

4 / 18

asta-sekin pasayish boshlanadi: 60 − 65 yoshlarda bu ko‘rsatkich yanada quyiga tushadi. d.veksler keskin o‘zgaruvchan va kam o‘zgaruvchan yosh davri funksiyalariga alohida e’tibor beradi. birinchisiga qisqa muddatli xotira, o‘xshashlik, simvollar, koss kubchalari: ikkinchisiga − lug‘at boyligi, umumiy ma’lumotlilik, rasm tuzish (tartibga keltirish ma’nosida), tugallanmagan rasmlarni idrok qilish kiradi. mazkur variatsiyalardan foydalanib, eksperimental psixologiyaga yangi ko‘rsatkich kiritishni taklif qiladi, u deterioratsiya koeffitsienti deb ataydi (de-terioratsiya − yomonlashuv, buzilish, demakdir): keksalik davridagi shaxsning psixologik xususiyatlari keksalik davriga 75−90 yoshdagi erkak va ayollar (buva va buvilar) kiradi va bunday odamlarning boshqa yosh davrlaridagi odamlardan keskin farqlanadigan xususiyatlari yaqqol ko‘zga tashlanadi. keksalarni jismoniy va aqliy faollikka moyil hamda passiv turmush tarziga ko‘nikkan qariyalar guruhlariga ajratish mumkin. ijtimoiy faollik fahriyalar jamoasida, kasbiy jamoalar faoliyatida qatnashishda o‘z ifodasini topadi. keksalik davrida foniy dunyodan umidsizlik tuyg‘usi paydo bo‘ladi va bu hol faollikni, istiqbol rejalarini tuzishga intilishni susaytiradi. lekin “o‘g‘limni uylantirsam, dunyodan armonim yo‘q” qabilidagi mulohazalar doimiy odatga …

5 / 18

temasi kuchsizlanadi, ma’lumotlarni qabul qilish (xotira) va ularni qayta ishlash, mohiyatini anglash (tafakkur), u yoki bu holatlarga nigohini to‘plash va unda muayyan muddat tutib turish (diqqat) qiyinlashadi... irodaning kuchsizlanishi og‘riq sezgilariga nisbatan bardoshlilik tuyg‘usini yemira boshlaydi. natijada tashqi ta’sirni qabul qilishda diqqatni saralash xususiyati o‘z ahamiyatini yo‘qotib borishi sababli qari odam bola tabiatli arazchan, ko‘ngli bo‘sh, hissiyotga beriluvchan xarakterli bo‘lib qoladi. shuning uchun ular bilan muloqotga kirishishda mazkur shaxsning sifatlarini hisobga olish maqsadga muvofiqdir. xotiraning zaiflashuvi qariyalarda xayolparastlik illatini keltirib chiqaradi, ko‘pincha esda olib qolish, esda saqlash va esga tushirish o‘rtasida ko‘pgina sabablarga ko‘ra nomutanosiblik tug‘iladi, natijada unutish jarayoni kuchayadi. diqqatni muayyan ob’ektga to‘play olmaslik oqibatida biron faoliyat turi ustida uzoq mashg‘ul bo‘la olmaslik vujudga keladi. narsa va jismlarni noto‘g‘ri idrok qilish, ya’ni illyuziyalar ko‘proq o‘rin egallaydi. monokulyar va binokulyar ko‘rishda xilma-xillik yuzaga keladi. xarakter xislatlarida chekinish, hadiksirash, ishonchsizlik hislari yetakchi rol o‘ynay boshlaydi. psixologlardan i.baylash va d.zabeklar keksalarda xotira, …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "keksayish davriga shaxs psixologiyasi"

yetuklikning psixologik xususiyatlari keksayish davridagi shaxs psixologiyasi 1.keksalik davrida ijtimoiy faollik tizimini o‘zgarishi. 2.keksalik va keksayish nazariyalari 3.keksalik davrining psixofiziologik xususiyatlari, keksayish jarayonidagi fiziologik o’zgarishlar 1 keksayish davriga 61 (56)−74 yoshli erkak va ayollar kiradilar. bu davrdagi kishilar xilma-xil xususiyatlari, shaxslararo munosabatlari bilan boshqa yosh davrlardagilardan ajralib turadi. mazkur yoshdagilarni shartli ravishda ikkita katta guruhga ajratish mumkin: a) mutlaqo iste’foga chiqqan, ijtimoiy faol bo‘lmagan erkak va ayollar; b) nafaqaxo‘r erkak va ayollar, lekin ijtimoiy hayotning u yoki bu jabhalarida faoliyat ko‘rsatayotgan keksalik alomatlari bosayotgan odamlar. gerontopsixologiya (yun. geron —qari, keksa va p...

This file contains 18 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "keksayish davriga shaxs psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: keksayish davriga shaxs psixolo… PPTX 18 pages Free download Telegram