mustaqillik davri nasridan namuna 11 - sinf

PPT 970.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1643310662.ppt презентация powerpoint mustaqillik davri nasridan namuna 11-sinf adabiyot darsligi asosida 27-mavzu: muhammad ali o‘zbekiston xalq yozuvchisi (1942 yilda tug‘ilgan) sohibqiron o‘ylari («ulug‘ saltanat» epopeyasi to‘rtinchi kitobidan parcha) zamona arg‘umog‘i poygada yutib chiqishga otlangan uchqur samanday shiddat bilan olg‘a chopadi. faqat uning samandan farqi bor: samanni chavandoz boshqaradi, bu arg‘umoqning esa chavandozi, egar-yugani yo‘q, yaydoq, bir o‘zi, boshi og‘gan tomonga chopadi, oyog‘i tashlangan yerga tushadi. u birovni mindirish u yoqda tursin, yoniga ham yo‘latmaydi, har qanday saman horib-toladi, arg‘umoq esa ne-ne asrlar, yillar o‘tibdirki, charchash nimaligini bilmaydi, to‘xtamasdan yelgani yelgan... uni «vaqt» deb atardilar. sohibqiron o‘zini ana shu purqudrat vaqt bilan bahs boylashishga qodir deb hisoblar, uning bilan birga chopishga tirishar, ortda qoldirib ketishni o‘ylardi. chindan ham, u vaqtdan o‘zg‘irlik qilganday edi: keyingi to‘rt yil mobaynida baland hindikush tog‘idan oshib o‘tib hindistonni fath ayladi... qo‘shinlarni oqshahar tomonga yuborishga farmon qilgandan keyin amir temur xushmanzara egridir ko‘li sohilida biroz istirohat etmoqchi …

vat bag‘ishlardi. kunchiqish tomonga qarab cho‘zilgan, ko‘lga chiroyli yoqaday yarashgan, atrofiga gullar ekilgan, eni uch qadamlik shinam uzun yo‘lkada kezish unga rohat bo‘lib ko‘rinadi... muhammad churog‘a dodxoh yiroqdan sayr-u tomosha ixtiyor etgan amir temurning allaqachon saropardadan chiqib, ellik qadamlar narida sohilda ohista kezib yurganini ko‘rdi. boshida murassa toj, egnida zarbof to‘n, belida oltin kamar yaraqlardi. sohibqiron og‘irligini bir oyog‘idan ikkinchi oyog‘iga tashlab qadam bosar, dodxoh nazarida, bu odam bir paytlardagi baland bo‘yli, chorpahil, oyoq-qo‘llari uzun pahlavonkelbat temurbek emas, yillar zalvoridan yelkalari biroz chiqqan, sezilar-sezilmas cho‘kkan (buni muhammad churog‘a dodxoh sezadi, xolos!), ko‘pdan buyon saltanat yukini yelkasiga dadil ortmoqlagan kadxudo, mo‘ysafidlik shartlarini inkor etishga qodirman, vaqtni yengib bo‘lmasa-da, uni ham tiz cho‘ktira olaman, deb urinayotgan amir temur edi. muhammad churog‘a dodxohning dili orziqdi. eh-he, mana shu ro‘baro‘dagi odamning joni, chindan ham, temirdan ekan! urush degan baloyi ofatning turgan-bitgani besaranjomlik, vayronagarchilik, qirg‘in, jang, dod-voy, faryod, suron-u g‘alayondan iborat. dodxoh bundoq qarasa, sohibqironning …

iri haqida so‘zlashmoqchilar, nazarimda. katta-kichik qal’alarni olish demasa, rumda janglar deyarli to‘xtadi. agar shu haqda so‘z ochilsa, uning ajoyib taklifi bor...» sohibqiron yo‘lkadan burilgan dodxohni ko‘rib ortiga qaytdi. so‘riga borib o‘ltirdilar. – rum qaysari betob bo‘libdur, – dedi amir temur. – afsus... xiyla darmonsiz ermish. darhol tabiblar yubortirdim. yaxshi taomlar, doru darmonlar buyurtirdum. – ha, iztiroblar uni tinch qo‘ymaydir, amir sohibqiron. – mamat, undan xabar olib turibsenmu? – hamisha boxabarman, amir sohibqiron. – ne dard ilashg‘on erkan? tabiblar ne deydir? – zayyiqi nafas va xunok marazi1 birlan og‘ribdur. zo‘riqish kuchli, nafasi qisar emish. amir temur o‘ylanib qoldi, keyin: – xudo shifo bersun. – dedi. – yildirim boyazid butun rum boyliklarini jamuljam etmish edi. qaramon shahzodasi amir muhammad esa o‘n ikki yil bursada zindon azobini tortibdur. ozod etib, qaramonni o‘ziga in’om qildum. – hm-m... – sulaymon chalabiyga edirnani tobshurdim... – qandoq bo‘larkin... o‘zimizda chaqmoqdek shahzodalar ko‘p... sohibqiron dodxohga qarab jilmaydi: – …

orim tarag‘ay bahodirning – unga parvardigor o‘z jannatini ato etsun – gapirg‘onlari esimda: «bobolardan eshitg‘onmen, bobolarim bobolaridan eshitg‘on ekanlar. bu hikmatlar buyuk turk xoqonligini boshqarg‘on bumin xoqon, istami xoqon zamonlaridan nasldan naslga o‘tib keladur, o‘g‘lim, – degandilar ul zot. ajdodlarimiz ulug‘larining parokanda yurtni ko‘rib, aytg‘on ushmundoq fig‘onli so‘zlarini hamisha yodingda tutg‘il: «jabrdiyda turk bek bo‘ladurg‘on o‘g‘il bolasi bilan dushmanga qul bo‘ldi, suluv qiz bolasi bilan cho‘ri bo‘ldi... davlatli xalq eding, davlating qani? xoqonli xalq eding, xoqoning qani? tepangda turk osmoni, pastda turk yeri bo‘lsa...» padari buzrukvorim o‘sha paytlarda turon zaminida yuz berayotg‘on boshboshdoqliklardan, har shahr-u qasabada bir hokim ekanidan, birlashish yo‘qligidan dillari ozor chekib o‘ksinardilar, «mana bu bechora xalqning qornini kim to‘yg‘izadi?..» – deb tashvish chekardilar. ko‘rdingmu, mamat? davlatli xalq ekanmiz! xoqonli xalq ekanmiz! kichikligimdan otamning o‘sha alamli so‘zlari ko‘nglimga o‘rnashdi, o‘sha davlatni barpo etishni niyat qildim... muhammad churog‘a dodxoh davlat borasidagi bunday so‘zlarni ilk bor eshitmoqda edi. sohibqiron hech …

erda ko‘l tepasida bir gala qush g‘ujg‘on o‘ynashib, goh u tomonga, goh bu tomonga xuddi katta to‘p yumalaganday uchishar, bir-biridan ajralishmas, goh yiroqqa ketis har, ko‘p o‘tmay chug‘urlashgancha ortga qaytishardi. – o‘sha nasihatlarni kechagina eshitg‘ondaymen. ularni bir lahza ham yodimdan chiqarg‘onim yo‘q. ajab, qarasam, hash-pash deguncha, payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vassallam yoshidan ham o‘tib, oltmish sakkiz yoshga qadam qo‘yib turg‘on ekanmen. saltanat masnadig‘a o‘ltirdim-u, rohat-farog‘at to‘shagida uxlashdan voz kechdim, tun uxlamadim, kunduz o‘ltirmadim. o‘n ikki yoshimdan jahongashtalik qismatim bo‘ldi, ranj-u mehnatlar tortdim. har xil tadbirlar qo‘lladim, g‘anim favjlarini sindirdim. amirlar va askarlarning isyonlarini bostirdim, ulardan achchiq so‘zlar ham eshitdim. lekin sabr-u bardosh etagini tutdim, o‘zimni bilib bilmag‘onga, ko‘rib ko‘rmag‘onga soldim. bari bilan murosaga bordim, ularni tinchitdim. boshlarini biriktirdim. parokanda mingquroq yurtni birlashtirib, unga «vatan» deb ot qo‘ydim. o‘layotg‘on xalqni tiriltirib tarbiyat etdim, yalang‘och xalqni kiyimlik qildim, kambag‘alni boyga aylantirdim, oz xalqni ko‘paytirdim. qilich ko‘tarib jang maydoniga otildim, olamni qilich zarbi birla …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillik davri nasridan namuna 11 - sinf"

1643310662.ppt презентация powerpoint mustaqillik davri nasridan namuna 11-sinf adabiyot darsligi asosida 27-mavzu: muhammad ali o‘zbekiston xalq yozuvchisi (1942 yilda tug‘ilgan) sohibqiron o‘ylari («ulug‘ saltanat» epopeyasi to‘rtinchi kitobidan parcha) zamona arg‘umog‘i poygada yutib chiqishga otlangan uchqur samanday shiddat bilan olg‘a chopadi. faqat uning samandan farqi bor: samanni chavandoz boshqaradi, bu arg‘umoqning esa chavandozi, egar-yugani yo‘q, yaydoq, bir o‘zi, boshi og‘gan tomonga chopadi, oyog‘i tashlangan yerga tushadi. u birovni mindirish u yoqda tursin, yoniga ham yo‘latmaydi, har qanday saman horib-toladi, arg‘umoq esa ne-ne asrlar, yillar o‘tibdirki, charchash nimaligini bilmaydi, to‘xtamasdan yelgani yelgan... uni «vaqt» deb atardilar. sohibqiron o‘zini ana shu pur...

PPT format, 970.0 KB. To download "mustaqillik davri nasridan namuna 11 - sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillik davri nasridan namu… PPT Free download Telegram