quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i

PPTX 21 pages 5.9 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.9 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i mavzu: quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i reja: 1.quyosh sestemasi haqida tushuncha 2.osmon jismlari va sayyoralar 3.yer va uning tuzilishi quyosh – eng yaqin yulduz quyosh har kuni erta tongda yer sirtining bir tomonidan chiqib, kun bo‘yi osmonda harakat qiladi. kechga borib, u yer sirtining boshqa bir tomoniga botadi. go‘yoki, yer shari bir joyda turadi-yu, quyosh yer atrofida aylanadi. aslida quyosh yerga nisbatan bir joyda turadi. yer esa quyosh atrofi da aylanadi. quyoshning diametri yer sharini ki dan 109 marta kattadir. uning massasi esa yernikidan 330 000 marta katta. tasavvur qiling, agar quyosh kattaligini koptokdek desak, u holda yerning kattaligini mosh donasidek deyish mumkin. quyosh tunlari yog‘du sochib turgan osmondagi yulduzlardan biridir. yulduz lar qanday holatda bo‘lsa, quyosh ham shunday holatda bo‘ladi. quyosh sarg‘ish rangli o‘rtacha kattalik dagi yulduz hisoblanadi . yulduzlar bizdan nihoyatda olisda bo‘lgani uchun ularning nuri yerga yetib kelguncha bir …

2 / 21

yoqni tim qorong‘ilik qamrab oladi. osmondagi oyning yorug‘ligi ham yo‘qoladi. chunki oy o‘zidan yorug‘lik chiqarmaydi, u quyosh nurini ko‘zgu kabi bizga qaytaradi, xolos. quyoshning yorug‘ligisiz yer yuzi tez sovib ketardi. hamma yoq qor-muzliklar bilan qoplanar edi. daryo va ariqlardagi, hattoki, vodoprovoddagi suvlar ham to‘xtab qolar edi. xullas, hamma yoqni vahimali qorong‘ilik bosib, qahraton sovuq egallar edi. quyosh yorug‘ligisiz o‘simliklar ham o‘smasdi, hayvonlar ham yashay olmasdi. mevasabzavotlar, oziq-ovqatlar ham bo‘lmasdi. shuning uchun ham aytish mumkinki, quyosh – yerdagi hayot manbayidir. quyosh sistemasi quyosh va uning atrofi da aylanib yuruvchi barcha osmon jismlari birgalikda quyosh sistemasini tashkil etadi. quyosh atrofida sayyoralar, kometalar, meteorlar va boshqa osmon jismlari aylanib yuradi. tunlari ba’zida xira «yulduz»ning boshqa yulduzlar orasida siljiyotganini, ya’ni sayr qilib yurganini payqash mumkin. bunday osmon jismi aslida yulduz emas, balki sayyoradir. quyosh sistemasidagi yirik osmon jismlari sayyoralar deb ataladi. sayyoralar o‘zidan nur chiqarmaydi. biz sayyoralardan qaytayotgan quyosh nurlarini ko‘ramiz, xolos. quyosh atrofi …

3 / 21

hasi esa −160°c atrofi da bo‘ladi. venera venera sayyorasi yerdan biroz kichik. quyosh atrofini 225 sutkada bir marta aylanib chiqadi. sayyorani qoplagan gazlar va bulutlar quyosh nurlarini yaxshi qaytarishi natijasida tunlari bizga u yulduz kabi charaqlab ko‘rinadi. hatto, erta tongda yulduzlar ko‘rinmay qolganda ham venera sayyorasi porlab turadi. shuning uchun qadimda venera sayyorasini «zuhro yulduzi», «tong yulduzi» deb atashgan. arabchada «zuhro» so‘zi «tong» degan ma’noni bildiradi. sayyorada vulqonlar otilishidan tog‘lar vujudga kelgan. sayyora sirtida harorat kunduzi +470°c gacha, kechasi +20°c gacha bo‘ladi. venerada hayot yo‘q. yer biz yashaydigan yer shari ham quyosh atrofi da aylanib yuruvchi sayyoralardan biridir. sayyoramiz quyosh atrofi ni 365 sutka 6 soatda bir marta aylanib chiqadi. quyosh sistemasidagi mavjud 8 ta sayyoradan faqat yerda hayot bor. faqat bizning sayyoramizdagina hayot uchun sharoit mavjud. yer va boshqa say yoralarning atrofi da osmon jismlari aylanib yuradi. sayyora atrofida doimiy aylanib yuradigan yirik osmon jismi tabiiy yo‘ldosh deb ataladi. …

4 / 21

yernikidan 11 marta katta. bu sayyora ulkan bo‘lsa-da, uning sirtida tog‘lar va chuqurliklar yo‘q. chunki uning sirti, asosan, suyuq holatda bo‘lib, deyarli vodorod va geliy gazlari bilan o‘ralgan. yupiter sirti kunduz kuni ham sovuq bo‘lib, harorat −100°c gacha pasayadi. yupiter sayyorasining 67 ta tabiiy yo‘ldoshi bor. saturn ham ulkan sayyora hisoblanadi. u yupiterdan biroz kichikroq. quyosh atrofini bir marta aylanib chiqishi uchun 30 yilga yaqin vaqt ketadi. saturn halqali sayyoradir. uning halqalari turli qattiq jismlar va changlardan iborat. sirti suyuq holatdagi moddalardan tashkil topgan. uni vodorod, geliy, metan kabi gazlar o‘rab turadi. sirtidagi o‘rtacha harorat −180°c atrofi da bo‘ladi. saturn sayyorasining 60 ta tabiiy yo‘ldoshi bor. uran uran sayyorasining diametri yernikidan 3 marta katta. lekin yerdan juda uzoqda bo‘lgani uchun bu sayyorani ko‘rib bo‘lmaydi. bu va undan uzoqdagi neptun sayyorasini faqat maxsus asboblar yordamida ko‘rish mumkin. quyosh atrofi ni 84 yilda bir marta aylanib chiqadi. sayyora sirti muzlagan moddalardan iborat. …

5 / 21

n. lekin yer shari zarar ko‘r magan. yerni o‘rab turgan havo bizni kometalardan himoya qilib turadi. asteroidlar quyosh sistemasida sayyoralar va kometalardan tashqari, son-sanoqsiz «daydi toshlar», ya’ni asteroidlar ham mavjud. yer shari atrofida juda ko‘p «daydi toshlar» sayyoramiz bilan yonma-yon quyosh atrofi da aylanib yuradi. ularning ayrimlari sayyoramizga yaqinlashganda, yer shari ularni o‘ziga tortadi. nihoyatda katta tez lik bilan yerga uchib kelayotgan bunday «daydi toshlar» havoda yona boshlaydi. meteorlar va meteoritlar «meteor» so‘zi «osmon hodisa si» degan ma’noni bildiradi. havoda yonib, yorug‘ iz qoldiradigan osmon jismi meteor deb ataladi. yerga tushgan meteorlar meteoritlar deb ataladi. yerni o‘rab turgan havo bizni meteorlardan himoya qilib turadi. oy – yerning tabiiy yo‘ldoshi biz yashayotgan sayyoraning tabiiy yo‘ldoshi bo‘lgan oy yer atrofi da doimiy ravishda aylanib yuradi . oy yer sharini 27 sutka 8 soatda bir marta aylanib chiqadi. uning yerdan uzoqligi 384 400 kilometrga teng. oy quyoshga qaraganda bizga 390 marta yaqin. oy …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i"

mavzu: quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i mavzu: quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i reja: 1.quyosh sestemasi haqida tushuncha 2.osmon jismlari va sayyoralar 3.yer va uning tuzilishi quyosh – eng yaqin yulduz quyosh har kuni erta tongda yer sirtining bir tomonidan chiqib, kun bo‘yi osmonda harakat qiladi. kechga borib, u yer sirtining boshqa bir tomoniga botadi. go‘yoki, yer shari bir joyda turadi-yu, quyosh yer atrofida aylanadi. aslida quyosh yerga nisbatan bir joyda turadi. yer esa quyosh atrofi da aylanadi. quyoshning diametri yer sharini ki dan 109 marta kattadir. uning massasi esa yernikidan 330 000 marta katta. tasavvur qiling, agar quyosh kattaligini koptokdek desak, u holda yerning kattaligini mosh donasidek deyish mumkin. quyosh tunlari yog‘du sochib turgan o...

This file contains 21 pages in PPTX format (5.9 MB). To download "quyosh sistemasi va yerning geografik qobig’i", click the Telegram button on the left.

Tags: quyosh sistemasi va yerning geo… PPTX 21 pages Free download Telegram