iqtisodiyot nazariyasiga oid mavzu

PPTX 28 pages 8.5 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.5 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

oʼzbekiston respublikаsi oliy vа oʼrtа mаxsus tа’lim vаzirligi sаmаrqаnd veterinаriya vа meditsinаsi instituti toshkent filiаli o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent menejment va iqtisodiyot instituti nodavlat oliy ta’lim tashkiloti «iqtisodiyot» kafedrasi iqtisodiyot nazariyasi fani mavzu: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari fan o‘qituvchisi: madaminova nargiza reja: 2. iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi 3. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 4. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo‘gan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga yetkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog‘liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so‘z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi iqtisodiyot – mulkchilikning turli shakllariga asoslangan xo‘jaliklardan, xo‘jaliklararo, davlatlararo birlashmalar, korporatsiyalar, konsernlar, qo‘shma korxonalar, moliya va bank tizimlaridan, davlatlar o‘rtasidagi turli iqtisodiy munosabatlardan iborat o‘ta murakkab iqtisodiy tizimni anglatadi. iqtisodiyotning asosiy …

2 / 28

un zarur bo‘lgan hayotiy ne’matlarni yaratish jarayoni. taqsimot - ishlab chiqarish omillari va uning natijalarini iqtisodiyotning turli qism va subyektlari o‘rtasida taqsimlash jarayoni. ayirboshlash - jamiyat a’zolarining iqtisodiy faoliyat turlari yoki ishlab chiqarish natijalari bo‘yicha ma’lum bir o‘lcham (masalan, qiymat miqdori) asosida o‘zaro almashish jarayoni. iste’mol - ehtiyojlarni qondirish maqsadida mahsulot va xizmatlarning ishlatilishi, foydalanilishi jarayoni. ishlab chiqarish (unumli) iste’moli iste’mol ikki turda bo‘ladi: shaxsiy iste’mol. insonning yashashi va kamol topishi, umuman insoniyatning rivojlanishi uchun kerak bo‘lgan hayotiy vositalarga bo‘lgan zarurati iqtisodiyot nazariyasi fanida ehtiyoj deb ataladi. moddiy ehtiyojlar - bu moddiy ko‘rinishdagi ne’matlar vositasida qondiriluvchi zaruratdir. ma’naviy ehtiyojlar - bu insonning shaxs sifatida kamol topishi, dunyoqarashi va ma’naviyatining shakllanishi uchun taqozo etiladigan nomoddiy ne’mat va xizmatlarga bo‘lgan zaruratdir ehtiyojlar ob’yektga ko‘ra moddiy va ma’naviy ehtiyojlarga bo‘linadi ehtiyojlarni iste’mol qilish tavsifiga ko‘ra shaxsiy va ishlab chiqarish ehtiyojlariga ajratish mumkin shaxsiy ehtiyojlar – kishilarning pirovard iste’moli uchun mo‘ljallangan mahsulot va xizmatlarga …

3 / 28

kilamchi ehtiyoj – bu birlamchi ehtiyojlar qondirilib bo‘lgandan so‘ng namoyon bo‘ladigan va qondiriladigan ehtiyoj. 1. insonning shaxsiy manfaati, qiziqishlari va turmush tarziga moslab qondirilishi mumkin bo‘lgan ehtiyojlar yakka tarzda qondiriluvchi ehtiyojlar deyiladi. 2. odatda kishilarning turli darajalardagi guruhi (oila, jamoa, mamlakat fuqarolari va h.k.) tomonidan birgalikda namoyon etiluvchi ehtiyojlar birgalikda qondiriluvchi ehtiyojlar deyiladi. ehtiyojlar subyektlariga ko‘ra: yakka, jamoa, hududiy va umumjamiyat ehtiyojlariga bo‘linadi. 6. hududiy ehtiyoj – bu muayyan hududlarda istiqomat qiluvchi kishilarning birgalikdagi ehtiyoji. 7. umumjamiyat ehtiyojlari – bu jamiyat miqyosidagi barcha kishilar uchun umumiy bo‘lgan ehtiyoj. iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot nazariyasi mustaqil fan sifatida ko‘pgina mamlakatlarda milliy bozor shakllangan va jahon bozori vujudga kelayotgan davrlarda «siyosiy iqtisod» nomi bilan shakllana boshladi. siyosiy iqtisod grekcha so‘zdan olingan bo‘lib «politikos» - ijtimoiy, «oykos» - uy, uy xo‘jaligi, «nomos» - qonun degani. ya’ni uy yoki ijtimoiy xo‘jalik qonunlari ma’nosini beradi. 1575-1621 yillarda yashab, ijod qilgan fransuz iqtisodchisi antuan monkreten …

4 / 28

g‘a surdilar. ularning vakili bo‘lgan f.kene mashhur «iqtisodiy jadval» asarini (1758) yozdi va unda fiziokratizm maktabi asoslarini yaratdi. uning nazariy va siyosiy dasturini ta’riflab berdi. keyinchalik iqtisodiyot fanining klassik maktabi namoyandalari bo‘lmish a.smit, u.petti, d.rikardo kabi atoqli iqtisodchi olimlar boylik faqatgina qishloq xo‘jaligidagina emas, balki shu bilan birga sanoat, transport, qurilish va boshqa xizmat ko‘rsatish sohalarida ham yaratilishini isbotlab berdilar va hamma boylikning onasi yer, otasi mehnat, degan qat’iy ilmiy xulosaga keldilar. shuni aytish kerakki, a.smitning «ko‘rinmas qo‘l» prinsipi hozirgi kunda juda ko‘p tilga olinmoqda. u o‘zining «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to‘g‘risida tadqiqot» (1776) degan kitobida insonni faollashtiradigan asosiy rag‘bat xususiy manfaatdir deb ko‘rsatadi. adam smit david rikardo uilyam petti ulardan keyin marksizm deb nomlangan nazariy yo‘nalish o‘zlarining nazariyasida jamiyat taraqqiyotiga tabiiy-tarixiy jarayon deb qarab, ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyalar, ularning iqtisodiy tuzumi, tarkibiy qismlari, vujudga kelish, rivojlanish va boshqasi bilan almashish sabablari to‘g‘risidagi ta’limotni hamda qo‘shimcha qiymat nazariyasini yaratdilar. iqtisodiyot nazariyasining …

5 / 28

rib, ularni mehnat hamda cheklangan resurslarni tejash ruhida tarbiyalaydi. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) iqtisodiyot nazariyasi fani iqtisodiy munosabatlarda amal qiladigan iqtisodiy qonunlarni ham o‘rganadi. iqtisodiy qonun – iqtisodiy hayotning turli tomonlari, iqtisodiy hodisa va jarayonlar o‘rtasidagi doimiy, takrorlanib turadigan, barqaror sabab-oqibat aloqalarini, ularning o‘zaro bog‘liqligini ifodalaydi. «iqtisodiyot nazariyasi» fani iqtisodiy qonunlarni quyidagi guruhlarga turkumlaydi: 1. umumiy iqtisodiy qonunlar – kishilik jamiyati rivojlanishining barcha bosqichlarida amal qiladi. masalan, vaqtni tejash qonuni, ehtiyojlarning tez o‘sib borish qonuni, takror ishlab chiqarish qonuni, ishlab chiqarish munosabatlarining ishlab chiqaruvchi kuchlar xususiyati va rivojlanish darajasi mos kelishi qonuni va boshqalar. 2. xususiy yoki davriy iqtisodiy qonunlar – insoniyat jamiyati taraqqiyotining ma’lum bosqichlarida amal qiladi. masalan, talab qonuni, taklif qonuni va qiymat qonuni. 3. maxsus, o‘ziga xos iqtisodiy qonunlar – alohida olingan iqtisodiy tizim sharoitida amal qiladi. masalan, qo‘shimcha qiymat qonuni. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari iqtisodiyot nazariyasi fanining predmetini aniqlashga oid masalaning yechimi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot nazariyasiga oid mavzu"

oʼzbekiston respublikаsi oliy vа oʼrtа mаxsus tа’lim vаzirligi sаmаrqаnd veterinаriya vа meditsinаsi instituti toshkent filiаli o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent menejment va iqtisodiyot instituti nodavlat oliy ta’lim tashkiloti «iqtisodiyot» kafedrasi iqtisodiyot nazariyasi fani mavzu: iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va bilish usullari fan o‘qituvchisi: madaminova nargiza reja: 2. iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi 3. iqtisodiyot nazariyasi fanining predmeti va vazifalari 4. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo‘gan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va ist...

This file contains 28 pages in PPTX format (8.5 MB). To download "iqtisodiyot nazariyasiga oid mavzu", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot nazariyasiga oid ma… PPTX 28 pages Free download Telegram