etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni

PPTX 43 pages 3.2 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

3-mavzu. etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni mavzu. etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni reja 1. o‘zbek xalqining yozma va og‘zaki ijodi. xalq og‘zaki ijodining ma’naviym a’rifiy, tarbiyaviy ahamiyati. 2. xalq og‘zaki ijodi xususiyatlari va janrlari. 3. qo‘shiqlar, maqol va matallar, afsonalar va rivoyatlar, asotirlar va masallarning axloqiy tarbiyadagi o‘rni. 4. xalq ertaklarining o‘ziga xos xususiyatlari. 5.«avesto» yovuzlik ustidan adolat, ezgulik g‘alabasi ramzi. xalq og'zaki badiiy ijodini o'rganuvchi fan folklorshunoslik yoki folkloristika deb yuritiladi. folklomi o'rganish tarixi unga nisbatan faqat ilmiy maqsadlarda yondoshilganlikni kuzatish bilan cheklanmaydi, balki insoniyat tafakkuri taraqqiyotida unga turlicha munosabatda bo'lgan ilm-fan va madaniyat arboblarining adabiy qiziqishlarini ham hisobga olishni taqozo etadi. folklor namunalarini yozib olishdagi birinchi tajribalar xi asrdan boshlab ko'zga tashlanadi. mashhur koshg'ariyning «devonu lug'atit-turk» asaridagi folklor namunalari bunga misoldir arab xalifaligi hududlaridagi xalqlar ertak va rivoyatlarining yig'indisi bo'lmish «ming bir kecha» kitobini …

2 / 43

un ibratdir. dostonlar xalqning o‘zligini, tilini, urf-odatlarini, qadriyat va an’analarini ifodalab beruvchi ko‘zgu ekanligini yuqorida ta’kidladik. xalq donishmandligi ruhi bilan sug‘orilgan dostonlami chuqur va atroflicha o‘rganish esa yosh avlodning ma’naviy kamolotini yuksaltirishga xizmat qiladi. maqol va matal maqol xalq hayotiy tajribalari xulosasini ifodalovchi hikmatli fikrlar majmuasidir. maqol arabcha qavlun- gapirmoq, aytmoq so'zidan olingan bo'lib, aytib yuril ,adigan ifoda va iboralarga nisbatan qo'llanadi. maqol og'zaki ijodning kichik janrlaridan biri hisoblanadi. folklorshunoslikda kichik janrlarni paremiya deb atash ham qabul qilingan. maqollar hajm jihatidan ixcham bo'lsa-da, fikr va mazmun keng qamrovli bo'ladi. maqol xalq maqollarining o'z va ko'chma ma'nolari bor. masalan, «shamol bo'lmasa, daraxtning uchi qimirlamaydi» maqoli ham o'z, ham ko'chma ma'noda qo'llanishi mumkin. ammo «chumchuq so'ysa ham qassob so'ysin» maqoli ko'pincha ko'chma ma'noda qo'llanadi. ilmiy adabiyotlarda maqol va matal tushunchasini bir-biri bilan chalkashtirish mavjud. hatto «o'zbekiston qomusi»da ham, bizningcha, «maqol» maqolasiga matal, «matal» maqolasiga maqol misol sifatida keltirilgan maqol aytib o'tish lozimki, …

3 / 43

i olganda, xalq hayotida tutgan o'rni, maishiy vaziyatlarini ifodalash darajasi bilan bir-biriga yaqin turar ekan. faqat tarixiy jarayon natijasida ularning biri maqol bo'lib shakllangan, ikkinchisi matal sifatida yashay boshlagan. bu o'rinda rus xalq og'zaki ijodidagi maqol va matal janrlarini eslash ma'quldir. ruslar maqollarni (poslovitsa), matallarni (pogovorki) deb ataydilar. bu janrlarga xalqning bergan ta'rifi ibratlidir: «pogovorkisvetochki, poslovitsi-yagodki». demak, o'zbek maqol va matallarining farqini ham gul va meva bilan izohlash mumkin bo'ladi, - deb yozadi folklorshunos olim o.madayev. masal masallar ko’proq hayvonlar, jonivorlar, parranda-yu darrandalar, o’t-o’lanlar misolida og’zaki, yozma shaklda, nasr yoki nazmda bo’ladi. masal hamisha o`z hissasiga ega bo`ladi. ≪doston≫ so‘zi qissa, hikoya, shonu shuhrat, sarguzasht, ta’rif va maqtov ma’nolarida ishlatiladi. adabiy termin sifatida yirik hajmli epik asar nazarda tutiladi. dostonlarda tasvirlangan voqea-hodisalar yakka shaxs - favqulodda kuch-qudratga ega bo‘lgan xalq idealidagi bahodir atrofiga birlashtiriladi. badiiy adabiyotda asosan ikki usulda yaratilgan dostonlar bor. birinchisi, asrlar davomida xalq og‘zaki ijodida baxshilar tomonidan …

4 / 43

tug'ilishi, uning bahodirona yoshligi, jasoratlarga to’la hayoti, ozodlik o’lkasi — chambil shahrining bunyod etilishi, asrandi farzandlar— hasanxon va avazxonlarning chambilga keltirilishi, ularning bahodirliklari turli-tuman sarguzashtli voqealar girdobida tasvirlanadi. dostonlar qahramon va sevimli yor sadoqati, ota-ona va farzand burchi, birodarlik va do'stlik, ona yurtga muhabbat masalalaridan bahs etadi. har bir doston badiiy mukammalligi va jozibadorligi bilan kitobxonni o'ziga jalb eta oladi. "go'ro'g'li" dostonlarini ko'p bilgan va go'zal kuylay olgan baxshilar ularning sonini "qirq" raqami bilan belgilaydilar. ammo ularning hammasini to'la bilgan baxshilar aniqlangan emas. faqat ayrim baxshilarning "go'ro'g'li" dostonlarini ko'p bilganligi qayd etilgan, xolos. bizning kuzatishimizcha, "qirq" raqami an'anaviy bo'lib, u haqiqiy holni ifoda etmaydi. aslida o'zbek elida tarqalgan "go'ro'g'li" dostonlarining soni yuzdan oshadi. xorazm dostonlarini maxsus o'rgangan professor s. ro'zimboyevning fikricha, vohada tarqalgan "go'ro'g'li" dostonlarining umumiy soni yigirma to'rttadir. shundan o'n sakkiztasi yozib olingan. "go'ro'g'li" turkumi dostonlarini o'rganishda bosh qahramonning epik biografiyasiga mos ravishda ularning birin-ketinlik tartibini belgilash ham muhimdir. …

5 / 43

hoqalandar. 22. ro'zaxon. 23.yosqila. 24. hasanxon. 25. chambil qamali. 26. dalli. 27. avazxon. 28. gulqizoy. 29.0ygul qizning vafoti. 30. intizor. 31. malika ayyor. 32. mashriqo. 33. zulfizar. 34. bo'tako'z. 35. qunduz bilan yulduz. 36. sarvinoz. 37. balogardon. 38. avazning arazi. 39. ahmad sardorning o'limga buyurilishi. 40. avaz o'g'lonning rumga qochishi. 4 ≪alpomish≫ dostonida ishq - muhabbat, jang lavhalari, tarixiy ma’lumotlar bor, ma’lum sabab bilan ajralib ketgan xalqni birlashtirish yo‘lida xizmat ko‘rsatgan xalq farzandining yurt ozodligi, elni birlashtirish maqsadidagi safarlari, o‘zidan son va kuch jihatidan ustun turgan dushman bilan olishuvlar aks etadi. dostonda kattalami hurmat qilish, kichiklami izzat qilish kabi ibratli tarbiyaviy tushunchalar, oilada farzandlar fikriga quloq solish, ular bilan maslahatlashish, aka-ukalar o‘rtasidagi munosabatlar ham tasvirlangan avesto” so’zining o’zagi “sto” bo’lib, “o’rnatilgan, muqarrar qilingan qonun – qoidalar, hayotning asosiy yo’riqnomasi demakdir. “avesto” zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo’lib, otashparas ajdodlarimizning ijtimoiy hayoti, ma’naviy dunyosi haqida ma’lumot beradigan eng ishonchli tarixiy manbadir. zardushtiylik …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni"

3-mavzu. etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni mavzu. etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni reja 1. o‘zbek xalqining yozma va og‘zaki ijodi. xalq og‘zaki ijodining ma’naviym a’rifiy, tarbiyaviy ahamiyati. 2. xalq og‘zaki ijodi xususiyatlari va janrlari. 3. qo‘shiqlar, maqol va matallar, afsonalar va rivoyatlar, asotirlar va masallarning axloqiy tarbiyadagi o‘rni. 4. xalq ertaklarining o‘ziga xos xususiyatlari. 5.«avesto» yovuzlik ustidan adolat, ezgulik g‘alabasi ramzi. xalq og'zaki badiiy ijodini o'rganuvchi fan folklorshunoslik yoki folkloristika deb yuritiladi. folklomi o'rganish tarixi unga nisbatan faqat ilmiy maqsadlarda yondoshilga...

This file contains 43 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "etnopedagogikasida milliy urf-odat, an’ana va udumlar, bayramlar, marosimlarning tarbiya vositasi sifatidagi o‘rni", click the Telegram button on the left.

Tags: etnopedagogikasida milliy urf-o… PPTX 43 pages Free download Telegram