o`zbekiston geologik tuzilishi

DOC 89,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350981711_20707.doc геологик тузилиши o`zbekiston geologik tuzilishi reja: 1. to`rtlamchi davrgacha bo`lgan geologik tarixga qisqa tavsif 2. to`rtlamchi davr geologik tarixi o`zbekistonning geologik tuzilishi xilma-xil bo`lib, uning hududi asosan ikkita katta tektonik struktura, ya`ni tyanshan epigero`in orogen va turon epigero`in plitasi qismlaridan iborat. tyanshan epigero`in orogen o`zbekistonning tog`li qismini egallagan va har xil katta-kichiklikdagi tektonik strukturalardan tashkil topgan bo`lib, ulardan eng kattalari antiklinor burmali strukturalardir. bulardan asosiylari chotqol, qurama, zarafshon va boshqa strukturalar hisoblanadi. turon epigero`in plitasi respublikaning tekislik qismini egallagan bo`lib, u ham har xil kichik tektonik strukturalardan (ko`tarilma va cho`kmalar) tashkil topgan. orogen va plitali strukturalar gero`in va alp tog` paydo bo`lish davrlarida hosil bo`lgan va turli katta-kichikliklardagi va yo`nalishdagi yyer yoriqlari (razlomlari) bilan kesilgan. mazkur ariqlar orqali neogendan boshlanggb, hozir xam davom etayotgan yangi tektonik harakatlar ta`sirida tektonik sgrukturalar turli balandliklarga ko`tarilgan, ba`zilari cho`kkan, natijada biz hozir ko`rib turgan tog` tizmalari va ular orasida joylashgan tor oraliq cho`kmalari …

i arxey davridan boshlab tiklash mumkin. bu davrda xududda bir necha dengiz havzalari mavjud bo`lib, ularni ajratib turgan quruqliklarda terrigen, vulkanik va karbonat tog` jinslari to`plangan, bu tog` jinslari arxey davrining oxirdari va proterozoy davrining boshlanishida metamorfozlashgan. proterozoy davrining oxirida (rifey) janubiy tyanshan tog`lari o`rnida cho`kish jarayonlari natijasida dengiz paydo bo`lgan. bu davrda oloy, turkiston, zarafshon va hisor tizmalariniig janubida qoraqum-tojikiston, shimolida esa shimoliy qizilqum quruqligi joylashgan bo`lgan. yuqori rifeyda o`rta tyanshanning shimolida vulqanlar otilgan. proterozoyning kembriyga o`tish davrida (vend) oloy, turkiston, zarafshon va hisor tizmalari o`rnidagi dengiz tektonik harakatlar natijasida chekinib, uning o`rnida tog`lar hosil bo`lgan, vendning oxiriga kelib esa tektonik harakatlarning yuo`nishi va yyemirilish jarayonlarining kuchayishi oqibatida u hududning yyer yuzasi tekislangan. kembriyning boshlanish davriga kelib hududni yana dengiz bosa boshlaydi va o`rta ordovikda o`zbekiston hududining sharkiy va janubi-sharqiy qismini dengizlar butunlay egallaydi. ordovikning oxirlarida tog` paydo bo`lish jarayonlari boshlanadi va kuyi devonda hududdan dengiz chekinadi, faqat oloy, …

xarakatlar va vulkan jarayonlari ham bo`lib turgan. vulqanlar otilishi janubiy tyanshan tog`larnda toshko`mir davrining quyi (namyur yoki serpuxov asrlarida) va o`rta (bashqird asri) bo`limlarida xam sodir bo`lgan. o`zbekiston va unga yondosh xududlarning tektonnk ko`rinishining shakllanishida toshko`mir davrining moskva asrida bo`lib o`tgan tektonik harakatlar ayniqsa katta rol o`ynagan. yukori karbonning oxiri va perm davrlarida hozirgi oloy tizmasi, farg`ona cho`kmasi, ustyurt platosi va amudaryo havzasi quyi qismlarini yana dengiz bosgan. fakat qoratog`, chotqol va janubiy tyanshanning ba`zi bir qismlarida tektonik harakatlar sodir bo`lib, qorjantog` va qurama tizma tog`lari joylashgan hududlarda vulkanlar ham otilib turgan. permning oxirlari va triasning boshlanish davrlarida ustyurt, janubiy farg`ona hududlarini dengiz bosgan, boshqa hududlarda esa kuruqliklar mavjud bo`lib, ular asosan tekisliklardan iborat bo`lgan. triasning o`rtalarida hududda asosan tekisliklar hukm surgan, ba`zi bir joylarda supa tog`lar ko`tarilib turgan. quyi va o`rta yurada o`zbekiston hududida asosan quruqlik sharoiti hukm surgan. yuqori yuraga kelib jumhuriyatning anchagina qismini (g`arbiy, janubiy) tetis okeanining …

on xududidagi paleogen dengizining chukurligi 200 m. dan oshmaganligini ko`rsatadi. shunday qilib, paleogen dengizi ostidan chikqan vaqtda o`zbekiston xududi deyarli tekislikdan iborat bo`lgan. paleogen davrining oxirlarida esa tektonik xarakatlar ancha faollashgan, natijada oligotsenning oxirlarida dengiz butunlay chekingan, turon plitasi vujudga kelgan. neogen davriga kelib o`zbekistonning tog`li kismida yangi tektonik xarakatlar faollashadi. bu tektokik harakatlar differeno`ial xarakterga ega bo`lgan, natijada tog` tizmalari ko`tarilib, tog` oraliq va tog` oldi botiklari cho`ka boshlagan. olib borilgan geologik ishlar natijasida oloy turkiston tizma tog`larida dengiz sathidan 4500 m balandlikda oligotsen davrida (taxminan bundan 38 mln. yil avval) dengizda yashagan ekzogiro-ferganenzis deb ataluvchi chig`anok topilgan. demak, o`sha davrda bu chig`anok; dengiz sathidan 4000 m pastda yotgan. keyingi tektonik ko`tarilish natijasida chig`anoq yotgan cho`kindi tog` jinslari dengiz satxidan yana 4500 m. balandlikka ko`tarilgan. shunday qilib, o`zbekiston hududining tog`li qismi oligotsen davridan to hozirgi davrga kadar 8000 m. ko`tarilgan. yuqorida qayd qilganimizdek, o`zbekistonning tog`li qismida tektonik harakatlar turli …

topgan. bu xol botiqlar o`rab turgan tog` tizmalarining keyinchalik ko`tarilishi kuchayganligidan dalolat beradi. demak, neogen davrining oxirlaridan boshlab tektonik xarakatlarning differeno`iyalashganligi ancha kuchaygan. tog` tizmalarining ko`tarilishi va tog` oraliq botiqlarining cho`kishi uzoq vaqt davom etgan, natijada tog` oraliq botiqlarida qalinligi birnecha ming metr keladigan cho`kindi tog` jins qatlamlari to`plangan. masalan, professor n. p. vasilhkovskiyning yozishicha neogen davrida chirchiq botigida to`plangan cho`kindi tog` jinslarining qalinligi 1500 m. dan ziyoddir. to`rtlamchi davr geologik tarixi to`rtlamchi davrning boshlariga kelib tektonik harakatlarning xarakteri birmuncha o`zgargan. agar neogen davrida tog` tizmalari ko`tarilib, ular oraliridagi botiqlar cho`kkan bo`lsa, bu davrdan boshlab tog` oraliq botiqlar ham ko`tarila boshlagan. birok, tog` oraliq botiqlarining ko`tarilishi tog` tizmalariga nisbatan kuchsizroq bo`lgan. yuqorida tog` oraliq botiqlarida ancha kalin neogen davri qatlamlarining to`planganligini ko`rsatib o`tgan zdik, xozir botiqlardagi qatlamlarni kuzatsak, neogen davrida yotqizilgan qatlamlarning daryolar bilan chuqur kesilganligini, u qatlamlarda daryolar bir qancha keng terrasalar xosil kilganligini kuzatamiz. bundan tashqari, botnklar xozirgi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`zbekiston geologik tuzilishi"

1350981711_20707.doc геологик тузилиши o`zbekiston geologik tuzilishi reja: 1. to`rtlamchi davrgacha bo`lgan geologik tarixga qisqa tavsif 2. to`rtlamchi davr geologik tarixi o`zbekistonning geologik tuzilishi xilma-xil bo`lib, uning hududi asosan ikkita katta tektonik struktura, ya`ni tyanshan epigero`in orogen va turon epigero`in plitasi qismlaridan iborat. tyanshan epigero`in orogen o`zbekistonning tog`li qismini egallagan va har xil katta-kichiklikdagi tektonik strukturalardan tashkil topgan bo`lib, ulardan eng kattalari antiklinor burmali strukturalardir. bulardan asosiylari chotqol, qurama, zarafshon va boshqa strukturalar hisoblanadi. turon epigero`in plitasi respublikaning tekislik qismini egallagan bo`lib, u ham har xil kichik tektonik strukturalardan (ko`tarilma va cho`kmalar) ta...

Формат DOC, 89,0 КБ. Чтобы скачать "o`zbekiston geologik tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`zbekiston geologik tuzilishi DOC Бесплатная загрузка Telegram