umumiy yer bilimining tadqiqot usullari

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350811873_19357.doc umumiy yer bilimining tadqiqot usullari reja: 1. tadqiqot metodlarini tasniflash masalalari umumilmiy va umumgeografik metodlar. 2. umumiy yer bilimi-tabiiy geografiyaning fanlararo matematik metodlar geokimyoviy metod, geofizik metod modellashtirish metodlar. 3. qiyosiy, o`xshatish tarixiy va tizimli metodlar. 4. dala-ekspidettsiya metodi labaratoriya hamda kartografik metod. umumiy yer bilimi-geografik qobiqni dinamik sistema-tizim sifatida qarab, uning strukturasi hamda hududiy tabaqalanishi-masalalarini o`rganadi. yer planetasining asosiy, eng yetakchi geografik qonuniyatlarini o`rganadigan fan deyish mumkin. umumiy yer bilimini tabiiy geografiyaga kirish fani deb qaramaslik kerak, chunki u geografiya fanlarining asosini-fundamental fanlarini tashkil etadi. aslini olganda umumiy yer bilimining geografik dunayoga metodologik kirib borishi bilan bog`liq fan deb qarasak bo`ladi. chunki geografik qobiq haqidagi ta`limot shunday kuzgudurki, o`rganadigan predmet, hodisa jarayonlar va butun ilm sohalarining geografiyaga tegishli ekanligi ko`rinib turadi. masalan atmosferani geofizika fani bo`lgan meteorologiya fani, ammo atmosferaning quyi qismi-traposfera yer iqlimi shakllanadigan makon bo`lganidan geografiyaning tarmoq fani bo`lgan iqlimshunoslik fani o`rgandi. shunga ko`ra, geografik qobiq …

afiyaning birlashuvi-yaxlitligi mamlakatshunoslikda o`z aksini topadiki bunda tabiat-aholi-jamiyat kabi uchlik qirrani tadqiq etish kerak. tabiiy geografiya fanlari turkumi-umumiy yer bilimi landshaftshunoslik, mamlakatshunoslik, palogeografiya va xususiy tarmoq fanlaridan tashkil topgan. umumiy yer bilimi-tabiiy geografiya, landshaftshunoslik fanlari bilan bir turni tashkil etadi. geografiya fanlarining metodlarini tasniflashda k.k. markov, o.p. dobrodeev va boshqa olimlar ish olib borganlar, umuman olganda tabiiy geografiya fanlarining metodlarini uch guruhga bo`lish mumkin-umumkimyoviy metodlar fanlararo metodlar va geografiyaning o`z metodlari eng muhim umumkimyoviy metod-materiallistik-dilektika-narsa va hodisalarning o`zaro bog`liq ravishda doimiy rivojlanishdagi moddiy dune birlik va qarama-qarshilik, miqdor o`zgarishlaridagi sifat o`zgarishlariga o`tish va inkorni inkor qonuni asosida mavjud bo`lishi. tarixiylik shu dialektik metoddan kelib chiqib, narsa va hodisalar uzoq tarixiy davriy natijasi. buni paleogeografiya metodi deyiladi. umumilmiylik metodi tizimli yondashuv metodi ifodalanid. har o`rganilayotgan oddiy (hodisa, jarayon, kompleks) turli qism-bloklardan iborat juda murakkab tuzilma sifatidan o`rganiladi. tizimli yondashuv metodi-ob`ektni kichik mayda qismlarning birikmasidan tashkil topgan. yaxlit ko`p qirrali ichki va …

yada nisbatan sekinlik bilan qullanilmoqda, matimatik metodning qo`llanilishi asosan londshad komplekslarini o`rganishda matematik statistika va ehtimolini nazariyasi metodlari bilan chegaralanib qolmoqda. amerika geografii v. bungening fikriga ko`ra, geografik qonun va qonuniyatlarni matematik mazmun va maklda obstraktsiyalash-tafakkur qilib ifodalash orqali tadqiqotlar olib borish geografik tadqiqotning andozasi bo`lmog`i zarur. madomiki, geografiya aniq predmetni tafakkur qiladigan fan bo`lgan va bo`lib kelayotganidan bu fikrni tug`ri deya olmaylik,chunki real mavjud bo`lgan jismlarni matematik belgilar simvollarda ifodalashga utib bulmaydi. matematik metodning foydasi tabiiy geografiya uchun beqiyos ammo u asosiy tadqiqot metoti emas, geografik qonun va tushunchalarning mohiyatini ochishda yordamchi metod bo`lib, qolaveradi. geokimyoviy metod-tabiiy geografiyada atoqli tuproqshunos va geografik b. b. pomenov ishlari asosida landshaftshunoslik keng qullaniladigan bo`ldi. 1956 yilda ma`lumotlarni bir-biriga solishtirib va qushib tahlil etish metotini taklif etdi. relyefning balandliklardagi landshaft komplekslari tarkibida past joylarga utganda kimyoviy elementlarning miqdori va kuchishi o`zgaradi deb qarash bu metodning mohiyatini tashkil etadi. balandliklar bilan past joylarda kimyoviy …

hgan yer osti suvlaridagi va tashqaridan suv osti jinslari hamda, suv ayirg`ichlardan yuvilib kelgan elementlarning birgalikda to`planishidan hosil bo`ladi. subakval-suv osti landshaftlari ayirg`ichlardan harakatchan elementlarning yuvilib kelishi va yer osti suvlari yuzaga chiqargan juda harakatchan eelementlarning to`planishi natijasida hosil bo`ladi. bu uchala tipdagi landshaftlar tarkibidagi kimyoviy elementlar miqdorini havodan olingan, suvlari tarkibidan, tuproq, o`simlik tarkibini tahlil qilib, solishtirish natijasida kimyoviy elementlar ma`lumotlar balandlikdagi landshaftlar botiqlarga tomon ko`chgan sababli ularning kompleksida bir kimyoviy element shu sababli landshaft kompleksining do`stliklaridagi ayrim kimyoviy elementlarning kam bo`lishi, pastlardagi qismida ko`p bo`lishi, kimyoviy elementlarning migratsiyasi haqida ma`lumot beradi. ellyuvial superakval va subakval landshaftlarda, kimyoviy elementlar miqdorining takroriy tahlillarda qaytarilishi-ulardan qishloq xo`jalik yuritishda muayyan choralar ko`rishni talab etadi. ma`lum kimyoviy element yetishmaganda bunday joylarda kimyoviy melioratsiya choralari-o`g`itlash, sho`r yuvish choralarini ko`rishni taqoza etadi. shu bilan birga landshaft komplekslarimiz antropogen ta`sirdan-sanoat, transport, dalalarda kimyoviy vositalarni qo`llash natijasida ma`lumot olish imkoniyati geokimyoviy metod yordamida aniqlanadi. avvalgi tahlilda muayyan …

uzasining radiatsiya va modellashtirish metodi akademik a.a. grigorev, v.s. preobrajenskiy, t.d. aleksandrova, t.p. kupriyakovalar tomonidan qo`llanilgan. ammo landshaft komplekslarining hozircha xammaga ma`kul varianti ishlab chiqilmagan. f.n. milakov landshaft kompleksining besh o`lchamli paradinamik sistema sifatidagi modellini ishlab chiqqan. bir yoki bir necha komponentlar ta`sirining yetakchi omil sifatida rolida namoyon bo`lgan mayda darajali tabaqa komponent va kompolekslar bir-biriga bog`liq o`z-o`zini boshqaruvchi besh o`lchamli tabiiy hududiy komplekslni landshaftlarning funktsional landshafti deb qabul qilish mumkin. tabiiy geografiyaning maxsus metodlari jumlasiga qiyosiy tasvirlash, ekspeditsiya, adabiy-kartografik, aerokosmik, paleogeografik, balanslar kabi geografik tasvirning o`ziga xosligini aniq ko`rsatadigan metodlar kiradi. qiyosiy tasvirlash metodi eng qadimiy hanuz eng asosiy tadqiqot metodi-eng qadimiy, hanuz eng asosiy tadqiqot metodi sifat barcha geografiya fanlariga tegishli metod bo`lib qoladi. a. gumboldt asoslagan bu metod har bir ob`ektning tabiiy xususiyatini, har qanday geografik jarayon va hodisaning topish jihati orqali notanish qirralarini ochish imkoniyatini beradi. geografiya fanlarining barcha tarmoqlarida turli izochiziqlar-izogips, izoterma, izobata, izobar, izogieta, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "umumiy yer bilimining tadqiqot usullari"

1350811873_19357.doc umumiy yer bilimining tadqiqot usullari reja: 1. tadqiqot metodlarini tasniflash masalalari umumilmiy va umumgeografik metodlar. 2. umumiy yer bilimi-tabiiy geografiyaning fanlararo matematik metodlar geokimyoviy metod, geofizik metod modellashtirish metodlar. 3. qiyosiy, o`xshatish tarixiy va tizimli metodlar. 4. dala-ekspidettsiya metodi labaratoriya hamda kartografik metod. umumiy yer bilimi-geografik qobiqni dinamik sistema-tizim sifatida qarab, uning strukturasi hamda hududiy tabaqalanishi-masalalarini o`rganadi. yer planetasining asosiy, eng yetakchi geografik qonuniyatlarini o`rganadigan fan deyish mumkin. umumiy yer bilimini tabiiy geografiyaga kirish fani deb qaramaslik kerak, chunki u geografiya fanlarining asosini-fundamental fanlarini tashkil etadi. aslini ...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "umumiy yer bilimining tadqiqot usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: umumiy yer bilimining tadqiqot … DOC Бесплатная загрузка Telegram