sanoatda ishlab chiqarishning ijtimoiy tashkil etish muammolari

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350888718_19847.doc sanoatda ishlab chiqarishning ijtimoiy tashkil etish muammolari reja: 1. sanoatning hududiy va ijtimoiy tashkil qilish shakllari. 2. mujassamlashuv va uning ta`rifi. 3. ixtisoslashuvning hozirgi sharoitdagi ahamiyati. 4. kooperatsiyaning kombinatlashuvdan asosiy farqi. o`zbekiston respublikasining siyosiy mustaqilligi uning milliy iqtisodiyotini mustaxkamlashni taqozo etadi. bu borada mamlakatimiz o`ziga xos xususiyatlarga egadir. chunonchi, qulay agroiqlimiy sharoitlar, har xil xom ashyo va ma`danlarga boy zaxiralar, meqnat resurslarining ko`pligi va xalqimizning tarixiy shakllangan an`ana va udumlari respublikaning siyosiy va iqtisodiy jihatdan mustaqil rivojlanishiga imkoniyatlar yaratadi. shuni alohida qayd etish lozimki, o`tish davrining obyektiv qiyinchiliklari o`zbekistonda bosqichma-bosqich hal qilinmoqda. ayni paytda bunday qiyinchiliklar ayrim «ittifoqdosh» respublikalarda ancha keskin tus olmoqda. sssr parchalanishi tufayli gorizontal iqtisodiy aloqalarning buzilishi, ishlab chiqarish kooperatsiyasining o`ta katta hududda, markazlashtirilgan holda tashkil etilganligi va «butunittifoq mehnat taqsimotidagi» kamchiliklar ana shunday oqibatlarga olib keladi. bozor munosabatlarigi o`tish ilgari mavjud bo`lgan sotsialistik ishlab chiqarishning qator g`oya va tushunchalaridan qatiylik bilan voz kechishni talab qiladi. …

taqillikni iqtisodiy mustaqilliksiz tasavvur etib bo`lmasligi hammaga ayon. o`z navbatida iqtisodiy barqarorlik va mustaqillik, eng avvalo, oziq-ovqat (jumladan, don yetishtirish) hamda yoqilg`i-energetika va yo`l mustaqilligini ta`minlashsiz amalga oshmaydi. aynan shu xususda respublika raxbariyati tomonidan tegishli va muhim zaruriy chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. bozor munosabatlariga o`tish davrida sanoatning ijtimoiy tashkil etish shakllarida sezilarli o`zgarishlar bo`lishi aniq. jumladan, konsentratsiya (mujassamlashuv) hozirgi sharoitda keskin o`zgaradi. bunday o`zgarish bevosita yoki sof holdagi ishlab chiqarish mujassamlashuviga ham, shuningdek, uning hududiy shakliga ham taalluqlidir. ma`lumki, ilgari yirik sanoat korxonalarini qurish an`ana bo`lib qolgandi. xuddi shunday ulkan korxonalar bizning respublikamizda ham qurilgan edi. hozirgi kunda bunday ishlab chiqarish mujassamlashuvi bilan bog`liq bulgan muammolar jiddiy tus olmoqda. chunonchi, «ishlab chiqarishni hudud bo`ylab planli va proporsional rivojlantirish va joylashtirish» bo`yicha sotsialistik tuzumdagi tamoyil o`z kuchini yo`qotish bilan bir xil yo`nalishdagi sanoat korxonalari ko`pgina viloyatlarda qurila boshlandi (avvallari bunday korxonalar faqat ayrim joylarda bo`lardi, xolos). buning asosida o`ziga xos hududlararo erkin …

ham e`tibor berish kerak. o`tish davrida ixtisoslashuv ham o`zgacha kechadi. bunda avvalgi tor ixtisoslashuv, «monopoliya»ga, yakkahokimlikka barham beriladi, detal (qism) va texnologik ixtisoslashuv kamayib, predmet ixtisoslashuv rivojlanib boradi. demak, o`tish davrida hududiy mehnat taqsimoti, ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish prinsiplari ham o`zgaradi, eng muhimi –qayer nimani ishlab chiqarishi, nimaga ixtisoslashuvi bozor, talab bilan bog`liq bo`lib qoladi. ma`lumki, sobiq «umumittifoq mehnat taqsimotida» har bir respublika asosan bir yoki ikki maxsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan edi, o`zi jahon bozoriga bevosita chiqa olmasdi. o`sha davrda respublikalar xo`jaligi nihoyatda bir-biriga bog`liq, integratsiyalashgan edi. aytish mumkinki, ittifoq parchalangandan so`ng aynan ana shunday holat talaygina qiyinchiliklarga sabab bo`ldi: har bir respublika o`zining oldingi «bir yoki ikki» mahsuloti bilan qoldi, siyosiy mustaqillikka iqtisodiy mustaqillik qiyinchiliklar to`g`ri kelmay qoldi. bu esa sobiq ittifoqdosh respublikalarda o`tish davrini, ayniqsa, uning boshlang`ich yillarini ancha og`ir kechishiga olib keldi. hozirgi kunda ixtisoslashuv faqat respublika miqyosida emas, balki alohida hududlar, mintaqalar ehtiyojidan, mahalliy va mintaqaviy …

umurtqa pog`onasi, «basharasi» hisoblanadi. hududiy mehnat taqsimoti ixtisoslashuvga, bir joyning ikkinchi joy iqtisodiyotidan farq qilishiga, rayonlar shakllanishiga olib keladi. bunday «zanjirsimon» holat iqtisodiy geografiya, hududiy taraqqiyot differensiyasi va integratsiya jarayonining negizida yotadi. asosiy maqsad esa ixtisoslashuvni me`yorida tashkil qilish, bozor munasabatlariga o`tish davrida lozim bo`lgan sharoitda uni osonlik bilan, beshikast o`zgartirishdan iboratdir. ixtisoslashuv rayon iqtisodiyotining harakatlantiruvchi kuchidir, u ochiq, erkin iqtisodiyotning vujudga kelishida eng asosiy omildir. darhaqiqat, ixtisoslashgan sohalar orqaligina korxonalar, viloyat va mamlakatlar o`zaro munasabat qiladilar. bu mamlakat ichida geoiqtisodiy xavfsizlikni ta`minlashga olib keladi, jahon bozorida esa uning mavqeini ifodalaydi. ixtisoslashuv hamkorlik, kooperatsiya bilan chambarchas bog`liq. yuqorida ta`kidlaganimizdek, o`tish davri iqtisodiyotida mamlakatlararo, xususan sobiq ittifoqdosh respublikalar orasidagi kooperatsiya ancha buzildi. mamlakat ichida dastlabki paytlarda har bir korxona, shahar yoki viloyat xo`jaligi ham mustaqil bo`lishga uringanligi tufayli ular o`rtasidagi hamkorlik ham biroz qisqarishi mumkin. masalan, to`qimachilik sanoatini olaylik. ilgari toshkent, farg`ona, buxoro kabi markazlarda yirik ip-gazlama kombinatlari barpo etilgan edi. …

ratsiya jarayonining qisqarishi o`z navbatida kombinatlashuvning rivojlanishini taqozo etadi. chindan ham hozirgi sharoitda har qanday yiriklikdagi korxona yoki tashkilot «universal» bo`lishga harakat qilmoqda. ma`lumki, kombinatlashuvda muayyan bir xom ashyo aosida turli xil mahsulot ishlab chiqarish tashkil etiladi. u deyarli barcha sanoat tarmoqlariga xos obyektiv jarayonlardir. ammo kombinatlashuv albatta aniq bir yo`nalishga ixtisoslashuv, asosiy ishlab chiqarish jarayoni atrofida shakllanishi lozim. chunki har qanday mamlakat yoki viloyat xo`jaligi eng avvalo ma`lum rivojlangan soha bilan tavsiflanadi. kombinatlashuvning muhim iqtisodiy tomonlari mavjud. chunonchi, xom-ashyo, «yarim mahsulot» (polufabrikat) va boshqa imkoniyatlardan foydalanishda transport harajatlari kamayadi, iqtisodiy samaradorlikka erishiladi. kombinatlashuv ishlab chiqarish chiqindilaridan, «ikkilamchi» xom-ashyodan foydalanish negizida ham olib boriladi. bu, shubhasiz, katta iqtisodiy va eng zaruri- ekologik ahamiyatga egadir. ammo, avval ta`kidlaganimizdek, korxona-kombinat darajsini nihoyatda kattalashtirish ham maqbul emas. sababi-bunday holatda aks yoki teskari samaradorlik vujudga keladi, transport xarajatlari, integratsiya jarayonlari, ekologik vaziyat salbiylashadi. oddiy ishlab chiqarish kombinatlaridan tashqari hududiy ishlab chiqarish komplekslari yoki majmualarida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sanoatda ishlab chiqarishning ijtimoiy tashkil etish muammolari"

1350888718_19847.doc sanoatda ishlab chiqarishning ijtimoiy tashkil etish muammolari reja: 1. sanoatning hududiy va ijtimoiy tashkil qilish shakllari. 2. mujassamlashuv va uning ta`rifi. 3. ixtisoslashuvning hozirgi sharoitdagi ahamiyati. 4. kooperatsiyaning kombinatlashuvdan asosiy farqi. o`zbekiston respublikasining siyosiy mustaqilligi uning milliy iqtisodiyotini mustaxkamlashni taqozo etadi. bu borada mamlakatimiz o`ziga xos xususiyatlarga egadir. chunonchi, qulay agroiqlimiy sharoitlar, har xil xom ashyo va ma`danlarga boy zaxiralar, meqnat resurslarining ko`pligi va xalqimizning tarixiy shakllangan an`ana va udumlari respublikaning siyosiy va iqtisodiy jihatdan mustaqil rivojlanishiga imkoniyatlar yaratadi. shuni alohida qayd etish lozimki, o`tish davrining obyektiv qiyinchiliklari o...

DOC format, 49.5 KB. To download "sanoatda ishlab chiqarishning ijtimoiy tashkil etish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: sanoatda ishlab chiqarishning i… DOC Free download Telegram