transport geografiyasi

DOC 114,5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350812609_19427.doc transport geografiyasi transport geografiyasi reja: 1.umumiy tushuncha. 2. quruqlik transporti. 3. suv transporti. 4. xavo transporti. 5. quvur transport.i 6. elektron transport. transport (lotincha transporto — tashiyman degan ma’noni anglatadi) moddiy ishlab chiqarishning yuk va yo’lovchilar tashishni amalga oshiradigan eng muhim tarmoqlaridan biri, sanoat va qishloq xo’jaligidan keyingi uchinchi asosiy manbai bo’lib hisoblanadi. transportning taraqqiyoti ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojining umumiy darajasiga va ilmiy-texnik taraqqiyotga bog’liq. ilmiy-texnika inqilobi transport quvvati va tezligi o’sib ketishiga, katta miqdordagi yuklarni hamda juda ko’p sonli yo’lovchilar tashishga imkon yaratdi. hozirgi paytda tovushdan tez uchadigan va 300—500 yo’lovchi oladigan samolyotlar, 500 ming tonnagacha yuk ko’taradigan kemalar, avtopoezdlar moddiy va nomoddiy ishlab chiqarishning turli tarmoqlarida ishlab turibdi. transport ishlab chiqarishi to’xtovsiz takomillashib bormoqda. transportdagi ilmiy-texnika inqilobi transport vositalari quvvati, tezligi, yuk va yo’lovchi tashish imkoniyatlarining o’sishida va uning yangi-yangi turlarining yaratilishida namoyon bo’lmoqda. transportning takomillashish darajasi qancha yuqori bo’lsa, ayrim mamlakatlar va jahon xo’jaligi miqyosida mehnatning …

chi kuchlarga qarab quyidagi turlarga bo’linadi: oqim (og’irlik kuchi), yelkan, otulov, bug’, issiq, elektr, nasos, atom va h.k. bundan tashqari, ommaviy, maxsus va ichki ishlab chiqarish turlari ham ajratiladi. ichki ishlab chiqarish transportiga korxona yoki kombinat doirasidagi konveyerlar, transportyorlar, ko’tarma kran va boshqa ko’tarma qurilmalar, rels yo’llari, avtomobil yo’llari, osma va sim yo’llar kiradi. transport geografiyasining keng tarqalgan umumiy tushunchalari quyidagilardan iborat: magistral, shosse, yuk o’tkazish sur’ati, yuk oboroti, yo’lovchi kilometr, yo’lovchi oboroti, yo’lovchi oqimi zichligi va h.k. texnik jixatdan yaxshi jixozlangan, juda katta yo’lovchi va yuk oqimiga ega bo’lgan yo’l-transport magistrali deb ataladi. transport magistrali eng muhim yo’nalishlarda xo’jalik aloqalarining markazlashuvi oqibatida vujudga keladi. bunday yo’nalishlarda yuk va yo’lovchi tashish arzonga tushadi. masalan, transsibir temir yo’l magistrali, transevropa temir yo’l magistrali, transamerika magistrali va h.k. yuqorida aytganimizdek, transportning asosiy vazifasi yuk va yo’lovchi tashishdir. quruqlik va suv yo’llaridan foydalanish darajasini belgilovchi ko’rsatkichi uning yuk o’tkazish sur’atidir. yuk o’tkazish sur’ati …

aqtlariga (shahar va shahar atrofida), xaftaning kunlariga (shahar atrofi) va yil fasllariga qarab o’zgarib turadi. shahar ichida va shahar atrofida, qisman shaharlararo masofada yuk va yo’lovchi tashiydigan transport turi shahar transporti deb ataladi. uning tarkibiga ommaviy transport turlari bo’lgan tramvay, trolleybus, avtobus, metropoliten, yengil avtotransport va boshqalar kiradi. transport ishining asosiy ko’rsatkichi yuk oborotidir. yuk oboroti ma’lum masofaga tashilgan yuk miqdori yoki yo’lovchilar sonidir (yo’lovchi oboroti). yuk oboroti t/km da ifodalanadi. yo’lovchilar, yuklar va yuk tashish vositalarining jo’nash va kelish joylari orasidagi barcha bekatlar, yo’llar hamda davlatlar tranzit deb ataladi. bir necha transport turi yo’llari tarmoqlanib ketgan joyda transport tuguni vujudga keladi. yo’llarning o’tkazish imkoniyati deganda ma’lum bir yo’l turidan (dengiz, xavo, temir yo’l, avtomobil yo’li) bir sutkada o’tishi mumkin bo’lgan transport vositalari miqdori (poezd, kema, samolyot, avtomobil) tushuniladi. masalan, ikki yo’lli temir yo’llarda o’tkazish imkoniyati sutkasiga 150 juft poezdga, bir yo’lli temir yo’llarda esa 30 juft poezdga yetishi mumkin. …

parovoz) buyuk britaniyada 1825 yilda qurilgan. o’zbekistonda temir yo’l qurilishi 1890 yildan boshlandi, 1899 yili samarqand—andijon, 1906 yilda orenburg—toshkent temir yo’li qurib bitkazildi. temir yo’l transportining tarkibiy qismlari quyidagilardan iborat: teplovozlar, elektrovozlar va vagonlar deposi; vokzallar; temir yo’llar. temir yo’l transporti — iqlim sharoitlari va yil fasllariga bog’liq bo’lmay, hamma vaqt faoliyat ko’rsata beradi. uning tezligi katta, yuk tashish tannarxi past. ilmiy- texnika taraqqiyoti temir yo’l transportiga juda katta ta’sir ko’rsatdi. masalan, frantsiyada poezdlar tezligi bo’yicha rekordlar o’rnatilgan. bu yerda poed tezligini 1955 yilda — 331 km/soatga, 1981 yilda 380 km/soatga, 80-yillarning oxirida esa 515 km/soatga yetkazilgan. oddiy tezyurar poezdlarning tezligi soatiga 200—300 km. parij—bordo temir yo’lida qatnaydigan eng tezyurar poezdning tezligi 350 km/soat. jahonda temir yo’llarning umumiy uzunligi taxminan 1,2 mln. km, ammo uning 50 foizi oltita maydoni katta davlatlarga to’gri keladi (aqsh, rossiya, kanada, xindiston, xitoy, avstraliya). aqsh temir yo’llarning umumiy o’zunligi bo’yicha jahonda birinchi o’rinda turadi. temir …

chiqarishda og’ir yuk ko’taradigan avtomobillar, avtopoezdlar, yo’lovchi tashishda esa avtobuslar, yengil mashinalar ishlatilmoqda. bundan tashqari, maxsus avtomobil transporti ham bor (medisina, oziq-ovqat, harbiy, ilmiy va boshqa maqsadlarda ishlatiladigan). yo’llar avtomobil transportining asosiy tarkibiy qismidir. yo’llar qattiq qoplamli va gruntli bo’ladi. ikki tomonlama avtomobil harakati uchun yaroqli bo’lgan keng yo’l avtostrada deb ataladi. bunday yo’llarning muayyan bir joylarida yon ko’chalardan ko’shiladigan kirish va chiqish joylari bo’ladi. ko’ndalang o’tish joylari viaduklarda yoki tunnellarda bo’ladi va avtostrada bilan kesishmaydi. juda katta masofaga cho’zilgan avtostrada trakt deb ataladi. masalan, katta o’zbekiston trakti toshkentni termiz bilan bog’laydi. kattik qoplamli yo’llarni ko’pincha shosse deb ataladi, tor texnik ma’noda shosse tosh yo’lni anglatadi. qattiq qoplami bo’lmagan, avtomobil va otarava yurishi uchun yaroqli bo’lgan yo’llar grunt yo’llari deb ataladi. iqlim sharoitiga qarab ular mavsumiy bo’lishi mumkin. ular tabiiy (qishloq, o’rmon yo’llari, karvon yo’llari, tog’ yo’llari) va yaxshilangan yo’llarga bo’linadi. avtomobil transporti yuk oborotining deyarli yarmi sanoat korxonalari va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "transport geografiyasi"

1350812609_19427.doc transport geografiyasi transport geografiyasi reja: 1.umumiy tushuncha. 2. quruqlik transporti. 3. suv transporti. 4. xavo transporti. 5. quvur transport.i 6. elektron transport. transport (lotincha transporto — tashiyman degan ma’noni anglatadi) moddiy ishlab chiqarishning yuk va yo’lovchilar tashishni amalga oshiradigan eng muhim tarmoqlaridan biri, sanoat va qishloq xo’jaligidan keyingi uchinchi asosiy manbai bo’lib hisoblanadi. transportning taraqqiyoti ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojining umumiy darajasiga va ilmiy-texnik taraqqiyotga bog’liq. ilmiy-texnika inqilobi transport quvvati va tezligi o’sib ketishiga, katta miqdordagi yuklarni hamda juda ko’p sonli yo’lovchilar tashishga imkon yaratdi. hozirgi paytda tovushdan tez uchadigan va 300—500 yo’lovchi oladigan...

DOC format, 114,5 KB. To download "transport geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: transport geografiyasi DOC Free download Telegram