tолиқ тишсизликда беморларни ортопедик даволаш

DOCX 94 pages 7.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 94
· бўлим 1. тўлиқ тишсизликда беморларни ортопедик даволаш кириш тишларнинг тўлиқ йўқотилишининг сабаблари кўпинча кариес ва унинг асоратлари, пародонтит ва бошқа касалликлар, шунингдек юз-жаг сохасида учрайдиган жароҳатлар ва ўта камдан кам ҳолларда бирламчи (туғма) адентия ҳисобланади. ривожланган мамлакатларда ва ўзбекистонда бугунги кунда аҳолининг ҳаёти давомийлиги узайиб бормоқда. шу муносабат билан тўлиқ тишсиз кишилар сони ҳам кўпайиб бормоқда. айрим давлатларда ўтказилган тадқиқотлар натижасида кекса ёшдаги инсонларда тўлиқ тишсизликнинг юқорилик даражасини аниқланган. демак, ақшда кекса ёшдаги тишсиз беморлар сони 50%, швецияда – 60%, буюк британияда ва данияда – 70-75% ташкил этади. россияда тўлиқ тишсизлик 40-49 ёшда 1%, 50-59 ёшда 5,5% да ва 60 ёшдан юқори беморларда 25% ни ташкил этган. тўлиқ тишсизликни протезлаш, айниқса пастки жағда, ортопедик стоматологиянинг энг мураккаб муаммоларидан бири ҳисобланади, унинг бугунги кунгача тўлиқ ечими топилмаган. а.и.рибаков ва муаллифдошлари (1966), якоб, базиянц (1978) 24,9% беморлар тишсиз жағлар учун мўлжаллаб тайёрланган протезлардан фойдаланмасликларини бежизга айтмаганлар. тўлиқ тишсизликда протезлаш натижаси қуйидагиларга …
2 / 94
м-топографик хусусиятлари тишлар тўлиқ йўқотилиши туфайли юз-жағ тизимида кучли функционал ўзгаришлар кузатилади, улар юз суяги ва уни қоплаб турган юмшоқ тўқималарнинг атрофияси билан намоён бўлади. жағларнинг танаси ва шоҳлари юпқалашади, пастки жағнинг бурчаги эса – ўтмаслашади. бу каби беморларда бурун-лаб бурмалари яккол ифодаланган булади, бурун учи пасаяди, оғиз бурчаги ва ҳатто, қовоқларнинг ташқи чеккалари ҳам пастга тушган бўлади. юзнинг пастки учдан бир қисмининг ўлчамлари сезиларли даражада кискаради. мушаклар бўшашиб қолади, ва юз кексалик кўринишига эга бўлади (расм 1.1).кўпинча юқори жағ альвеоляр ўсиқнинг вестибуляр юзасининг суяк тўқимаси атрофияси юқори даражада намоён бўлади, пастки жағда – тил томонда суяк тўкимаси атрофияси кузатилади, бу ўзгаришлар билан кариялик прогенияси ривожланади. тишлар тўлиқ йўқотилишида чайнов мушакларнинг функционал ва морфологик ўзгаришлари кузатилади. даставвал, чайнаш босими камайиши туфайли мушаклар ҳажмида кичраяди, бўшашиб қолади,мушакларда қисман атрофия кузатилади. бунда биоэлектрик тинч ҳолатнинг давомийлиги фаоллик даврига нисбатан кўпроқ бўлади. бундан ташқари, ўзгаришлар чакка-пастки жағ бўғимларида ҳам кузатилади : бўғим чукурчаси …
3 / 94
си нисбатида жойлашган оғиз бурчакларига мос келади. лаблар лунжлардан бурун қанотчаларидан оғиз бурчакларига борувчи эгри тарновлар билан ажратилган. пастки лаблар иякдан кўндаланг ияк-лаб тарновлари билан чегараланган. юзнинг лаблар соҳаси ва унга яқин жойлашган бурун-лаб ва ияк-лаб тарновлари конфигурацияси тишлов жойлашувининг индивидуал ўзига хосликлари ва турларига боғлиқ бўлади. юз тузилиши ва тиш-жаг сохаси қонуниятларини билиш, тишлар йўқотилгандан кейин юз шакли, ҳамда бутун тиш-жағ тизимининг тўғри, гармоник тузилишини тикланиши учун катта аҳамтиятга эга бўлади. шуни эътиборга олиш керакки, кекса ёшда юз суякларида, чайнаш ва мимика мушакларида атрофик ўзгаришлар бўлганлиги сабабли огиз бушлигини кайта тиклаш бирмунча мураккаблашади. демак, юқори эстетик натижаларни олиш имкони чегараланган. бу ҳолатларда барча ҳаракатлар, энг аввало, чайнаш ва нутқ функцияларини тиклашга қаратилади. юкори жағда, биринчи навбатда, юкори лабнинг юганчаси ифодаланишига эътибор қаратилади, у юпқа ёки ингичка ҳолатдаги 7 мм кенгликдаги елпиғичсимон тасмакўринишидаги альвеоляр ўсиқнинг чўққисига нисбатан турли оралиқда жойлашган бўлиши мумкин. айрим ҳолларда юганчадан ўнг ёки чап томондан ўтив …
4 / 94
и тилчага ўхшаш бирмунча юқорилаган бўртиқ билан якунланади. “а” чизиғи топографияси борасида турли фикрлар мавжуд. свенсон с. (1964), бетельман а.и. (1965), ли т. (1975) фикрига кўра, чизиқ танглайни альвеоляр дўнгликлар ва танглай чуқурчалари орқасидан кесиб ўтади. 40 йиллик тажрибамиз натижасида биз шундай тўхтамга келдикки, “а” чизиғи конфигурацияси қаттиқ танглай суяк асосининг шаклидан келиб чиққан ҳолда ўзгариши мумкиндир. демак, “а” чизиғи қаттиқ танглай олд томонга 2 см га силжиши, юқори жағ дўмбоклари асоси нисбатидаги чизиқ бўйлаб жойлашиши, ёки юмшоқ танглай ва ҳалқумтомонга 2 см гача силжиши мумкин (расм 1.3). расм 1.3. “а” чизиғи жойлашув конфигурацияси вариантлари бу муаммога городецкий ш.и. (1951) катта аҳамият қаратган, у 7 та соҳани ажратиб кўрсатган: икки томонда 3та соҳа ва марказий соҳага. бундан ташқари, унинг ёзишича, “а” чизиғи эни 6 мм дан иборат соҳа ёки оддий чизиқ кўринишида бўлиши мумкин. агар бу соҳа бўлса, тепа протезнинг орқа чегараси шу соҳада тугатиш мумкин ва ҳатто қаерда тугатиш …
5 / 94
ртача қияликда – ўртача катталикда бўлади. марказий курак тиш ва ўрта чок жойлашувига мувофиқ альвеоляр ўсиқнинг чўққисида курак тиш сўрғичи жойлашади. қаттиқ танглайнинг олд учдан бир қисмида кўндаланг бурмалар жойлашади. бу анатомик ҳосилалар олинган колипда аниқ акс этган бўлиши керак. акс ҳолда улар қисилиб қолади ва протезларни тақишда оғриқларга сабаб бўлади. қаттиқ танглайнинг чоки танглай суякгининг юкори жағ горизонтал пластинкалари танглай ўсиқларининг битиб кетиши натижасида ҳосил бўлади, бу танглай ёстиқчаси ёки торус деб аталади. у қаттиқ танглайнинг бутун узунлиги бўйлаб ёйилиши мумкин. торус, одатда, юпқа шиллиқ қават билан қопланган бўлади ва беморларни протезлашда нокулайлик тугдиради. хаит к.л. (1947) маълумотига кўра, торус 20-60% кишилардаларда учрайди. мартин (1928) фикрига кўра, танглай торуси постэмбрионал даврда ривожланади ва ўрта чок компакт моддасининг гиперплазияси билан ифодаланади. танглай болишчаси меъёрий тузилишнинг хосиласи бўлиб, танглай чокининг битиб кетиш натижасида ҳосил булади. хайт к.л. торуснинг қуйидаги шаклларини фарқлайди: урчуқсимон, тухумсимон, аралаш ва атипик. жойлашуви бўйича уч турга ажратади: …

Want to read more?

Download all 94 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tолиқ тишсизликда беморларни ортопедик даволаш"

· бўлим 1. тўлиқ тишсизликда беморларни ортопедик даволаш кириш тишларнинг тўлиқ йўқотилишининг сабаблари кўпинча кариес ва унинг асоратлари, пародонтит ва бошқа касалликлар, шунингдек юз-жаг сохасида учрайдиган жароҳатлар ва ўта камдан кам ҳолларда бирламчи (туғма) адентия ҳисобланади. ривожланган мамлакатларда ва ўзбекистонда бугунги кунда аҳолининг ҳаёти давомийлиги узайиб бормоқда. шу муносабат билан тўлиқ тишсиз кишилар сони ҳам кўпайиб бормоқда. айрим давлатларда ўтказилган тадқиқотлар натижасида кекса ёшдаги инсонларда тўлиқ тишсизликнинг юқорилик даражасини аниқланган. демак, ақшда кекса ёшдаги тишсиз беморлар сони 50%, швецияда – 60%, буюк британияда ва данияда – 70-75% ташкил этади. россияда тўлиқ тишсизлик 40-49 ёшда 1%, 50-59 ёшда 5,5% да ва 60 ёшдан юқори беморларда 25% ни таш...

This file contains 94 pages in DOCX format (7.8 MB). To download "tолиқ тишсизликда беморларни ортопедик даволаш", click the Telegram button on the left.