gemostazgata'siretuvi chorivoshlar klinik farmakologiyasi

DOCX 17 pages 107.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 107.7 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o‘zbekistonrespublikasisog‘liqnisaqlashvazirligi toshkenttibbiyotakademiyasi klinikfarmakologiyakafedrasi keys – texnologiya «gemostazgata’siretuvchidorivositalarklinikfarmakologiyasi» o‘quv-uslubiytavsiyanoma(keys – stadi) tibbiyotinstitutlario‘qituchilariva 5-kurstalabalariuchunmo‘ljallangan toshkent – 2014 pedagogikannotatsiya o‘quvpredmeti: «klinikfarmakologiya» mavzu: «gemostazgata’siretuvchidorivositalarklinikfarmakologiyasi» ushbukeysmaqsadi: talabalargagemostazgata’siretuvchidorivositalariningklinikfarmakologiyasinitushuntirishvaularningfarmakodinamikasi, farmakokinetikasi, nojo‘yata’sirlarivao‘zarota’sirlarigako‘raqo‘llashnio‘rgatish. rejalashtirilgano‘quvnatijalar– keysbilanishlashnatijasidatalabalarquyidagiko‘nikmalargaegabo‘ladilar: · gemostazgata’siretuvchidorivositalariningzamonaviytasnifi · gemostazgata’siretuvchidorivositasinita’sirmexanizmi · turliguruxgemostazgata’siretuvchidorivositalarningfarmakodinamikeffektlarivafarmakokinetikko‘rsatkichlarihaqidatushunchagaegabo‘ladilar · gemostazgata’siretuvchidorivositasigako‘rsatmalarvaqarshiko‘rsatmalar · preparatlarnidozalashrejimi · gemostazgata’siretuvchidorivositalariningnojo‘yata’siri · gemostazgata’siretuvchivositalariningko‘proqaxamiyatlio‘zarota’siri · gemostazgata’siretuvchidorivositasinixavfsizligivaeffektivligininazorati · vaziyatlimasalalarniechishdanazariybilimlarniqo‘llash; · muammonianiqlashvauniechish; ushbukeysnimuvaffaqiyatliechishuchuntalababilishikerak: · gemostazgata’siretuvchidorivositasinita’sirmexanizmi · kiritishyo‘lini, dozalashrejimini, kasalyoshini, preparatningfarmakodinamik, farmakokinetikparametrlarinitanlash. · o‘tkazilganterapiyanieffektivliginito‘g‘ribaholash. · gemostazgata’siretuvchidorivositalarinio‘zarovaboshqadorivositalaribilanratsionalkombinatsiyalash. · mumkinbo‘lganzararlita’sirlarvapatologiyanikorreksiyalashnio‘rganish. · klinikretsepturayozish ushbukeysbirlamchibo‘g‘insharoitidagirealvaziyatniaksettiradi keysningaxborotmanbalari: 1. v.g. kukes. klinicheskayafarm

2 / 17

akologiya. moskva, 2008. 2. yu.b. belousov. klinicheskayafarmakologiyaifarmakoterapiya. moskva, 2003. 3. i.r. mavlyanov. klinikfarmakologiya. toshkent, 2012. 4. v.i. petrov. klinicheskayafarmakologiyaifarmakoterapiyavrealnoyvrachebnoypraktikemaster-klass. geotar-media, moskva, 2011. 5. yu.m. mamadov. klinikfarmakologiya. toshkent, 2006. 6. bertramkatsung. bazisnayaiklinicheskayafarmakologiya. m., 2001. 7. metelitsav.e. spravochnikkardiologapoklinicheskoyfarmakologii, m., 2002. 8. kardiologiyavsxemaxitablitsax, perevodsangl. m.,1996. 9. maxkamovar.k. gemostazgata’siretuvchidorivositalariningklinikfarmakologiyasi, 2000. tipologikxususiyatlardankelibchiqqanholdakeysningtavsifnomasi ushbukeyskabinetli, lavhalikeyssanaladi. utizimlashtirilgan, savolli, dallilarmajmuasidaniborat. bukeys – savol. ushbukeysdanklinikfarmakologiya,ichkikasalliklarfanidafoydalanishmumkin. ikeys «gemostazgata’siretuvchidorivositalarklinikfarmakologiyasi» organizmdakuchliqonivishsistemasiborligiuchunqontomirlarjarohatlangandabusistemafaollashadi — qoniviydi, jarohatlanganjoydatrombhosilbo‘lib, qonoqishito‘xtaydi. organizmdaqonivishigaqarshisistemabo‘lganiuchuntomirlardaqonsuyuqxolatda, ivimasdanoqib, to‘qimalarni, hujayralarnioziqlantiradi. buusullartabiiyholatdao‘zigaxosmuvozanatdabo‘lib, qonivishivaqonivishigaqarshifaolligibirme’yordasaqlanibturadi. ba’zikasalliklardaqonivishisistemasisusayibketadi, tomirlarjarohatlangandaqonivimayqoladi, trombhosilbo‘lmaydi, qontomirlarningo‘tkazuvchanligioshibketishimumkin, bundaqonniquyultirishuchungemostatikmoddalarqo‘llanadi. boshqakasalliklardaqonquyulishjarayonioshibketadi, tomirlardaqonivib, trombhosilbo‘ladi, miyaqontomirlaridatrombpaydobo‘lsa — insult, tojtomirlardapaydobo‘lsa— miokardinfarkti, chetdajoylashganqontomirlardayuzagakelsa — tromboflebit, obliteratsiyalovchiendoarteriitvaboshqaxavflikasalliklarsodirbo‘lishimumkin. bundayholatlardaqonquyulishjarayoninisusaytiruvchivositalarqo‘llanadi. qonivishinisusaytiruvchimoddalar: 1. antikoagulyantlar;

3 / 17

2. fibrinolitikmoddalar; 3. trombotsitlaragregatsiyasigaqarshimoddalar. gemostatikmoddalar: 1. koagulyantlar, 2. fibrinolizingibitorlari, 3. trombotsitlaragregatsiyasinioshiruvchimoddalar. antitrombotikdavolasho‘tkazishgaasosiytalabbo‘lib, trombozyokimikrotsirkulyatorbuzilishlarningborligi; trombolitikdvniqo‘llashgaqarshiko‘rsatmalarniyo‘qligi; trombozyokimikrotsirkulyatorbuzilishlardarajasiyokidavrinianiqlash; laboratoriyanazoratinio‘tkazishxisoblanadi. laboratoriyanazoratibo‘lmasa,antitrombotikmoddalarnifaolqo‘llashmumkinemas. antikogulyantlarfibrintromblarihosilbo‘lishigaqarshilikko‘rsatadiganmoddalarhisoblanadi. ta’sirmexanizmigako‘raularikkiturga: bevositavabilvositata’siretuvchiantikoagulyantlargabo‘linadi. bevositaantikoagulyantlar: bevositaantikoagulyantlar in vivo (organizmda), hamda in vitro (probirkada) qonningivishigaqarshita’sirko‘rsatadi. bulargaqonningtabiiysuyulishsistemasiningvositasigeparinhamdagirudin (tibbiyzuluklar), natriysitratkiradi. geparinorganizmdasemizhujayralardanhosilbo‘ladi, tarkibidasulfatkislotaqoldiklaribo‘lganiuchunmanfiyzaryadgaega, qondagimusbatzaryadlimoddalarnibog‘lab, qonningquyulishigaqarshilikko‘rsatadi. bumoddajigardanolinadi (shuninguchunhamgeparindebataladi). shubilanbirgageparintrombotsitmembranalarinimustahkamlaydi, ularningagregatsiyasiga, agglyutinatsiyasigaqarshita’sirko‘rsatadi, fibrinolizjarayoninioshiradi. geparinqonquyulishsistemasikuchayganda, tromboembolikkasalliklarda: o‘tkirmiokardinfarkti, tromboflebitlarda, miyatomirlaritrombozgauchragandaqo‘llanadi. bolalardahamqonquyulishjarayonioshganda, gemodializda, sun’iyqonaylanishidaqo‘llanadi. geparinasosanvenagayuboriladi, bundaqonquyulishjarayoni 5 barobarkamayibketadi, 3—5 soatta’siretadi, shuninguchunzarurbo‘lsa, geparinhar 4—5 soatdayuboribturiladi. geparinniqo‘llangandagisamaradorligivaxavfsizligikoagulogramma, qonivishvaqti, achtv, umumiyqontaxlili, peshobdagematuriyabelgilaribo‘yichabaxolanadi. geparino‘rtachavakattadozalardadavolashmaqsadidabuyurilgandaqo

4 / 17

nivishvaќtinisutkasiga 2 marta, xavfsizliknito‘liќ ta’minlashuchunesa, xarin’eksiyadanoldintekshirishkerak.xavfsizdavolashnita’minlashmaqsadidagemorragiksindromrivojlanishiningbarvaqtbelgilaripaydobo‘lishini (siydikdagieritrotsitlar) xamnazoratqilishlozim. doriyuborilgandakuzatiladigannojo‘yata’sirlar: boshaylanishi, ko‘ngilaynashi, qaytqilish, ichketishihamdaallergikjarayonlaryuzagakelishimumkin. geparinningmiqdorioshgandaqonketishimumkin, gemorragiksindrompaydobo‘ladi. bundayholatdageparinningalohidaqarama-qarshimoddasi — musbatzaryadliprotaminsulfatqo‘llanadi. protaminsulfatgeparinningmanfiyzaryadlarinibartarafqiladi, ubilanbevositabog‘lanadi. tajribalargako‘ra 1 mgprotaminsulfat 1 mggeparinnibartarafqilishimumkin. geparinlimalhamtromboflebitlarda, flebitlardamahalliyqo‘llaniladi. geparinningta’siretishmuddatikam, antikoagulyantxususiyatikuchli, gemorragiyalarpaydoqilganiuchunpastmolekulaligeparinlar — fraksiparin, enoksiparinlarolingan. ularningta’sirmuddatiuzaygan, trombozgaqarshita’sirikuchliroq, antikoagulyantta’sirikamroq. tibbiyotdatromboembolikholatlardazuluklardanfoydalaniladi. zulukningso‘lakbezlaridanalohidapolipeptid — girudinajralibchiqadi. ma’lumotlargako‘ra, girudintrombinnifalajlab, fibrinogenningfibringaaylanishigato‘sqinlikqiladi. girudinniajratibolishanchaqiyinvaqimmatgatushadi, shuninguchunzuluklarningo‘ziqo‘llaniladi.sitratnatriybevositaantikoagulyantbo‘lib, faqatqonnisuyuqholdasaqlashuchun (konservatsiya) ishlatiladi.ba’zanyurakglikozidlaridanzaharlangandagiperkalsemiyanidavolashuchunsitratnatriyyuboriladi. bilvositata’siretuvchiantikoagulyantlar: neodikumarin, sinkumar, fenilinfaqat in vivo, ya’niorganizmdata’sirko‘rsatadi, ularvitaminkgaqarama-qarshihisoblanadi, vitaminknitashibo‘tuvchioqsilbilanbog‘lanib, unifaolliginibartarafetadi, natijadajigardaprotrombin, prokonvertinhosilbo‘lishiniizdanchiqaradi, lekinjigarningboshqafaoliyatigata’sirko‘rsatmaydi. moddalarningantikoagulyantta’sirisekinboshlanib, birnechakundavometadi, organizmdato‘plan

5 / 17

ibqolishimumkin. moddalarhammasiichishgabuyuriladi, bir-biridanfaolligi, ta’sirtezligivadavomliligibilanfarqqiladi. antikoagulyantlarbilandavolangandaqonningprotrombinindeksinitekshiribturishkerak. moddalartrombozlar, emboliyalarningoldiniolishvadavolashuchun (tromboflebit, miokardinfarkti, stenokardiya, revmatizmtufayliyuzagakelganyurakkasalliklarida) qo‘llanadi. qonnitezdasuyultirishkerakbo‘lgandaoldingeparin, keyinbilvositaantikoagulyantlarqo‘llanadi. bilvositaantikoagulyantlarningnojo‘yata’sirlari: gemorragiyalarniyuzagakeltiradi (ayniqsateriostiga, shilliqpardagaqonquyiladi), allergikjarayonlarpaydobo‘ladivajigarfaoliyatisusayadi. fibrinolitikmoddalar: fibrinolizin, streptoliaza, streptodekaza, urokinazahosilbo‘lgantromblarnieritishxususiyatigaega. ularorganizmdaetishmaganfibrinolizino‘rninibosadiyokifibrinolizsistemasiningfaolliginioshiradi. fibrinolizinproteolitikfermentbo‘lib, fibrintolalarinieritib, proteolizgaduchorqiladi. proteolizdahosilbo‘lganmoddalarhamqonquyulishigaqarshi, ya’niantikoagulyantxususiyatigaegabo‘ladi. trombolitikpreparatlarnidozalashfaqatqondagiplazminogenmiqdorivafibrinolitikfaollikkabog‘liqbo‘lmasdan, balkiklinikxolatningxususiyatlarigaxambog‘liq. budvbilandavolasho‘tkirmiokardinfarktivao‘pkaarteriyasitromboemboliyasidayaxshiyo‘lgaqo‘yilgan.laboratoriyanazoratibo‘lmasa, antitrombotikmoddalarnifaolqo‘llashmumkinemas. trombolitiklarningnojo‘yata’sirlari: miyaichiqonquyilishi, tizimliqonketishlar, immunologikreaksiyalar, arterialgipotoniyavayurakningyorilishi. shuniyoddatutishkerakki, trombolitikpreparatlarniyuborilgandanso‘ngbemordanevrologikstatusivaxayotiyzarurorganlarningxolatitekshirilishilozim. nevrologikxolatbexosdano‘zgarganda, es-xushiningbuzilishixolatlarikuzatilgandaboshmiyaichigaqonquyilishixaqidao‘ylashlozim. yurakzarbxajmipasaygandayokiturg‘ungipotoniyarivojlangandatizimliqonketishnigumonqilishkerak. qonketishbelgilarianiqlangandatrombolitiklarniyuborishto‘xtatiladivafibrinolizingibitorlariqo‘llaniladi. fibrinolizingibitorla

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gemostazgata'siretuvi chorivoshlar klinik farmakologiyasi"

o‘zbekistonrespublikasisog‘liqnisaqlashvazirligi toshkenttibbiyotakademiyasi klinikfarmakologiyakafedrasi keys – texnologiya «gemostazgata’siretuvchidorivositalarklinikfarmakologiyasi» o‘quv-uslubiytavsiyanoma(keys – stadi) tibbiyotinstitutlario‘qituchilariva 5-kurstalabalariuchunmo‘ljallangan toshkent – 2014 pedagogikannotatsiya o‘quvpredmeti: «klinikfarmakologiya» mavzu: «gemostazgata’siretuvchidorivositalarklinikfarmakologiyasi» ushbukeysmaqsadi: talabalargagemostazgata’siretuvchidorivositalariningklinikfarmakologiyasinitushuntirishvaularningfarmakodinamikasi, farmakokinetikasi, nojo‘yata’sirlarivao‘zarota’sirlarigako‘raqo‘llashnio‘rgatish. rejalashtirilgano‘quvnatijalar– keysbilanishlashnatijasidatalabalarquyidagiko‘nikmalargaegabo‘ladilar: · gemostazgata’siretuvchidorivositalariningza...

This file contains 17 pages in DOCX format (107.7 KB). To download "gemostazgata'siretuvi chorivoshlar klinik farmakologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: gemostazgata'siretuvi chorivosh… DOCX 17 pages Free download Telegram