hayvonlar filogenezi

DOCX 8 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

kirish qism hayvonlar filogenezi bir hujayralilardan sutemizuvchi hayvonlarning paydo bo’lishi va tarixiy rivojlanishi tushuniladi. irsiy o’zgaruvchanlik asosida foydali belgiga ega bo’lgan organism o’z avlodiga nisbatan anatomik,morfologik tuzilishi va hayotiy jarayonlarning jadallashuviga ega bo’lganligi sababli yashash uchun kurash va tabiiy tanlanishda saqlanib qolish imkoniyati ortadi. yerda hayotning paydo bo’lishi va rivojlanishining dastlabki erasi bo’lgan arxey erasining ikkinchi yarmida yuz bergan yuz bergan 3 ta yirik aromorfozning ikkitasi: ko’p hujayrali organizmlarning paydo bo’lishi va jinsiy ko’payish hayvonlar filogenezida muhim o’rin tutgan. turli sistematik guruhlarga mansub hayvonlar tuzilishi va hayotiy jarayonlari o’rtasidagi umumiy belgilar ularning yagona umumiy ajdoddan kelib chiqqanligini ko’rsatadi. evalutsiya jarayonida birlamchi okeanda dastlab turli hil organic moddalar tabiiy yo’l bilan sintezlanib to’planib brogan. keyinchalik ulardan juda mayda shilimshiq zarrachalar shaklidagi protobiontlar hosil bo’lgan. ular tashqi mihitdan erigan moddalarni shimib olib o’sganligi va bo’linib ko’payganligi taxmin qilinadi. tabbiy tanlanish natijasida protobiontlarning tuzilishi mukammallashib, dastlab prokariotlar ularda yadro va hujayra organoidlari paydo …

2 / 8

dan ortiq turi, 11 000 turdan ortiq hasharotlar, yuzlab o‘rgimchaksimonlar tarqalgan. orol bakra balig‘i, soxta kurakburun baliq, turkiston agamasi, turkiston gekkoni, qum bo‘g‘ma iloni, ingichka barmoqli qo‘shoyoq, ko‘k sug‘ur va boshqa ko‘pgina turlar o‘rta osiyo hududida tarqalgan bo‘lib, boshqa o‘lkalarda deyarli uchramaydi. zoologiya – hayvonlarni o‘rganadigan fan. zoologiya (zoon –hayvon, logos – fan) – hayvonlarning tuzilishi, hayot kechirishi,ko‘payishi va rivojlanishini o‘rganadigan fan. hayvonlarning xilma-xilligi va tarqalishi, tabiatda va inson hayotidagi ahamiyati, kelib chiqishini o‘rganish zoologiyaning vazifasiga kiradi. zoologiya bir qancha fanlardan tarkib topgan. ulardan bir guruhi hayvonlarning tuzilishi, ko‘payishi, rivojlanishi, yer yuzida tarqalishini, boshqalari alohida guruhlarini o‘rganadi. zoologiya – eng qadimiy fan. zoologiya tibbiyot, chorvachilik va xalq xo‘jaligining boshqa sohalari bilan bog‘liq. zoologiya fanining rivojlanishiga o‘zbekistonlik olimlar ham katta hissa qo‘shishgan. d.n.kashkarov hayvonlar ekologiyasini o’rgangan l.m.isayev va p.f.barovskiy o’rta osiyoda rishta, bezgak paraziti va leyshmaniyani tugatilishiga sabab bo’lgan t.z.zohidov va o.p.bogdonov umurtqali hayvonlarni o’rgangan muhammadiyev,yaxontov,to’laganov,azimo,sultonov va alimuhammedov umurtqasiz hayvonlarni o’rgangan …

3 / 8

onlarning gavda o‘lchami har xil bo‘ladi. ular qatorida og‘irligi 150 tonnaga yetadigan gigant kitlardan tortib faqat mikroskopda ko‘rinadigan, uzunligi millimetrning o‘ndan bir, hatto yuzdan bir ulushiga teng keladigan turlari ham bor. hayvonlarning ahamiyati. hayvonlar tabiatda va inson faoliyatida katta ahamiyatga ega. ko‘pchilik hayvonlar yashil o‘simliklar bilan oziqlanadi. ular o‘txo‘r hayvonlar deyiladi. boshqa hayvonlarni yeydigan hayvonlar yirtqich; odam, boshqa hayvon va o‘simlik to‘qimalarida yashaydigan hayvonlar esa parazit hisoblanadi. o‘txo‘r hayvonlar o‘simliklar va ularning qoldiqlarini maydalab, chirishini tezlashtiradi. ular faoliyati tufayli o‘simlik uchun zarur bo‘lgan mineral moddalar to‘planadi; tuproq unumdorligi oshadi. hayvonlar orasida hayvonlar murdasi, organik qoldiqlar va mikroorganizmlarni suvdan filtrlab oziqlanadigan turlari ko‘p uchraydi.bunday hayvonlar tabiiy sanitarlar deyiladi. ular yer yuzini va suv havzalarini ifloslanishdan saqlaydi. uy hayvonlari faqat go‘sht va sut beribgina qolmasdan, sanoat uchun mo‘yna, ipak va boshqa mahsulotlar ham beradi. arilar, kapalaklar o‘simliklarni changlatib, ular hosildorligini oshirishga yordam beradi. hasharotxo‘r va yirtqich hayvonlar, qushlar, ko‘rshapalaklar, baqalar o‘rmon va …

4 / 8

tobora takomillashuvi, hayvonlar uchun zarur bo‘lgan tabiiy sharoitning buzilishi ta’sirida yevropa turi (qoramollar nasl boshi), tarpan (otlar nasl boshi),stellerov sigiri (dengiz hayvoni) yo‘q bo‘lib ketdi; prjevalskiy oti, zubr, bizon, jayron, xongul kabi hayvonlar uchun qirilib ketish xavfi tug‘ildi. bu hol hayvonlar va ular yashaydigan muhitni muhofaza qilishni talab etadi. respublikamiz hududida noyob va soni kamayib borayotgan hayvonlarni asrab qolish va ko‘paytirish maqsadida badayto‘qay, qizilqum, zarafshon, surxon va hisor davlat qo‘riqxonalari, chotqol biosfera qo‘riqxonasi, bir qancha milliy bog‘lar va buyurtma qo‘riqxonalar tashkil etilgan. o‘zbekiston respublikasi «qizil kitobi»ning so‘nggi 2016-yilgi nashriga noyob va soni kamayib borayotgan hayvonlarning 205 turi kiritilgan. hayvonlarning o‘simliklarga o‘xshashligi va ulardan farq qilishi. hayvon organizmi ham o‘simliklar singari hujayralardan tashkil topgan. hujayralar hujayra membranasi (po‘sti), uning ichidagi sitoplazmada joylashgan vakuolalar, boshqa organoidlar va yadrodan iborat. hayvon va o‘simlik hujayralarining kimyoviy tarkibi ham o‘zaro o‘xshash bo‘ladi. shu bilan birga hayvonlar hujayrasi po‘sti yupqa bo‘lishi, yashil rang beruvchi xloroplastlar bo‘lmasligi …

5 / 8

bajaradigan hujayralar to‘qimalarni, to‘qimalar organlarni hosil qiladi. bir hujayrali va tuban ko‘p hujayrali hayvonlar organizmida to‘qimalar va organlar rivojlanmagan. hayvon organizmi epiteliy, biriktiruvchi, muskul va nerv to‘qimalaridan tashkil topgan. epiteliy zich joylashgan yassi,kubsimon yoki silindrsimon hujayralardan iborat. epiteliy organizmni noqulay sharoitdan himoya qiladi hamda uning faoliyatini boshqaradigan moddalar ishlab chiqaradi. teri sirti va ichak devorining ichki yuzasi epiteliy bilan qoplangan. biriktiruvchi alohida hujayralar va organlar oralig‘ini to‘ldirib turadi. bu to‘qimaning suyuq (qon), tig‘iz (suyak, tog‘ay) va g‘ovak (parenxima) xillari mavjud. biriktiruvchi to‘qima organlarni o‘zaro bog‘lash (pay), kislorod va oziq moddalarni tashish (qon), zaxira oziq moddalar to‘plash (parenxima), tayanch (suyak, tog‘ay) vazifasini bajaradi. muskul qisqarish xususiyatiga ega bo‘lgan muskul tolalardan iborat. muskullar harakatlanish vazifasini bajaradi. nerv yulduzsimon nerv hujayralari va ular orasidagi oraliq moddadan iborat. bosh miya, orqa miya va ulardan tarqaladigan nerv tolalari nerv to‘qimasi hisoblanadi. nerv to‘qimasi tashqi muhitdan va ichki organlardan keladigan ta’sirni qabul qilish, o‘tkazish va ularga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hayvonlar filogenezi"

kirish qism hayvonlar filogenezi bir hujayralilardan sutemizuvchi hayvonlarning paydo bo’lishi va tarixiy rivojlanishi tushuniladi. irsiy o’zgaruvchanlik asosida foydali belgiga ega bo’lgan organism o’z avlodiga nisbatan anatomik,morfologik tuzilishi va hayotiy jarayonlarning jadallashuviga ega bo’lganligi sababli yashash uchun kurash va tabiiy tanlanishda saqlanib qolish imkoniyati ortadi. yerda hayotning paydo bo’lishi va rivojlanishining dastlabki erasi bo’lgan arxey erasining ikkinchi yarmida yuz bergan yuz bergan 3 ta yirik aromorfozning ikkitasi: ko’p hujayrali organizmlarning paydo bo’lishi va jinsiy ko’payish hayvonlar filogenezida muhim o’rin tutgan. turli sistematik guruhlarga mansub hayvonlar tuzilishi va hayotiy jarayonlari o’rtasidagi umumiy belgilar ularning yagona umumiy ajd...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (1,6 МБ). Чтобы скачать "hayvonlar filogenezi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hayvonlar filogenezi DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram