psixologiyada fan sifatida rivojlanish bosqichlari

DOCX 23 pages 67.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.0 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

. psixologiyaning fan sifatida rivojlanish bosqichlari. · psixologiyaning fan sifatida shakllanishi falsafa va tabiiy fanlarning rivojlanishi bilan chambarchas bog'liq edi. psixika haqidagi ilk g'oyalar ibtidoiy jamiyatda rivojlangan. · qadim zamonlarda ham odamlar moddiy hodisalar, moddiy (narsalar, tabiat, odamlar) va nomoddiy (odamlar va narsalarning tasvirlari, xotiralar, kechinmalar) - sirli, ammo mustaqil ravishda mavjud bo'lishiga e'tibor berishgan. antik davrning eng buyuk faylasufi demokrit (miloddan avvalgi v-iv asrlar) ruh ham atomlardan iborat, tananing o'lishi bilan ruh ham o'ladi, deb ta'kidlaydi. · ruh harakatlantiruvchi prinsipdir, u moddiydir. ruhning mohiyati haqida boshqacha fikr rivojlanadi platon (miloddan avvalgi 428-348). platon ta’kidlaydiki, hamma narsaning asosi o‘zida mavjud bo‘lgan g‘oyalardir. g'oyalar o'z dunyosini tashkil qiladi, unga materiya dunyosi qarshi turadi. ularning o'rtasida vositachi sifatida - dunyo ruhi. · platonning so'zlariga ko'ra, odam o'rganmaydi, balki ruh allaqachon bilgan narsani eslaydi. ruh o'lmas, deb ishongan platon. ruh haqidagi birinchi asar yozilgan aristotel (miloddan avvalgi 384-322). uning "ruh haqida" risolasi birinchi …

2 / 23

istik yo'nalish demokrit, anaksagor, anaksimen tomonidan ishlab chiqilgan. · aristotel psixologiyaning asoschisi hisoblanadi, u o'zining "ruh haqida" asarida o'sha paytda mavjud bo'lgan ruh haqidagi bilimlarni umumlashtirgan va shu orqali tirik tanani tashkil qilish usulini tushunib, ruhning uch turini ajratgan: o'simlik ruhi, hayvon ruhi va aqlli ruh. ikkinchi bosqichi. - xvii-xix asrlarda psixologiyaning predmeti ongga aylanadi. ong deganda insonning his qilish, eslash va fikrlash qobiliyati tushunilgan. 17-asrda r.dekartning asarlari psixologiya predmetini oʻzgartirishda muhim rol oʻynadi. u birinchi navbatda psixofizik muammoni aniqladi, ya'ni, ruh va tana o'rtasidagi munosabatni. u ong va refleks tushunchasini kiritdi. · uchinchi bosqich 1910-1920 yillar - aqsh - bixeviorizm paydo bo'ladi. j.uotson bixeviorizm asoschisi hisoblanadi. xulq-atvor psixologiyaning predmetiga aylanadi. klassik bixeviorizm ongning xulq-atvordagi rolini inkor etdi. xulq-atvor ko'nikmalarini shakllantirishda ong hech qanday rol o'ynamaydi va ko'nikmalar bir xil harakatni mexanik takrorlash orqali shakllanadi, deb hisoblar edi. klassik bixeviorizm ongning mavjudligini inkor etmaydi. · o'rtinchi bosqich 1910 - 1920 …

3 / 23

deb ataladi. o'rganishning asosiy usuli insonni o'zi uchun kuzatish va faktlarni tavsiflash edi. · iii bosqich- psixologiya xulq-atvor haqidagi fan sifatida. 19-asrda paydo bo'lgan. psixologiyaning vazifasi eksperimentlarni o'rnatish va to'g'ridan-to'g'ri ko'rish mumkin bo'lgan narsalarni kuzatishdan iborat: odamning xatti-harakati, harakatlari, reaktsiyalari (harakatga sabab bo'lgan motivlar hisobga olinmagan). · iv bosqich- psixologiya rivojlanishining zamonaviy bosqichi (xx asrdan hozirgi kungacha). bugungi kunda psixologiya psixikaning faktlari, qonuniyatlari va mexanizmlarini o'rganadigan fandir. u dunyoga materialistik qarash asosida shakllangan. zamonaviy psixologiya dunyoga materialistik qarash asosida shakllandi. xix asrning o’rtalarida psixologiyani mustaqil fan sifatida shakllanishi uchun qator ilmiy asoslar vujudga kela boshlagan. psixologiya o’zining taraqqiyoti bo’yicha avval assotsiativ psixologiya yo’nalishi va keyinchalik emperik psixologiya vujudga kelgan bo’lsa, bu bilan u psixologiyaning mustaqil, fan sifatida shakllanishi uchun ma’lum asosini vujudga keltira boshlagan. · xix asrning o’rtalarida va ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida ajrlib chiqishi uchun ob’ektiv sharoit vujudga kelgan. 1871 yilda t.ribo frantsuz olimi psixologiya mustaqil fan …

4 / 23

sezgi organlarining fiziologiyasi va nerv sistemasi haqidagi ta’limotning rivojlanishi; · 2. -psixofizika va psixometriyaning vujudga kelishi; · 3. -psixologiyaga biologiyadagi evolyutsiya g’oyalarining kirib kelishi. · sezgi organlarining fiziologiyasi va nerv sistemasi haqidagi ta’limot doirasida charlz bel tadqiqot yo’li bilan orqa miyaning old va orqa qismdagi fikrlarini ajratdi. bilning fikricha orqa miyaningold qismida motor nervlarining yo’nalishi ya’ni harakat funktsiyalarining qismlari mavjudligini orqa qismda esa sezuvchi nervning mavjudligini isbotladi. bu fikri bilan u reflektor yoyi haqidagi ta’limotni boyitdi, orqa miya reflektor yoyi printsipida ishlaydi degan fikrni ilgari surdi. uning bu fikrini frantsuz fiziologi monandi eksperimental ravishda tasdiqladi.(1822 y.)va fiziologiya afnida «bol’moxandi» qonuni deb nomlandi. ya’ngi fiziologiyaning asoschisi bo’lgan iogan moller (1821-1858) nerv sistema fiziologiyasi sohasida reflektor akti va reflektor yoyining, orqa miyaning reflektor tabiati haqidagi qonuniyatni ilgari surdi. myuller bilan bir qatorda bir fikrni ingliz fiziologi m.xoll (1790-1857) isbotladi. bundan tashqari myuller o’zining o’quvchisi gelmgols bilan birgalikda sezgi organlarining spetsifik energiyasi haqidagi …

5 / 23

o’z tadqiqotchilik faoliyatini boshlaydi.1859 yili pol broka parijda antropologik jamiyat tashkil qiladi.1876 yilda pol broka oliy antropologiya maktabi tashkil qilishning tashabbuskori bo’ldi. pol broka afaziyalarni tadqiq qilishni boshlab bergan olim sanaladi.nutq qobiliyatini yo’qotgan bemorlar bosh miyasini tekshirish jarayonida pol broka zararlanish chap yarim sharning uchinchi peshona ariqchasida ekanligini aniqladi. miyaning nutqning motor markazi hisoblangan, so’zlarning to’g’ri tartibi va ularning o’zaro mosligini ta’minlaydigan bu maydoni “broka maydoni” nomini oldi. fexner gustav (1801 – 1887), nemis fizigi, faylasufi, psixofizikaning asoschisi. panpsixizm vakili sifatida u koinot ruhga ega va u ruhiy substantsiyaning teskari tomonidir, deb hisoblagan. gustav fexner yangi fan –psixofizikaning tashkilotchisi bo’lib, uning predmeti sifatida psixik va fizik olamning o’zaro munosabatini taklif qilgan. gustav fexnerning 1860 yili nashr qilingan “psixofizika elementlari” kitobi psixofizikaning manifesti hisoblanadi. kitob nashr qilingunga qadar gustav fexner o’n yil davomida zo’rg’a payqaladigan farqlar metodi yordamida eksperimental tadqiqotlar olib bordi. tadqiqotlar davomida u “sezgi intensivligi qo’zg’ovchining kuchiga to’g’ri proportsional” …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyada fan sifatida rivojlanish bosqichlari"

. psixologiyaning fan sifatida rivojlanish bosqichlari. · psixologiyaning fan sifatida shakllanishi falsafa va tabiiy fanlarning rivojlanishi bilan chambarchas bog'liq edi. psixika haqidagi ilk g'oyalar ibtidoiy jamiyatda rivojlangan. · qadim zamonlarda ham odamlar moddiy hodisalar, moddiy (narsalar, tabiat, odamlar) va nomoddiy (odamlar va narsalarning tasvirlari, xotiralar, kechinmalar) - sirli, ammo mustaqil ravishda mavjud bo'lishiga e'tibor berishgan. antik davrning eng buyuk faylasufi demokrit (miloddan avvalgi v-iv asrlar) ruh ham atomlardan iborat, tananing o'lishi bilan ruh ham o'ladi, deb ta'kidlaydi. · ruh harakatlantiruvchi prinsipdir, u moddiydir. ruhning mohiyati haqida boshqacha fikr rivojlanadi platon (miloddan avvalgi 428-348). platon ta’kidlaydiki, hamma narsaning asosi o...

This file contains 23 pages in DOCX format (67.0 KB). To download "psixologiyada fan sifatida rivojlanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyada fan sifatida rivo… DOCX 23 pages Free download Telegram