ландшафт хакида тушунчалар

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350555938_16737.doc www.arxiv.uz ландшафт ҳақида тушунчалар режа 1. ландшафт ҳақида тушунчаларнинг вужудга келиши 2. ландшафт қобиғининг географик қобиқда тутган ўрни 3. ландшафтшуносликда турли йўналишларнинг пайдо бўлиши 4. ландшафт тушунчаси ҳақида ғоялар ландшафт сўзи аслида немисча бўлиб, ўзаро алоқадорлик ва боғлиқликни акс эттирувчи суффикс, адабий тилда манзара, жойнинг кўриниши деган маънони англатади. ландшафт атамаси географияга даставвал деярли бир вақтда а.а.борзов. л.с.берг, д.ф.морозовларнинг илмий ишлари орқали табиий географик мужассама сўзининг синоними сифатида кириб келган. кейинчалик ландшафт тушунчасини чуқурлаштириш ва унинг таърифини мукаммаллаштириш жараёнида табиий географлар уч гуруҳга бўлиниб кетишди. биринчи гуруҳ табиий географларнинг фикрича ландшафт ҳам худди ре-льеф, иқлим, тупроқ, ўсимлик тушунчалари каби умумий тушунчалардир. бу ҳолда ландшафт атамаси хоҳлаган кўламда табиий географик мужассамларга нисбатан, уларнинг катта-кичиклигидан қатъий назар ишлатилиши мумкин. бу тушунча тарафдорлари (ф.н.мильков, д.л.арманд, іо к.ефремов, в.и.прока-ев кабилар) фикрича ландшафт бизнинг кўз ўнгимизда тарихий шакилланган ва узлуксиз ривожланишида бўлган у ёки бу табиий географик мужассама қиёфа-сида намоён бўлган ўзаро боғлиқ ва …

мосфера, гидросфераларнинг бевосита бир-бирига туташиб ва фаол таъсир этиб турадиган ҳамда органик ҳаёт ривожланишига энг қулай шароит юзага келган юпқа (қалинлиги 200-250 м гача бўлган) қатламни тушунади. ф.н.мильков географик қобиқнинг ичида 4 та қатламни ажратади: 1. юқори ҳаво қатлами; 2. ўрта ландшафт қатлами; 3. ландшафт орасидаги сув қатлами; 4. қуйи (литосфера) тош қатлами; , иккинчи гуруҳ географлар таъкидлашича ландшафт маълум бир ҳудудни эгаллаган, ўзига хос хусусиятга эга бўлган регионал бирликдир. масалан, н.а.солнцев ландшафтни асосий географик бирлик деб қарайди ва геологик тузилиши, рельеф шакллари, ер ости ва ер усти сувлари, микроиқлими, тупроқ хиллари, фитогеоценозлари ўзаро боғлиқ бўлган бирикмалари қонуний ва типик қайталаниб турадиган генетик жиҳатидан бир бутун ҳудудни ландшафт деб атайди. ландшафтнинг таърифини бошқачарок ва қисқароқ қилиб а.г.исаченко (1991) қуйидагича таърифлайди: ландшафт - маҳаллий кўламдаги геотизим-ларнинг ўзига хос йиғиндисидан иборат бўлиб ўзининг зонал ва азонал белги-лари бўйича бир бутун ҳамда генетик жиҳатидан яхлит геотизимдир. а.г.иса-ченко фикрича ландшафт ўзидан кичик геотизимлар йиғиндисидан …

й деб қаралади. бундан ташқари ландшафт табиий компонентлар (геологик тузилишлари рельеф, тупроқ, ўсимлик ва ҳ.к) нинг диалектик бирлиги, мажмуаси ҳамда нисбатан бир хил бўлган табиий географик мужассама деб қаралади. ландшафтларни уларнинг ҳудудий тарқалишидан қатъий назар хусусиятларига қараб аниқланади. ландшафтга нисбатан бундай кўз қарашнинг фаол тарғиботчиси н.а.гвоз-децкийнинг (1973) аташича, ландшафт-табиий географик мажмуасининг тури, кичик тури, хилидир. масалан, геоморфологияда рельеф тури, тупроқшунос-ликда тупроқ тури, хили тушунчалари қайси маънода ишлатилса, табиий географияда ҳам шундай маънода ишлатилиши керак. масалан, дашт тупроқ-лари дейилганидек, дашт ландшафтлари дейиш мумкин. ландшафт типологик бирлик сифатида катта-катта майдонларни ҳам ёки кичик жойни ҳам эгаллаши мумкин. бир ҳолдаги ёки бир турдаги ландшафт маълум ҳудудда катта-катта учраши яъни кўп контурли бўлиши мумкин у ёки бу ландшафтнинг тарқалиши ареали, ҳудуди у ёки бу тупроқ ёки рельеф турининг тарқалиши ареали каби узук бўлиши мумкин. ана шундай ландшафтларнинг маълум бир йиғиндиси табиий географик районларни ташкил қилади. н.а.гвоздецкий фикрича табиий географик регионал бирликлар ва ландшафт типологик …

ирик ландшафтшунос олим, москва давлат университетининг профессори в.а.николаев илмий изланишларининг натижаларига эътибор беришга ҳаракат қилдик. бу олимнинг 1979 йили босилиб чиққан "регионал ландшафтшунослик муаммолари" деган китоби унинг қарийб 20 йилдан ортиқрок вақтни ўз ичига олган илмий изланишларнниг самарасидир. бу изланишлар асосида в.л.николаевнинг қозоғистон даштларида олиб борган ландшафтларни аниқлаш, харитага тушириш, таърифлаб бериш, ландшафтларнинг тузилиши, динамикаси, ривожланиши, ёши кабиларни аниқлаш ҳамда ландшафтларни хўжалик нуқтаи-назаридан баҳолаш, уларнинг ривожланиш келажагини олдиндан айтиб бериш каби масалаларни ҳал қилиш мақсадида тўпланган жуда катта хажмдаги илмий маълумотлари ётади. в.а.николаевнинг фикрича ландшафтни фақат ўзига ўзига хос хусусиятига эга бўлган регионал бирлик деб қараш ҳам, ёки уни фақат типологик бирликдир деб қараш ҳам бир ёқламаликка олиб келади. ваҳоланки, н.а.гвоздецкийга ўхшаб, ландшафтни типологик бирлик деб тушуниш ҳар бир конкрет ландшафтни таҳлил қилишдан келиб чиқиши керак. ҳар бир ландшафт-табиий географик жиҳатдан ўзига хос. аммо бир вақтнинг ўзида у қандайдир бир типологик умумийликнинг бир қисмидир. худди шунга ўхшаш фикрни биз н.а.солнцевнинг …

қарама-қаршилигини эътироф этишимиз керак. алоҳида муайян ландшафт ҳақидаги маълумотларсиз умумлаштириш мумкин эмас. шундай қилиб, ер юзасида объектив мавжуд ландшафтларни маълум белгиларига қараб умумлаштириш, яъни хил, тур, синф кабиларга бирлаштириш мумкин экан. юқорида келтирилган фикрларга хулоса қилиб айтганда ландшафт генетик жиҳатдан бир бутун бўлган геотизимдир. у бир геологик тузилиши, битта рельеф тури, бир хил иқлими ҳамда фақат шу ландшафтга мос бўлган, динамик жиҳатдан боғлиқ бўлган урочишелар йиғиндисидан иборат. ландшафт бир жиҳатдан қараганда зона, провинция округ, район каби регионал геотизимларни ташкил қилувчи энг оддий геотизимдир. у географик қобиқнинг энг оддий ва энг кичик тўқимаси (бирлиги) бўлса, иккинчи жиҳатдан ўзидан кичик бўлган урочише, фация каби кўп яруслик ва динамик геогизимдир. ландшафт қўшни ландшафтлар билан модда ва энергия алмашиниши орқали доимо ўзаро таъсирда бўлиб турадиган очиқ геотизимдир.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ландшафт хакида тушунчалар"

1350555938_16737.doc www.arxiv.uz ландшафт ҳақида тушунчалар режа 1. ландшафт ҳақида тушунчаларнинг вужудга келиши 2. ландшафт қобиғининг географик қобиқда тутган ўрни 3. ландшафтшуносликда турли йўналишларнинг пайдо бўлиши 4. ландшафт тушунчаси ҳақида ғоялар ландшафт сўзи аслида немисча бўлиб, ўзаро алоқадорлик ва боғлиқликни акс эттирувчи суффикс, адабий тилда манзара, жойнинг кўриниши деган маънони англатади. ландшафт атамаси географияга даставвал деярли бир вақтда а.а.борзов. л.с.берг, д.ф.морозовларнинг илмий ишлари орқали табиий географик мужассама сўзининг синоними сифатида кириб келган. кейинчалик ландшафт тушунчасини чуқурлаштириш ва унинг таърифини мукаммаллаштириш жараёнида табиий географлар уч гуруҳга бўлиниб кетишди. биринчи гуруҳ табиий географларнинг фикрича ландшафт ҳам худ...

DOC format, 44.0 KB. To download "ландшафт хакида тушунчалар", click the Telegram button on the left.

Tags: ландшафт хакида тушунчалар DOC Free download Telegram