информатика ва информацион технологиялар фанидан маърузалар матнлари

DOCX 81 pages 870.0 KB Free download

81 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 870.0 KB

File type DOCX

Pages 81

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 81

ma'ruza № 1,2 ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти информатика кафедраси “информатика ва информацион технологиялар ” фанидан маърузалар матнлари 3-қисм (дастурлаш асослари) маърузани тузувчи: доцент а.неъматов а н н о т а ц и я ушбу маъруза матни pascal ва delphi дастурий воситаларида дастурлар яратишга бағишланган. унда pascal тили асосий элементлари ва delphiнинг асосий компоненталари ҳақида маълумотлар келтирилган. маъруза матни 18 та маърузаларни ўз ичига олган. қўлланмадан олий техника ўқув юртларида, академик лицей ва касб ҳунар коллежларида информатика ва ахборот технологиялари фанидан дастурлаш асослари бўйича маъруза ва амалий, ҳамда мустақил машғулотларни олиб боришда фойдаланиш мумкин. тошкент - 2011й. маъруза № 1 алгоритм ва дастур тушунчалари маъруза режаси: 1.кириш. 2.алгоритм ва унинг хоссалари. 3.алгоритм турлари. 4.алгоритмик тиллар. 5.масалаларни ечиш босқичлари. 6.дастурлаш воситалари 7.маъруза бўйича саволлар. а д а б и ё т л а р 1.арипов м.,ҳайдаров а. информатика асослари, ўқув қўлланма,тошкент, ўқитувчи” …

2 / 81

малларнинг чекли қадамлар кетма-кетлигига айтилади. ҳар қандай алгоритм маълум кўрсатмаларга биноан бажарилади ва бу кўрсатмаларга буйруқ дейилади. алгоритм қуйидаги муҳим хоссаларга эга: аниқлик ва тушунарлилик - деганда алгоритмда ижрочига берилаётган кўрсатмалар аниқ мазмунда бўлиши тушунилади. оммавийлик - деганда ҳар бир алгоритм мазмунига кўра бир турдаги масалаларнинг барчаси учун ҳам ўринли бўлиши тушунилади. натижавийлик - деганда алгоритмда чекли қадамлардан сўнг албатта натижа бўлиши тушунилади. дискретлик - деганда алгоритмларни чекли қадамлардан ташкил қилиб бўлаклаш имконияти тушунилади. 3.алгоритм турлари алгоритмнинг учта тури бор: чизиқли, тармоқланувчи ва такрорланувчи. чизиқли алгоритм - деб ҳеч қандай шартсиз фақат кетма-кет бажариладиган жараёнларга айтилади. тармоқланувчи алгоритм - деб маълум шартларга мувофиқ бажариладиган кўрсатмалардан тузилган алгоритмга айтилади. такрорланувчи алгоритм - деб бирон бир шарт текширилиши ёки бирон параметрнинг ҳар хил қийматлари асосида алгоритмда такрорланиш юз берадиган жараёнларга айтилади. алгоритмларни турли усулларда тасвирлаш мумкин. масалан: сўз билан ифодалаш; формулаларда бериш; блок-схемаларда тасвирлаш; дастур шаклида ифодалаш ва бошқалар. алгоритмларни блок-схема кўринишда …

3 / 81

ўтилсин. 4.натижа b деб олинсин. 5.тамом. такрорланувчи алгоритмга доир: йиғиндини ҳисоблаш алгоритмини тузинг. сўзда берилиши: блок-схемада: ( бошлаш s=s+1/i 2 s тугаш s=0 i=1,10,1 ) 1. бошлаш. 2. s=0 3. i=1 4. s=1/i2 5. агар i , = , <>, = белгиларини ишлатади. улардан ташқари вергул, нуқта, икки нуқта, кичик, катта ва ўрта қавсни ҳам ишлатади. 3.сонлар, ўзгармаслар ва ўзгарувчилар паскал тилида қуйидаги турдаги сонлар ишлатилади: · ҳақиқий турдаги сонлар; · бутун турдаги сонлар; · белгилилар (символлар). ҳақиқий турдаги сонлар умумий ҳолда қуйидаги кўринишда бўлади: s a1a2...an. b1b2...bk бу ерда s ишора(+ ёки -) ёки бўш жой; a1a2...an бутун қисм; b1b2...bk каср қисм. масалан: +3,147 сони +3.147 ёки 3.147 -143,03 сони -143.03 57,0 сони 57.0 0,493 сони 0.493 ёки .493 ҳақиқий сонларнинг ўзгариш диапазони компютернинг турига караб турлича бўлади. 10-38 = ; мисол: type tcolor=(red,blue,black); var color1,color2,color3: tcolor; type бўлимида дастурчи томонидан янги tcolor номли тур киритилмоқда ва у red, …

4 / 81

нинг каср қисми int (n) каср соннинг бутун қисми 6.арифметик ва мантиқий ифодалар ифодаларда ҳисоблашлар тартиби қавслар ичидаги ифодалар бажарилгандан кейин қуйидаги амаллар бажарилади: 1.not амали; 2. *, /, div, mod, and; 3.+, -, or; 4.таққослаш белгилари: , =, <>, =, in. ифодадаги амал натижаси қандай турда бўлиши амалларда қатнашаётган ўзгарувчиларнинг турларига боғлиқ. агар иккита ўзгаручининг тури integer ёки real бўлси, амал натижаси ҳам integer ёки real бўлади. агар бири integer иккинчиси real бўлса натижа real бўлади. not, or, and ва таққослаш амалларининг натижалари эса boolean турида бўлади. pascal тилида шарт - бу мантиқий турдаги ифода бўлиб, у фақат «чин»(true) ёки «ёлғон»(false) қийматни қабул қилади. қуйидаги мантиқий амаллар ишлатилади: not-«инкор»; and-«мантиқий ва»; or-«мантиқий ёки». бу мантиқий амалларнинг бажарилиш натижалари қуйидагича: op1 op2 op1 and op2 op1 or op2 not op1 false false true true false true false true false false false true false true true true true true false false …

5 / 81

оператори ёрдамида ҳам бериш мумкин. лекин дастурда ўзгарувчи қийматини ташқаридан киритиш қулайлик туғдиради ва умумийликни таъминлайди. read оператори ўзгарувчилар қийматларини экрандан компьютер хотирасига киритиш учун ишлатилади. у қуйидаги кўринишларга эга. read(c1,c2,...,cn); readln(c1,c2,...,cn); readln; бу ерда c1,c2,...,cn - ўзгарувчилар номи; ln - қўшимчаси қийматни киритиб кейинги қаторга ўтишни билдиради. мисоллар: read(sm1,sm2); readln(x1,x2,x3); readln; бу ерда биринчи оператор sm1 ва sm2 ўзгарувчилар қийматини экрандан киритади. иккинчи оператор эса х1,х2,х3 ўзгарувчилар қийматини экрандан киритади ва киритишни кейинги қаторга ўтказади. охирги оператор эса киритишни кутади ва қатор ўтказади. write оператори оддий маълумотларни ва ўзгарувчилар қийматларини компьютер экранига чиқариш учун ишлатилади. у қуйидаги кўринишларга эга. write(c1,c2,...,cn); writeln(c1,c2,...,cn); writeln; бу ерда c1,c2,...,cn - оддий матнлар ёки ўзгарувчилар номи; ln - қўшимчаси чиқаришни кейинги қаторга ўтишни билдиради. мисоллар: write(summa); write(‘натижа йук’); write(‘тенглама ечими x1=’, x1, ’x2=’, x2); оддий маълумотларни чиқаришда улар матн деб қаралади ва у қўштирноқ ичида ёзилади. чиқариш оператори ёрдамида ўзгарувчилар қийматини формат кўринишда ҳам …

Want to read more?

Download all 81 pages for free via Telegram.

Download full file

About "информатика ва информацион технологиялар фанидан маърузалар матнлари"

ma'ruza № 1,2 ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти информатика кафедраси “информатика ва информацион технологиялар ” фанидан маърузалар матнлари 3-қисм (дастурлаш асослари) маърузани тузувчи: доцент а.неъматов а н н о т а ц и я ушбу маъруза матни pascal ва delphi дастурий воситаларида дастурлар яратишга бағишланган. унда pascal тили асосий элементлари ва delphiнинг асосий компоненталари ҳақида маълумотлар келтирилган. маъруза матни 18 та маърузаларни ўз ичига олган. қўлланмадан олий техника ўқув юртларида, академик лицей ва касб ҳунар коллежларида информатика ва ахборот технологиялари фанидан дастурлаш асослари бўйича маъруза ва амалий, ҳамда мустақил машғулотларни олиб боришда фойдаланиш мумкин. тошкент - 2011й. маъруза...

This file contains 81 pages in DOCX format (870.0 KB). To download "информатика ва информацион технологиялар фанидан маърузалар матнлари", click the Telegram button on the left.

Tags: информатика ва информацион техн… DOCX 81 pages Free download Telegram