ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy uslublar

DOCX 14 pages 285,8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 285,8 KB

Fayl turi DOCX

Pages 14

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy uslublarning leksik-grammatik xususiyatlari. vaqt: 2 soat talabalar soni: 15-30 dars turi: amaliy darsning maqsadi: ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy nutq uslublari, xos xususiyatlari haqida to‘liq bilim ko‘nikmasini hosil qilish. darsning vazifalari: 1. nutq uslublari haqida ma’lumot berish. 2. badiiy, ilmiy, rasmiy, publitsistik va rasmiy uslublar haqida qisqacha ma’lumot berish. 3. talabalar uslub va uning turlarini farqlay olish ko‘nikmasini shakllantirish. kutilayotgan natijalar: 1. talabalar ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy nutq uslublari haqida to'liq tushunchaga ega bo'ladilar. (ilova 1) 2. talabalar uslub turlari haqida bilib oladilar. (ilova 2) 3. talabalar nutq uslublarini tahlil qila va undan foydalanish ko‘nikmasini o‘zlashtiradilar. (ilova 3) amaliy mashgulotning ta’lim texnologiyasi xaritasi. dars bosqichlari mashg'ulotlar tartibi o‘qituvchi talaba 1.kirish (15 daq) o‘qituvchi talabalardan uyga vazifani so'raydi. talabalar javob berishadi. 2. asosiy qism (30 daq) 1. uslub haqida ma’lumot beradi. 2. nutq uslublariga oid jihatlarni farqash va tartiblash haqida ma'lumot beradi. 3. talabalar ishini nazorat qiladi. …

2 / 14

ana ilmiy texnikaviy, ilmiy-hujjat, ilmiyommabop, o‘quv-ilmiy kabi bir necha sof ilmiy turlarga bo‘linadi. ilmiy uslubning hozirgi zamon taraqqiyoti bilan bog‘liq ravishda quyidagi umumiy xususiyatlari bor: 1) axborotning ob’yektivligi, aniqligi; 2) nutqning ma’lumotlarga boyligi; 3) fikrning lo‘nda, qisqa ifodalanishi; 4) muallif individualligining sezilmasligi; 5) emotsionallik, obrazlilikning bo‘lmasligi; 6) atama, chizma, ramz va jadvallarning bo‘lishi; 7) matnning siqiq sintaktik qurilmalardan tuzilishi; 8) adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilinishi; 9) fikrlarning mantiqiyligi va qat’iy tartibda bo‘lishi; 10) ellipsis hodisasining bo‘lmasligi (nazarda tutilgan birorta so‘zning tushib qolishi); 11) turli xil tushunchalarni ifodalovchi otlarning ko‘p ishlatilishi; 12) otlarni, asosan, birlikda ishlatish; 13) matnda fe’lning majhul nisbatidan foydalanish; 14) maxsus bog‘lash uchun xizmat qiladigan so‘z, so‘z birikmalarining qo‘llanishi. ilmiy uslub ilmiy asarlar uslubidir. til birliklarining fan sohasida, ilmiy bayon jarayonida ishlatilishi mazkur uslubning shakllanishiga asos bo‘ladi. ilmiy tafakkur fikrlashning o‘ziga xos usuli ekanligi, obektiv borliqni idrok etishda faqatgina dalil va faktlarga tayanish, fikriyizchilik kabi ekstralingvistik omillar …

3 / 14

h, sinonimik qatordagi variantlardan masalaning mohiyatini birmuncha aniq ifoda etadigan variantini tanlash, hech bo‘lmaganda, neytral variantini qo‘llash taqozo etiladi. terminlarni qo‘llash bu uslubning asosiy xususiyati sanaladi. 2. obyektivlik. ilmiy adabiyotlarda bu uslub doirasida til materiali fikrning haqqoniyligi, obektivligiga xizmat qilishi lozim. ma’lum bo‘ladiki, haqqoniylik, obektivlik nihoyatda murakkab jarayon bo‘lib, uning reallashuvida faqatgina til birliklariga tayanib ish ko‘rish qiyin. uni vaziyat, suhbatdoshlarning bir-birlarini bilishi va tushunishi kabi ekstralingvistik omillar ham belgilashi mumkin. 3. mantiqiy izchillik ilmiy bayon uslubining o‘ziga xos xususiyatini tashkil etadi. matnda so‘zlar, gaplar, abzaslar o‘zaro mantiqiy bog‘langan bo‘lishi lozim. shuning uchun ham ilmiy matnlar bu izchillikni yuzaga keltiruvchi ma’lumki, ma’lum bo‘ladiki, ta’kidlash lozimki, ta’kidlash o‘rinliki, darhaqiqat, binobarin, shunday ekan, birinchidan, ikkinchidan, ko‘rinadiki, ta’kidlash joizki, xulosa qilib aytganda, xulosa qilganimizda, birgina misol, faqatbugina emas singari ko‘plab bog‘lovchi vazifasini bajaradigan so‘z va birikmalar qo‘llaniladi. 4. qisqalik. bu xususiyat aynan ilmiy bayonga xos xususiyatdir. shuning uchun unda tilning tasviriy imkoniyatlaridan deyarli …

4 / 14

y tilda me’yor sifatida e’tirof etilgan grammatik ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. so‘z turkumlaridan ot faol, ko‘pincha takror qo‘llanadi. subektiv baho shakllari xos emas. –lar ko‘plikdan boshqa semantik-uslubiy ma’nolarni ifodalamasa-da, atama xos il qilishda ishtirok etadi. umumiy egalik ustun turadi, i-ii shaxs qo‘shimchalari ishlatilmaydi, iii shaxs shakli faol. undov va taqlid so‘zlar ham bu uslubga xos emas. yuklamalarning esa imkoniyati chegaralangan. ilmiy nutq uchun deyiladi, aytiladi, yoritiladi, bayon qilinadi, aniqlanadi, tekshiriladi, foydalaniladi, ta’riflanadi singari xoslangan fe’llar mavjud. fe’lning majhul daraja shakli ham bu uslub uchun xos. ammo hozirgi-kelasi zamon shaklidan tashqari xarakterli zamon ko‘rsatkichi yo‘q. kishilik olmoshlari kam qo‘llaniladi. bu gap faqat muallif va men ma’nolarida qo‘llaniladigan hamda kamtarlik ma’nosini ifodalaydigan biz olmoshiga tegishli emas. ilmiy uslubilda demak, xullas, darhaqiqat, haqiqatan, shubhasiz, albatta, darvoqye, masalan, jumladan, ayniqsa, xususan, aksincha, afsuski singari modal so‘zlar va modal ma’no anglatuvchi boshqa birliklar keng qыllaniladi. shu tarzda ilmiy uslubning ammo, lekin kabi o‘z bog‘lovchilari, bilan, uchun, kabi, …

5 / 14

bo‘lgan nutq uslubi rasmiy uslub sanaladi. barcha qonunlar, prezident farmonlari va hukumat qarorlari, turli hujjatlar, ish qog‘ozlari, idoralararo yozishmalar va shu kabilar rasmiy-idoraviy uslubda yoziladi. rasmiy-idoraviy uslubda gaplar ixcham va aniq bo‘ladi. bu uslubda qaror qilindi, inobatga olinsin, ijro uchun qabul qilinsin, tasdiqlanadi kabi qoliplashgan so‘zlar va so‘z birikmalari keng qo‘llaniladi. bu uslub muayyan nutqiy qolip, qat’iy odat tusiga kirib qolgan shakllarga ega bo‘lgan nutq uslubidir. bu uslub, shuningdek, davlat arboblari o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarda, idora, korxona, muassasalarning rasmiy ish yuritish jarayonlarida, shaxslarning ariza, tilxat, ishonch qog‘ozi singari ish yuritish qog‘ozlarida qo‘llaniladí. rasmiy uslub yozma shaklda ro‘yobga chiqadi. u har qanday tasviriy vositalardan, obrazlilikdan xoli bo‘ladi. bunday uslubda tilning ikki vazifasi - axborot uzatish va da’vat etish, buyurish vazifasi amalga oshadi. rasmiy uslubga xos har qaysi hujjat turining o‘ziga xos leksik, grammatik xususiyatlari mavjud. rasmiy ish qog‘ozlarining sintaktik tuzilishi qat’iy qoliplarga bo‘ysunadi. ma’muriy-boshqaruv faoliyatida xizmat mavqeiga ko‘ra hujjatlar hozirgi kunda, asosan, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy uslublar"

mavzu: ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy uslublarning leksik-grammatik xususiyatlari. vaqt: 2 soat talabalar soni: 15-30 dars turi: amaliy darsning maqsadi: ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy nutq uslublari, xos xususiyatlari haqida to‘liq bilim ko‘nikmasini hosil qilish. darsning vazifalari: 1. nutq uslublari haqida ma’lumot berish. 2. badiiy, ilmiy, rasmiy, publitsistik va rasmiy uslublar haqida qisqacha ma’lumot berish. 3. talabalar uslub va uning turlarini farqlay olish ko‘nikmasini shakllantirish. kutilayotgan natijalar: 1. talabalar ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy nutq uslublari haqida to'liq tushunchaga ega bo'ladilar. (ilova 1) 2. talabalar uslub turlari haqida bilib oladilar. (ilova 2) 3. talabalar nutq uslublarini tahlil qila va undan foydalanish ko‘nikmasini o‘zlashtiradilar. (ilova 3) ...

This file contains 14 pages in DOCX format (285,8 KB). To download "ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy uslublar", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy uslub va rasmiy-idoraviy … DOCX 14 pages Free download Telegram