kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti

DOCX 7 pages 29.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

ma’ruza №: 18. kushonlar saltanatida ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayot. reja: 1. kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti 2. kushonlar saltanatining madaniyati 3. kushonlar saltanatining me’morchilik va haykaltaroshlik 4. kushonlar saltanatida din 5. kushonlar saltanaida yozuv tayanch so‘zlar va iboralar: budda, talibarzu yodkorligi, dalvarzintepa, qoratepa, eski termiz, zartepa, ajinatepa, bagram, balx, began, surxkxoʻtal (afgʻoniston), kosambi (hindiston), sirsukx, taksila (pokiston), ayritom, bozorqala, koʻhna voye, termiz, xayrobodtepa, xolchayon (oʻzbekiston), kayqubodshoh, koʻhnaqalʼa, shaxrinav, munchoqtepa (tojikiston) 1. kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti so‘nggi yillarda olib borilgan ko‘plab arxeologik tadqiqotlar kushon davri o‘rta osiyo xalqlarining moddiy madaniyatini o‘rganish bo‘yicha boy materiallar berib, keng imkoniyatlar yaratdi. ushbu tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, mil.avv. i ming yillikning oxiri-milodning dastlabki asrlari o‘rta osiyoda xo‘jalik va madaniy hayot darajasining ko‘tarilgan davri bo‘ldi. janubiy turkmaniston va xorazm, buxoro va samarqand, surxon vohasi, vaxsh, qashqadaryo va farg‘ona vodiysidan topilgan shu davrga oid arxeologik topilmalar sug‘orma dehqonchilikning anchagina rivojlanganligidan dalolat beradi. dehqonchilikning rivoji tufayli keng hududlar o‘troq aholi …

2 / 7

asrlarga oid yer haydaydigan omochning temir uchi topilgan. bu davrda o‘rta osiyo shaharlari ham yuqori darajada rivoj topadi. kushon davri ko‘pgina viloyatlar va vohalarda o‘tgan davrlarga nisbatan yirik shahar markazlari, kichik shaharchalar va shahar tipidagi manzilgohlar sonining ancha ko‘payganligi kuzatiladi. kushon davri shaharlari viloyatlar, ayrim vohalar va tumanlarning ma’muriy-siyosiy markazlari hisoblanib, ularning saqlanib qolgan xarobalarida qal’alar alohida ajalib turadi. bunday qal’alar samarqanddagi afrosiyobda, marvdagi govurqal’ada, qarshi vohasidagi yerqurg‘onda, eski termizda, dalvarzintepa va boshqalarda yaqqol ko‘zga tashlanadi. shuningdek, kushon davri shaharlari diniy-mafkuraviy markazlar vazifasini ham bajarib, ularda yirik-yirik topinish joylari va diniy marosimlar o‘tkaziladigan inshootlar joylashgan. xorazmdagi tuproqqal’a, balxdagi budda majmuasi, termizdagi budda ibodatxonalari, quvadagi budda saroyi shular jumlasidandir. kushon davri shaharlari hunarmandchilik va savdo-sotiqning ham markazi edi. o‘rta osiyoning barcha hududlaridan juda ko‘p sonli hunarmandchilik buyumlari, sopolchilik xumdonlari, metalni qayta ishlashning izlari, zargarlik buyumlari, harbiy va xo‘jalik qurol-yarog‘lari topib o‘rganilgan. kushon davlatida tashqi va ichki savdo ham taraqqiy etadi. kushonlar …

3 / 7

ladi. shunga qaramasdan kushonlar davri madaniyatiga ko‘pgina umumiylik seziladi. ammo, butun kushon davlatida yagona madaniyat hukm surganligi haqida fikr aytib bo‘lmaydi. bu ulkan davlatning har bir viloyati qaysidir tomonlari bilan o‘ziga xos bo‘lgan madaniyatga ega bo‘lgan. avvalambor, shimoliy baqtriya (surxon vohasi) haqida so‘z yuritadigan bo‘lsak, bu viloyat kushon davlatining eng yirik viloyatlaridan biri bo‘lib, madaniyati yuksak darajada rivojlangan edi. ta’kidlash lozimki, o‘rta osiyoda buddizmning yoyilishi milodning birinchi asridan boshlab aynan baqtriya-toxariston hududlaridan boshlangan. hozirgi kunda bu hududlardan o‘ndan ziyod budda ibodatxonalari, yuzdan ortiq budda haykallari aniqlanib o‘rganilgan. ulardan eng mashhurlari termiz yaqinidagi qoratepa ibodatxonalari, zartepa va ayritom topilmalari, dalvarzintepa ibodatxonalari hisoblanadi. shimoliy baqtriyaning o‘ziga xos madaniyati me’morchilik sana’tida (binolar ustunlari va peshtoqlarining bezatilishi), shaharsozlik madaniyatida, kulolchilik va zargarlik buyumlarida ham o‘z aksini topadi. kushon davri xorazm madaniyati ham o‘ziga xos edi. bu hududlarda buddizmning izlari aniq kuzatilmasa-da, ayol xudolarga sig‘inish aniqlangan va ko‘plab terrakota haykalchalar topilgan. kushon davriga oid xorazmdagi …

4 / 7

epadan topib tadqiq etilgan. umuman, kushonlar davrida madaniy hayotning yanada yuksalganligi yaqqol ko‘zga tashlanadi. xususan, kanishka davrida hindistondan tarqalgan budda dini davlat diniga aylandi. oromiy va yunon yozuvlari asosida kushon yozuvi mavjud bo‘lgan. shuningdek, bu davrda sug‘dcha va xorazmiycha yozuvlar ham bor edi. ushbu yozuvlar yodgorliklarida o‘sha davrdagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotni aks ettiruvchi ayrim ma’lumotlar saqlanib qolgan. shuningdek, kushonlar davrida o‘rta osiyo xalqlari madaniy hayotining quruvchilik, haykaltaroshlik, rassomlik, naqqoshlik kabi sohalarida ham katta yutuqlarga erishilgan. xorazm, sug‘diyona, baqtriya, farg‘ona, choch, sharqiy turkiston va shimoliy hindistondan ochilgan ko‘plab madaniy yodgorliklar yuqoridagi hududlardagi madaniy hayot o‘zining yuqori cho‘qqisiga chiqqanligidan dalolat beradi. kushonlar davrida binokorlik va me’morchilik ham shaklan ham mazmunan rivoj topganligi kuzatiladi. chunki, bu davrdagi ma’muriy, diniy, ishlab chiqarish, turar-joy, mudofaa inshoatlari, sharq me’morchiligi bilan ayrim o‘xshashliklar topsada, o‘ziga hos tomonlari ustunlik qiladi. me’morchilikning o‘ziga hos namunalari dalvarzin, xolchayon, eski termiz, kampirtepa, fayoztepa, qoratepa kabilardan o‘rganilgan bo‘lib, ular jahon miqyosida …

5 / 7

og‘liq bo‘lgan. o‘zbek xalqi davlatchiligi tarixida kushon davri ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ayniqsa, madaniy hayot va tashqi aloqalar sohasida ulkan yutuqlarga erishilgan davr bo‘lib kirdi. 3. kushonlar saltanatining me’morchilik va haykaltaroshlik arxeologlar kushon madaniyatiga oid bagram, balx, began, surxkxoʻtal (afgʻoniston), kosambi (hindiston), sirsukx, taksila (pokiston), ayritom, bozorqala, dalvarzintepa, zartepa, koʻhna voye, termiz, xayrobodtepa, xolchayon (oʻzbekiston), kayqubodshoh, koʻhnaqalʼa, shaxrinav, munchoqtepa (tojikiston)da qazish ishlari olib bordi. arxeologik topilma va koʻhna yozma manbalar asosida kushonlar madaniyatiga doyr quyidagi muhim ilmiy maʼlumotlar aniqlandi: burjli mustahkam mudofaa devoriga ega boʻlgan shahar qurilishi taraqqiy etgan, bir necha oʻnlab shunday shaharlar, koʻplab yirik sugʻorish inshootlari qurilgan. shaharlar ichida arklar mavjud boʻlib, ularning atrofini turli binolar majmuasi qurshab turgan. kushon podsholigining shim.-gʻarbiy hududlaridagi binolar qurilishida koʻproq xom gʻisht va paxsadan, jan.-sharqida esa toshdan foydalanilgan. shaharlar, odatda, daryo boʻylarida, strategik jihatdan qulay joylarda bunyod etilgan. ular podsho saroyi, boy-zodagonlar va hunarmandlar mahallasi, koʻcha va maydonlar, hovoʻzlar, turli dinlarga mansub inshootlar, …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti"

ma’ruza №: 18. kushonlar saltanatida ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayot. reja: 1. kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti 2. kushonlar saltanatining madaniyati 3. kushonlar saltanatining me’morchilik va haykaltaroshlik 4. kushonlar saltanatida din 5. kushonlar saltanaida yozuv tayanch so‘zlar va iboralar: budda, talibarzu yodkorligi, dalvarzintepa, qoratepa, eski termiz, zartepa, ajinatepa, bagram, balx, began, surxkxoʻtal (afgʻoniston), kosambi (hindiston), sirsukx, taksila (pokiston), ayritom, bozorqala, koʻhna voye, termiz, xayrobodtepa, xolchayon (oʻzbekiston), kayqubodshoh, koʻhnaqalʼa, shaxrinav, munchoqtepa (tojikiston) 1. kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti so‘nggi yillarda olib borilgan ko‘plab arxeologik tadqiqotlar kushon davri o‘rta osiyo xalqlarining moddiy madaniyatini...

This file contains 7 pages in DOCX format (29.5 KB). To download "kushonlar saltanatining iqtisodiy hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: kushonlar saltanatining iqtisod… DOCX 7 pages Free download Telegram