nutq uslublari haqida dars

DOCX 11 pages 78.6 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.6 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: nutq uslublari. vaqt: 2 soat talabalar soni: 15-30 dars turi: amaliy darsning maqsadi: uslub va nutq uslublari, xos xususiyatlari haqida to‘liq bilim ko‘nikmasini hosil qilish. darsning vazifalari: 1. nutq uslublari haqida ma’lumot berish. 2. badiiy, ilmiy, rasmiy, publitsistik va rasmiy uslublar haqida qisqacha ma’lumot berish. 3. talabalar uslub va uning turlarini farqlay olish ko‘nikmasini shakllantirish. kutilayotgan natijalar: 1. talabalar nutq uslublari haqida to'liq tushunchaga ega bo'ladilar. (ilova 1) 2. talabalar uslub turlari haqida bilib oladilar. (ilova 2) 3. talabalar nutq uslublarini tahlil qila va undan foydalanish ko‘nikmasini o‘zlashtiradilar. (ilova 3) amaliy mashgulotning ta’lim texnologiyasi xaritasi. dars bosqichlari mashg'ulotlar tartibi o‘qituvchi talaba 1.kirish (15 daq) o‘qituvchi talabalardan uyga vazifani so'raydi. talabalar javob berishadi. 2. asosiy qism (30 daq) 1. uslub haqida ma’lumot beradi. 2. nutq uslublariga oid jihatlarni farqash va tartiblash haqida ma'lumot beradi. 3. talabalar ishini nazorat qiladi. 1. talabalar tinglab savol berishadi.(ilova 4) 2. talabalar tinglab savol berishadi. …

2 / 11

oitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq tili doirasida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqda xilma xil ko`rinishlarning paydo bo`lishiga olib keladi. bunday xilma-xil nutq ko`rinishlari nutq uslublari deb yuritiladi. nutq uslublari ifoda vositalari tizimining muayyan aloqa doirasida maqsadga muvofiq tanlash natijasida tarixan tashkil topgan nutq ko`rinishlaridir. nutq uslublari tilning vazifasi – funktsiyasi bilan bevosita bog`liq bo`ladi. shuning uchun ham ular funktsional uslublar deb yuritiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma'lum bir sohada qo’llanadigan ko’rinishi adabiy til uslubi dеyiladi. adabiy nutqning muayyan sohadagi muloqot uchun moslashtirilgan, bir qator o`ziga xos xususiyatlari bilan farqlanib turadigan ko`rinishlari - uslublari mavjud. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko`rinishi nutq uslubi hisoblanadi. ayrim nutq uslubidagina qo`llani ladigan so`zlar uslubiy xoslangan so`zlar, bunday xususiyatga ega bo`lmagan so`zlar esa uslubiy betaraf so`zlardir. olim na’matakka ilmiy …

3 / 11

ng o`z nutq uslubi bo`ladi. shunga ko`ra, uslub, avvalo, so`zlashuv va yozma nutq uslublariga bo`linadi. so`zlashuv uslubi. oilada, ko`cha-ko`yda kishilarning fikr almashish jarayonida qo`llanadigan nutq uslubi so ` zlashuv uslubi sanaladi. so`zlashuv uslubi adabiy va oddiy so`zlashuv uslublarini o`z ichiga oladi. so`zlashuv uslubining har ikki turi ko`pincha dialog shaklida ro`yobga chiqadi. ikki shaxsning o`zaro so`zlashuvi dialogik nutq sanaladi. so`zlashuv uslubida so`zlar ko`pincha kinoya, piching, qochirmalarga boy bo`ladi. bu uslubning yana bir o`ziga xos xususiyati uning erkinligidir. adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilingan so`zlashuv uslubi adabiy so`zlalashuv uslubi, bunday xusuiyatga ega bo`lmagan so`zlashuv uslubi esa oddiy so`zlashuv uslubidir. so`zlashuv nutqida ona tilidagi bor imkoniyatlardan foydalanilsa ham, har bir toifaning nutqida o`ziga xoslik seziladi: olimlarning suhbati bilan ishchi, xizmatchi, dehqonning so`zlashuvida farq bo`ladi. hatto erkagu xotinlar so`zlashuvi o`rtasida ham ba’zi farqlar bo`ladi. og`zaki so`zlashuv uslubi grammatik qurilishi sodda, qisqa, mazmunan ta’sirchan bo`ladi. bunda xalq maqollari va masallar, rivoyat va ertaklar, latifa va …

4 / 11

ldan chiqib ketgan tarixiy so`zlar ham personajlar nutqi orqali ishlatila beradi. badiiy uslub o`quvchiga estetik zavq bag`ishlaydi. badiiy uslub - badiiy adabiyot, ya’ni badiiy asarlarga xos bo`lib, unda badiiylik, ifodaviylik, ta’sirchanlik kuchlidir. obrazlilik va estetik ta’sir etish badiiy uslubning muhim belgisidir. publitsistik uslub. davrning eng muhim, dolzarb masalalarini o`quvchilarga, tinglovchilarga, tomoshabinlarga gazeta-jurnal, radio, televideniye orqali yetkazish, ommani jonlantirish, kishilarning ongiga atrofda sodir bo`layotgan voqealarni singdirish, ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantirish uchun xizmat qiladi. ommaviy axborot vositalarida (gazeta-jurnal, radio, televideniye), oliy majlis yig`inlarida, turli xil anjumanlarda qo`llaniladigan nutq uslubi publitsistik uslub sanaladi. ijtimoiy-siyosiy masalalarga bag`ishlangan bosh maqolalar, felyeton va pamfletlar, murojaatnomalar, chaqiriqlar, deklaratsiyalar publitsistik uslubning yozma shakliga mansubdir. radio va televideniyeda chiqayotgan siyosiy sharhlovchilar, notiqlarning nutqlari esa publitsistik uslubning og`zaki shaklidir. publitsistik uslub - matbuot, radio, teleko`rsatuvga xos bo`lgan tildir. bu uslub rasmiy va dolzarb xabarlar, axborotlar, e’lonlar, reportaj, bosh maqolalardan iborat bo`ladi. ularda fikr kichik hajmdagi ommabop jumlalar orqali ifodalanadi. zarur …

5 / 11

ushunchalarni ifodalovchi so`zlar ko`proq qo`llaniladi, «kafolat va‘da emas», «chetlatilgan mutaxassis», «tuya ko`rdingmi – yo`q»,«chumchuq so`ysa ham qassob so‘ysin»). ayrim hollarda vaqtli matbuotda felyeton, kichik hikoyalar, romandan parchalar ham beriladi. bu holda ommabop uslub badiiy uslub bilan qo`shilib ketadi. ommabop uslub kundalik ijtimoiy hayot ko`zgusidir. ommabop uslubni shakllantiruvchi vositalar ijtimoiysiyosiy atama va birikmalardan iborat bo`ladi: fuqarolik burchi, iqtisodiy tejamkorlik, siyosiy vaziyat, siyosiy va ijtimoiy kuchlar, iqtisodiy vaziyat, hukumat tangligi va b. publitsistik uslub ommaviy axborot vositalari uslubidir. bu uslubning muhim xususiyati axborot berish va ta’sir qilish, soddalik, tushunarlilik, ta’sirchanlik, adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilishdir. og`zaki nutq uslubi og`zaki nutq, ma’lum bir modal munosabatlarni ifodalash uchun asos bo`lsa, uslub fanining ob’yekti bo`ladi. bu holat – gap bo’laklari tartibining “buzilishi” bilan, soda gap, to`liqsiz gaplarning bo`lishi, dialog nutqning mavjudligi bilan xarakterlanadi. shunisi xarakterliki, og`zaki nutqning ba’zi shakllari yozma nutqda o`z o`rnini topadi: (keluvdi, kelardi). og`zaki nutq uslubida qisqa hajmli bog`lovchisiz qo`shma gaplar …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq uslublari haqida dars"

mavzu: nutq uslublari. vaqt: 2 soat talabalar soni: 15-30 dars turi: amaliy darsning maqsadi: uslub va nutq uslublari, xos xususiyatlari haqida to‘liq bilim ko‘nikmasini hosil qilish. darsning vazifalari: 1. nutq uslublari haqida ma’lumot berish. 2. badiiy, ilmiy, rasmiy, publitsistik va rasmiy uslublar haqida qisqacha ma’lumot berish. 3. talabalar uslub va uning turlarini farqlay olish ko‘nikmasini shakllantirish. kutilayotgan natijalar: 1. talabalar nutq uslublari haqida to'liq tushunchaga ega bo'ladilar. (ilova 1) 2. talabalar uslub turlari haqida bilib oladilar. (ilova 2) 3. talabalar nutq uslublarini tahlil qila va undan foydalanish ko‘nikmasini o‘zlashtiradilar. (ilova 3) amaliy mashgulotning ta’lim texnologiyasi xaritasi. dars bosqichlari mashg'ulotlar tartibi o‘qituvchi talaba 1.ki...

This file contains 11 pages in DOCX format (78.6 KB). To download "nutq uslublari haqida dars", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq uslublari haqida dars DOCX 11 pages Free download Telegram