o‘rta osiyo mezolit va neolit davri xususiyatlari

DOCX 10 pages 1.1 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ma’ruza №: 4. o’zbekistonda mezolit va neolit davri xususiyatlari. reja: 1. o‘rta osiyo mezolit davrida 2. o’rta osiyoda mezolit davri manzilgohlari 3. o’rta osiyoda neolit davri hususiyatlari 4. o’rta osiyoda neolit davri manzilgohlari 5. ibtidoiy tasviriy san’at. yozuv haqida yangi ma’lumotlar tayanch so’zlar va iboralar: mezolit, chopper, kopetdog’, mikrolitlar, it, qo’y, echki, machay, zarautsoy, obishir, qo’shilish, sho‘rko‘l, achchiqko‘l, yangiqadam, bekobod, zambar, toypoqko‘l, joytun, kaltaminor, amirobod, hisor, ibtidoiy tasviriy san’at, altamir, lasko, kapovaya g’ori 1. o‘rta osiyo mezolit davrida tosh asrining keyingi rivojlanish davri fanda mezolit (o‘rta tosh asri) asri o‘rta osiyoda nisbiy tarzda mil. avv. 12-7 ming yilliklar deb qabul qilingan. mezolit-odamlarning yer yuzi bo‘ylab keng tarqalish davri bo‘lib, ular shimol tomonga ham, pomir kabi baland tog‘li hududlarga ham tarqala boshlaydilar. kaspiy bo‘ylaridan tyanshan-pomirgacha, markaziy qozog‘istondan kopettog‘ etaklarigacha bo‘lgan hududlardan mezolit davri yodgorliklarining namunalari topib o‘rganilgan. machay (surxondaryo), obishir (farg‘ona vodiysi), markaziy farg‘ona, bo‘zsuv, qo‘shilish (toshkent), aydabol, jayronquduq (ustyurt), oshxona, …

2 / 10

oshni qayta ishlash texnikasi va odamlarning turmush tarzi hamda mashg‘ulotlariga asosiy e’tibor qaratadilar. mezolit davriga kelib yer yuzidagi ulkan muzlikning yana shimolga tomon siljishi natijasida iqlim barqarorlashib hozirgi davrdagiga ancha o‘xshab qolgan edi. buning natijasida o‘rta osiyo hayvonot olami va o‘simliklar dunyosida ancha o‘zgarishlar sodir bo‘ldi. paleolit davrining yirik hayvonlari yo‘qola borib ular o‘rniga kichik tuyoqli, tez yuguruvchan hayvonlar - jayron, sayg‘oq, bug‘ular, tog‘ echkisi, arslon, yo‘lbars, qoplon, quyon kabilar ko‘paya boradi. shuningdek, janubga xos issiqsevar, yovvoyi boshoqli o‘simlik va daraxtlar ham tobora ko‘payib bordi. tabiat va iqlimdagi bu o‘zgarishlar mezolit davri kishilarining hayotida ham o‘zgarishlar sodir bo‘lishiga sabab bo‘ldi. bu davrga kelib kishilar nisbatan nozikroq qurollar tayyorlashni o‘zlashtira boshladilar. xususan, janubiy o‘lkalarda, shuningdek, o‘rta osiyoda turli geometrik shakldagi mayda qurolchalar-mikrolitlar paydo bo‘lib ular uchun suyak va yog‘och dastachalardan qadama sifatida foydalanilgan. undan tashqari bu davrda insoniyat o‘z tarixidagi dastlabki murakkab moslama - o‘q-yoyni kashf etdi. natijada chopqir, kichik tuyoqli …

3 / 10

an 1 metr oralig‘ida bo‘lgan 2 ta madaniy qatlam bo‘lib, ushbu qatlamlardan ko‘plab suyak va asosan tosh qurollar topilgan. suyak qurollar bigiz, igna, so‘zan kabilardan iborat bo‘lsa, tosh qurollar -pichoqlar, arrasimon qurollar, kesgichlar, ushatgich toshlar, nayza va o‘q uchlari kabilardir. bu qurollarning o‘ziga xos belgilari mavjud bo‘lsa ham janubiy qozog‘iston va yaqin sharqdagi mezolit yodgorliklaridan topilgan tosh qurollarga o‘xshab ketadi. machay makoni topilmalarining eng ahamiyatli tomoni shundaki, bu yerdan antropologik topilmalar - odam bosh suyaklari, tishi, jag‘i va boshqa a’zolari qoldiqlari topilgan bo‘lib, bu topilmalarni o‘rganish tadqiqotchilarga o‘rta osiyoning janubidagi mezolit davri kishilarining yevropoid irqiga mansub ekanligini aniqlash imkonini berdi. odam suyaklaridan tashqari machayning madaniy qatlamlaridan bo‘ri, tulki, bars, mo‘ynali suvsar, quyon, jayra, olmaxon kabi hayvonlarning ham suyak qoldiqlari topilgan. tadqiqotchilarning fikricha, bu yerda 20 turdan ziyod hayvon suyaklari mavjud bo‘lib, ularning aksariyati mayda, sindirilgan va olovda kuydirilgan. demak, machaylik mezolit davri odamlari olovdan keng foydalanganlar hamda hayvon va parranda …

4 / 10

od, zambar, toypoqko‘l kabi 80ga yaqin mezolit davri yodgorliklari aniqlandi. ularning ko‘pchiligi ko‘l yoqalaridan topilgan bo‘lib aftidan bu joylar mezolit davri kishilarining yashashlari uchun ko‘pgina qulayliklarga ega bo‘lgan. bu yerlardan topilgan ko‘pgina qurol va tosh buyumlar o‘zining nisbatan nozikligi, ixchamligi bilan paleolit davri qurollaridan ajralib turadi. markaziy farg‘ona tog‘lari orasida yashagan mezolit davri qabilalarining turmush tarzi yovvoyi hayvonlarni ovlash va termachilik bilan bog‘liq bo‘lib, markaziy farg‘onadagi mezolit davri qabilalari xo‘jalik hayotida ovchilik, termachilik hamda baliqchilik ustunlik qilib, qulay tabiiy-geografik sharoit mazkur hududlarda qadimgi odamlarning keng tarqalib yashashlari uchun imkoniyat yaratgan. markaziy farg‘ona mezolit yodgorliklari ochiq makonlar bo‘lib, ularda madaniy qatlamlar saqlangan. ushbu makonlarda yashagan mezolit davri qabilalari ovchilik, baliqchilik va termachilik mashg‘ulotlari va turmush tarzi bilan kun kechirganlar. o‘rta osiyoning markaziy farg‘ona mezolit davri quyidagi ikki bosqichga bo‘lib o‘rganiladi: 1. ilk mezolit – ittak qal’a, achchiq ko‘l, yangiqadam, toypoqko‘l kabilar bo‘lib, ular mil.avv.ix-viii ming yilliklar bilan sanaladi. 2. so‘nggi mezolit …

5 / 10

gacha bo‘lgan keng hududlarda mezolit davri qabilalari yoyiladilar. ushbu hududlarning geografik sharoiti xilma-xil bo‘lib, mezolit davri makonlari past tekisliklar, daryo va soy bo‘ylari hamda tog‘ oldi hududlarida joylashgan. bu davr qabilalari va urug‘lari ovchilik, baliqchilik hamda termachilik bilan kun kechirganlar. makonlardan topilgan ko‘plab hayvon suyaklari bu davrdagi chorvachilikning ilk bosqichidan dalolat beradi. 3. o’rta osiyoda neolit davri xususiyatlari o‘rta osiyo tarixida neolit davrining (yangi tosh asri) yuqori chegarasi mil.avv.vi-quyi chegarasi iv ming yilliklar bilan belgilanadi. bu davr o‘rta osiyoda uchta: joytun, kaltaminor va hisor madaniyatlarining rivojlanishi bilan izohlanadi. neolit davri qabilalari aksariyat hollarda daryo sohillari va tarmoqlari yoqasida, ko‘l bo‘ylarida yashab, tabiiy imkoniyatlardan kelib chiqqan holda baliqchilik va ovchilik yoki dehqonchilik va chorvachilik, ayni vaqtda qisman hunarmandchilik bilan shug‘ullanganlar. neolit davri turli sharoitlarda yashagan odamlarning mehnat qurollari mezolit davridagiga nisbatan takomillasha borgan. jamoa mehnati, ishlab chiqarish vositalarining jamoa mulki hisoblanganligi o‘sha davr turmush tarzining asosiy mezoni hisoblangan. ma’lumki, arxeologik davrlashtirish …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyo mezolit va neolit davri xususiyatlari"

ma’ruza №: 4. o’zbekistonda mezolit va neolit davri xususiyatlari. reja: 1. o‘rta osiyo mezolit davrida 2. o’rta osiyoda mezolit davri manzilgohlari 3. o’rta osiyoda neolit davri hususiyatlari 4. o’rta osiyoda neolit davri manzilgohlari 5. ibtidoiy tasviriy san’at. yozuv haqida yangi ma’lumotlar tayanch so’zlar va iboralar: mezolit, chopper, kopetdog’, mikrolitlar, it, qo’y, echki, machay, zarautsoy, obishir, qo’shilish, sho‘rko‘l, achchiqko‘l, yangiqadam, bekobod, zambar, toypoqko‘l, joytun, kaltaminor, amirobod, hisor, ibtidoiy tasviriy san’at, altamir, lasko, kapovaya g’ori 1. o‘rta osiyo mezolit davrida tosh asrining keyingi rivojlanish davri fanda mezolit (o‘rta tosh asri) asri o‘rta osiyoda nisbiy tarzda mil. avv. 12-7 ming yilliklar deb qabul qilingan. mezolit-odamlarning yer yuzi b...

This file contains 10 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "o‘rta osiyo mezolit va neolit davri xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyo mezolit va neolit d… DOCX 10 pages Free download Telegram