o‘zbekistonda metall davrining asosiy xususiyatlari

DOCX 9 sahifa 1,1 MB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,1 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

ma’ruza №: 5. o’zbekistonda metall davrining asosiy xususiyatlari reja: 1. eneolit davri xususiyatlari 2. jez (bronza) davri yutuqlari. yozuv haqida yangi ma’lumotlar. 3. jez (bronza) davri manzilgohlari tayanch so‘zlar sivilizatsiya, o‘zbekiston sivilizatsiyasi, iqtisodiy va madaniy aloqalar, g‘arb va sharq sivilizatsiyasi, madaniy notekislik, birlamchi va ikiilamchi sivilizatsiyalar, neolit inqilobi, ilk dehqonchilik, hayvonlarni xonakilashtirish, kulolchilik, to‘qimachilik, qayiqsozlik, bronza davri madaniyatlari, mehnatning birinchi yirik taqsimoti, ibtidoiy tasviriy san’at, yozuv. 1. eneolit davri xususiyatlari eneolit davrida o‘rta osiyo aholisining madaniyati bir bosqich yuqoriga ko‘tariladi. lekin, bu hududlardagi qabilalarning madaniy va ijtimoiy taraqqiyoti bir xil darajada emas edi. qadimgi qabilalar mis-tosh davriga o‘tgach, madaniy, xo‘jalik va ishlab chiqarish taraqqiyotining yangi bosqichi boshlanadi. yangi xo‘jalik turlari - dehqonchilik va chorvachilik avvalgidek, turkmanistonning janubi-g‘arbidagi qulay geografik sharoitda rivojlanadi. bu paytda quyi zarafshon va amudaryo havzalarida yashovchi qabilalar hali madaniy o‘simliklar o‘stirishga o‘tmagan edilar. o‘rta osiyoning sharqiy qismidagi tog‘li hududlar aholisi xo‘jaligida esa ovchilik ustun edi. demak, ilk …

2 / 9

mlari uchun hayot manbai hisoblangan. eneolit davriga oid muhim yodgorliklar janubiy turkmanistondagi anov va nomozgohtepa hududlarida aniqlangan. bu yerdagi uy-joylar xom g‘ishtdan qurilgan. moddiy topilmalar orasida mis qurollar tosh qurollarga nisbatan kamchilikni tashkil etadi. shuningdek, bu makonlardan topilgan guldor sopol buyumlar kulolchilikning ham ancha rivojlanganligidan dalolat beradi. sirti qora bo‘yoqda geometrik chiziqlar va hayvon yoki qush rasmlari bilan bezatilgan bu topilmalar mil.avv. iv ming yillikka oiddir. o‘zbekiston hududlarida eneolit davri yodgorliklari hozircha yaxshi o‘rganilmagan. mil. avv. iv-iii ming yillik boshlarida amudaryo va zarafshon quyi oqimlarida kaltaminor madaniyati tosh qurollari, sopol idishlari va uy-joylari keng tarqalagan. o‘rta osiyoning shimoli-sharq dashtlarida va orol dengizi sohillarida ovchilik, baliqchilik va ilk chorvachilik xo‘jaliklari rivojlanadi. buxoro vohasidagi lavlakon, beshbuloq makonlari va zamonbobo qabristonining eng pastki qatlamlari eneolit davriga oiddir. bu yodgorliklardan so‘nggi kaltaminor topilmalariga o‘xshash sopol idishlar bo‘laklari va chaqmoqtosh bilan birga misdan yasalgan ignalar va munchoqlar topilgan. yuqori zarafshonning panjikent shahridan 15 km g‘arbda …

3 / 9

ndiston madaniyatlariga mansub buyumlar ham bor. ular eneolit davri qabilalari o‘rtasidagi keng madaniy va iqtisodiy aloqalardan dalolat beradi. 2. ibtidoiy tasviriy san’at. bronza davri yutuqlari. yozuv haqida yangi ma’lumotlar dunyo tarixida ibtidoiy tasviriy san’at, xususan, g‘orlarning devorlariga turli tasvirlar tushirish so‘nggi paleolit davriga oiddir (ispaniyadagi altamir g‘ori). o‘rta osiyoda ungurlar va qoyatoshlarga ishlangan rasmlar mezolit davrida paydo bo‘ladi. neolit davriga kelib bu san’at yangi asosda rivojlanish bosqichiga o‘tadi. kaltaminor, hisor, ayniqsa joytun madaniyatiga mansub yodgorliklardan ibtidoiy san’atning namunalari topilgan. o‘tmish tariximizning xilma-xil yodgorliklari orasida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan va o‘rta osiyoning tog‘li tumanlarida keng tarqalgan qoyatosh rasmlari ishlanish usuliga ko‘ra ikki xildir. bu holatda bir xillari bo‘yoq (oxra) bilan, altamir g‘ori (ispaniya), ikkinchi xillari esa-urib-o‘yib ishqalash, hayvon tasviri chizish usuli bilan ishlangan rasmlar (petrogliflar) keng tarqalgan. o‘lkamizdagi qoyatosh rasmlarning eng nodir namunalari zarautsoy, sarmishsoy, bironsoy, ko‘ksaroy, takatosh, teraklisoy, xo‘jakent kabilar bo‘lib, ular yuzdan ziyoddir. mazkur joylardagi qoyatoshlarda o‘zbekistonning qadimgi va …

4 / 9

ar qadimgi avlodlarimizning g‘oyaviy qarashlari va diniy e’tiqodlarini o‘rganishda muhim ahamiyatga egadir. undan tashqari, qoyatosh suratlari mazmun va manzaralarining boyligi bilan ajralib turadi va ular keng tarqaladi. ushbu suratlarning ishlanish uslubi xilma-xil bo‘lib, arxeologik yodgorliklarning bir turi hisoblanadi. ularning mazmun va manzarasi ma’nosidan kelib chiqib, ibtidoiy yoki qadimgi davr kishilarining xo‘jalik hayoti haqida, hayvonlarni ov qilish, qo‘lga o‘rgatish va xonakilashtirish, chorvachilikni paydo bo‘lishi haqida ma’lum tasavvurlarga ega bo‘lishimiz mumkin. ayni paytda qoyatosh rasmlari o‘ziga xos san’at asari bo‘lib, ular orqali biz ibtidoiy va qadimgi odamlarning san’ati, estetik iste’dodi o‘sha davr nuqtai nazaridan yuqori darajada bo‘lganligini bilib olishimiz mumkin. toshkent vohasi qoyatosh tasvirlari g‘arbiy tyanshandagi eng ko‘p tarqalgan qadimgi san’at turi hisoblanadi. bu hudud bu kabi tarixiy yodgorliklarga juda boy bo‘lib, hozirgi vaqtda ularning soni 10 mingdan oshadi. ular mavzularning turli-tumanligi, yuqori badiiy darajasi, manzaralarining originalligi va ajoyibligi bilan ajralib turadi. toshkent vohasidagi ayrim petrogliflar markaziy osiyoda mashhur hisoblanadi. o‘ziga hos …

5 / 9

lar ham boshqa moddiy manbalar qatori qadimgi ajdodlarimizning turmush tarzi, ijtimoiy hayoti, madaniyati va san’ati, diniy tasavvurlari haqidagi muhim manba hisoblanadi. qoyatosh suratlarining ahamiyati yana shundaki, ular o‘rta osiyo, xususan, o‘zbekistonning hayvonot dunyosi tarixini, hayvonlarning xonakilashtirilishi, chorvachilikning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixini o‘rganishda keng imkoniyatlar ochib beradi. 3. jez (bronza) davri manzilgohlari ko‘pchilik tadqiqotchilar fikriga qaraganda bronzaning vatani kichik osiyo va mesopotamiya bo‘lgan. qadimgi misr, mesopotamiya, kichik osiyo va eronning janubi-g‘arbida mil avv. iii-ii ming yillikning boshlarida rivojlangan jamiyat keng ravnaq topadi. o‘rta osiyoda bronza davri mil. avv. iii ming yillik o‘rtalaridan i ming yillikning boshlarigacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda bronza asri uchta xronologik davrga: ilk, rivojlangan va so‘nggi bronza davrlariga bo‘linadi. o‘rta osiyoning shimoliy va sharqiy hududlarida majud bo‘lgan bronza davri yodgorliklari madaniyati janubiy hududlardagi o‘troq madaniyatdan ajralib turadi. o‘zbekiston hududida bronza davrida asosan chorvachilik va dehqonchilik bilan shug‘ullangan qabilalarning moddiy-madaniy yodgorliklari xorazmda 50 dan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekistonda metall davrining asosiy xususiyatlari" haqida

ma’ruza №: 5. o’zbekistonda metall davrining asosiy xususiyatlari reja: 1. eneolit davri xususiyatlari 2. jez (bronza) davri yutuqlari. yozuv haqida yangi ma’lumotlar. 3. jez (bronza) davri manzilgohlari tayanch so‘zlar sivilizatsiya, o‘zbekiston sivilizatsiyasi, iqtisodiy va madaniy aloqalar, g‘arb va sharq sivilizatsiyasi, madaniy notekislik, birlamchi va ikiilamchi sivilizatsiyalar, neolit inqilobi, ilk dehqonchilik, hayvonlarni xonakilashtirish, kulolchilik, to‘qimachilik, qayiqsozlik, bronza davri madaniyatlari, mehnatning birinchi yirik taqsimoti, ibtidoiy tasviriy san’at, yozuv. 1. eneolit davri xususiyatlari eneolit davrida o‘rta osiyo aholisining madaniyati bir bosqich yuqoriga ko‘tariladi. lekin, bu hududlardagi qabilalarning madaniy va ijtimoiy taraqqiyoti bir xil darajada emas ...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (1,1 MB). "o‘zbekistonda metall davrining asosiy xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekistonda metall davrining … DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram