buyuk ipak yo‘lining vatanimiz tarixida tutgan o‘rni

DOCX 14 pages 77.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ma’ruza №: 20. buyuk ipak yo‘lining vatanimiz tarixida tutgan o‘rni. reja: 1. buyuk ipak yulining vujudga kelishi 2. buyuk ipak yo‘lining mintaqamizda tutgan o‘rni va ahamiyati 3. buyuk ipak yo‘li ilk o‘rta asrlarda 4. ix – xiii asrlarda buyuk ipak yo‘lining markaziy osiyo mintaqasida tutgan o‘rni va roli 5. amir temur va temuriylar hukmronligi davrida buyuk ipak yo‘li 6. buyuk jug‘rofiy kashfiyotlar va buyuk ipak yo‘li 7. hozirgi zamonda buyuk ipak yo‘lini qayta tiklash siyosati tayanch so‘zlar va iboralar: eng qadimgi yo‘llar, ulov, transport vositalari, lojuvar yo‘li, shimoliy mintaqa, janubiy mintaqa, transmintaqaviy va mintaqaviy yo‘llar, mahalliy yo‘llar, dasht yo‘li, oltin yo‘li, shoh yo‘li, buyuk ipak yo‘li, chjan szyan, o‘rta asrlar yo‘llari, buyuk geografik kashfiyotlar. 1. buyuk ipak yulining vujudga kelishi nafaqat o‘zbek xalqi, balki dunyodagi ko‘pgina xalqlar davlatchiligi tarixida, rivojlanish bosqichlarida buyuk ipak yo‘lining ahamiyati katta bo‘lgan edi. tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, mil.avv. iii asrning oxiri - ii asrning o‘rtalaridan boshlab, …

2 / 14

izi hududlaridan o‘rta osiyoga kelgan bo‘lib, aleksandr makedonskiy va salavkiylar sarkardasi demodam yurishlari davrida yaksart - sirdaryogacha cho‘zilgan. ikkinchisi esa, sharqdan, xan imperiyasidan o‘rta osiyoga yo‘nalgan bo‘lib, chjan szyan bu yo‘l bo‘ylab shimoldan davan, qang‘, sug‘d, baqtriya orqali janubga chiqqan edi. ikkita buyuk sivilizatsiya - g‘arb va sharq, sivilizatsiyalarini birlashtirishda bu yo‘llar ustida joylashgan o‘rta osiyo xalqlari faoliyati katta ahamiyatga ega bo‘ldi. xitoy va yunon-rim manbalarining ma’lumot berishicha, paydo bo‘lgan davridan boshlaboq, bu yo‘ldan savdo karvonlari va diplomatik elchilar qatnay boshlagan. bu yo‘l xix asrning ikkinchi yarmida (1877 yilda) nemis olimi ferdinand paul vilgelm rixtgofen tomonidan dastlabki marta "ipak yo‘li" deb nom oldi va keyinchalik butun dunyo tadqiqotchilari tomonidan "buyuk ipak yo‘li" deb e’tirof etildi. bu yo‘lning qisqacha tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, xan imperiyasining u-di hukmronligi davrida (mil.avv. 140-86 yy.) xitoyning g‘arbiy tomonidagi hududlarga bo‘lgan qiziqish kuchayadi. xitoyliklar bu hududlarda o‘sha davrda ancha xavfli bo‘lgan harbiy kuchlar-xunnlar bilan to‘knashadilar. xunnlarga …

3 / 14

mil.avv. 101-105 yillarda imperator u di parfiya (xitoy manbalarida ansi deb eslatiladi) podshohlariga, qang‘ hukmdorlariga, keyinroq esa baqtriya (kushonlar) yerlariga o‘z elchilarini jo‘natib ular bilan diplomatik - savdo aloqalarini o‘rnatadi. shu tariqa mil.avv. ii-i asrlarda sharq bilan farbni bog‘lovchi buyuk ipak yo‘liga asos solinadi. o‘z vaqtida nihoyatda katta ahamiyatga ega bo‘lgan bu yo‘lning dastlabki tarmog‘i xitoydagi sian shahridan boshlanib, sharqiy turkiston, o‘rta osiyo, eron, hindiston, mesopotamiya orqali o‘rta yer dengizigacha cho‘zilgan. yevrosiyo materigining katta qismi aynan buyuk ipak yo‘lini tashkil etuvchi tizim bilan bog‘lanib, bu yo‘l orqali moddiy va ma’naviy boyliklar almashinuvi jadal olib borilgan. bu o‘rinda, o‘rta osiyoning qadimgi tarixiy-madaniy viloyatlari o‘ziga xos vositachilik vazifasini bajarganlar. e.rtveladzening tadqiqotlariga ko‘ra, tipologik jihatdan bu yo‘llar (ikkita kontinent - osiyo va yevropani bog‘lovchi buyuk ipak yo‘li) -kontinental ahamiyatga ega bo‘lgan yo‘llar (bir kontinentdagi turli mintaqalarni bog‘laydigan yo‘llar, masalan baqtriya va hindiston, baktriya va xitoy); mintaqaviy ahamiyatga ega bo‘lgan yo‘llar (o‘rta osiyo kontinentining …

4 / 14

hudud sifatida farg‘ona vodiysi muhim o‘rin tutgan edi. ushbu hudud orqali o‘tgan tranzit savdo yo‘llari yo‘nalishlari bo‘yicha keyingi yillarda ko‘plab yangi ma’lumotlar paydo bo‘ldiki, ularning tahlillariga asoslanib farg‘ona vodiysidagi yirik shaharlarning bu transmintaqaviy aloka yo‘li yo‘nalishlarida tutgan o‘rni va ahamiyati hamda bu davr farg‘ona davlatchiligi rivoji haqida muhim hulosalar chikarish mumkin. xitoy manbalarining ma’lumot berishicha, bu davrda davan davlatida 70 dan ortiq shaharlar mavjud bo‘lib, ular buyuk ipak yo‘li yo‘nalishlarida joylashgan yoki ular bilan mahalliy ahamiyatga molik yo‘llar orqali bog‘langan edi. bu shaharlar buyuk ipak yo‘li shakllangan dastlabki davrlardan boshlab farg‘ona vodiysining muhim iqtisodiy va madaniy markazlari, ayrimlari (ershi, sho‘rabashat) esa siyosiy-ma’muriy markazlar sifatida mintaqaning ichki va tashqi aloqalarida faol ishtirok etib kelgan. buyuk ipak yo‘lining farg‘ona vodiysi shaharlari orqali o‘tgan asosiy yo‘nalishlari asht dashtlari orqali xo‘jandga yoki chotqol tog‘laridagi kamchiq va rezak dovonlari orqali choch vohasiga olib kelgan. bu yo‘llar ohangaron va chirchiq daryosi vodiylaridagi shaharlar va makonlar orqali …

5 / 14

ydilar. o‘z navbatida o‘rta osiyoning bu ikki tarixiy-madaniy viloyatlari o‘rtasidagi qizg‘in iqtisodiy-madaniy munosabatlar xamda vohani sug‘diyona bilan bog‘lovchi aloka yo‘llari jadal faoliyat ko‘rsatganligi ta’kidlanadi. ustrushona va toshkent vohasidan zomin va jizzax orqali kelgan savdo yo‘li sug‘diyonaning poytaxti afrosiyob (samarqand)ga olib kelgan. bu shaharning o‘sha davr o‘rta osiyoning ichki va tashki iqtisodiy va madaniy aloqalarida muhim o‘rin tutgan yirik savdo yo‘llari chorrahasida joylashganligini alohida ta’kidlash lozimdir. afrosiyobdan amudaryo kechuvlariga tomon ketuvchi yo‘llar bu davrda janubiy so‘g‘d, hozirgi qashqadaryo viloyati hududlari orqali o‘tgan. kesh (uzunqir), nikshapa (yerkurg‘on), naxshab kabi yirik shaharlar vohaning ichki va tashki iqtisodiy-madaniy aloqalarida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. sug‘diyonadagi yo‘llar buyuk ipak yo‘li shakllanib, mintakaning tashqi iqtisodiy aloqalari rivojlanib borishiga mos ravishda kengayib boradi. samarqanddan quyi qashkadaryo vohasi orqali amudaryoning o‘rta oqimidagi kechuvlarga olib chiquvchi yo‘llar sug‘diyonaning mintaqaviy ahamiyatga ega karvon yo‘llari edi. bu davr zarafshon daryosining quyi qismiga, buxoro vohasiga chiquvchi yo‘llarda ham qizgin aloqalar davom etgan. bu …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk ipak yo‘lining vatanimiz tarixida tutgan o‘rni"

ma’ruza №: 20. buyuk ipak yo‘lining vatanimiz tarixida tutgan o‘rni. reja: 1. buyuk ipak yulining vujudga kelishi 2. buyuk ipak yo‘lining mintaqamizda tutgan o‘rni va ahamiyati 3. buyuk ipak yo‘li ilk o‘rta asrlarda 4. ix – xiii asrlarda buyuk ipak yo‘lining markaziy osiyo mintaqasida tutgan o‘rni va roli 5. amir temur va temuriylar hukmronligi davrida buyuk ipak yo‘li 6. buyuk jug‘rofiy kashfiyotlar va buyuk ipak yo‘li 7. hozirgi zamonda buyuk ipak yo‘lini qayta tiklash siyosati tayanch so‘zlar va iboralar: eng qadimgi yo‘llar, ulov, transport vositalari, lojuvar yo‘li, shimoliy mintaqa, janubiy mintaqa, transmintaqaviy va mintaqaviy yo‘llar, mahalliy yo‘llar, dasht yo‘li, oltin yo‘li, shoh yo‘li, buyuk ipak yo‘li, chjan szyan, o‘rta asrlar yo‘llari, buyuk geografik kashfiyotlar. 1. buyuk...

This file contains 14 pages in DOCX format (77.1 KB). To download "buyuk ipak yo‘lining vatanimiz tarixida tutgan o‘rni", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk ipak yo‘lining vatanimiz … DOCX 14 pages Free download Telegram