kushonlar saltanatining tashkil topishi va yuksalishi

DOCX 6 pages 32.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

ma’ruza №: 17. kushonlar saltanatining tashkil topishi va yuksalishi. reja: 1. kushon podsholigi haqida umumiy ma’lumotlar 2. kushonlarning etnik kelib chiqishi 3. kushon davlati haqida moddiy va yozma manbalar 4. kushonlar davlatining tashkil topishi 5. kushonlar saltanatining yuksalishi tayanch so‘zlar kushon, yuechji, da-yuechji, satrapiya, geray, turushka, kanishka, tukxara, pompey trog xabar berishicha, – “baqtriya, sug‘diyona, skiflar, saraukalar, assianlar, vima (gima) kadfiz (kadfiz ii), dalvarzintepa, peshovar. 1. kushon podsholigi haqida umumiy ma’lumotlar kushon podsholigi — oʻzbek davlatchiligidagi qadimiy davlat (milodiy 1—3-asrlar). milodiy 1-asrning 1-yarmi yohud oʻrtalarida yuechjilar tasarrufidagi kushon mulkining yuksalishi natijasida vujudga kelgan. massagetlar (xitoy yilnomalarida — yuechji) miloddan avvalgi 140 yil sirdaryo ortidan baqtriyaga kelib, saklarni yenggan va yunon-baqtriya podsholigi oʻrnida 1 asr davomida 5 ta qabilaga boʻlinib yashagan. bulardan kushon (xitoy yilnomalarida guyshuan) qabilasi jabgʻusi kujula kadfiz (kadfiz i) milodiy 1-asrda qolgan 4 ta qabilani boʻysundirib, oʻzini hukmdor deb eʼlon qilgan. „kushon“ nomi yo sulola yoki qabilaga oid …

2 / 6

ylab, u yerdardagi togʻ daralarida gʻoyatda mustahkam chegara devorlari qurilgan. kushon podsholigi davrida janglar tez-tez boʻlib turishi natijasida mamlakatda harbiy asir-qullar miqdori oshib borgan. xitoy va parfiya bilan kurash olib borayotgan kushon podsholigi yaqin sharqda hukmron boʻlish uchun parfiya bilan urushayotgan rimning ittifoqchisi edi. biroq savdo manfaatlari bu davlatlarni oʻzaro yaqinlashtirgan. „buyuk ipak yoʻli“ boʻylab xalqaro savdoning rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratilgan. sharqda — sharqiy turkistonning qoʻshib olingan shaharlar—vohalari orqali xitoy bilan, jan.da — kushonlarga tobe shim. hindiston bilan, gʻarbda — dengiz yoʻli bilan, misr orqali yoki quruqlikdagi yoʻl bilan eron orqali oʻrta dengiz havzasidagi rim imperiyasi shaharlari bilan, shimolda xorazm va uralboʻyi orqali sharqiy yevropa bilan savdo qilingan. janubiy oʻzbekistondan kushonlar davriga oid 100dan ziyod shahar va qishloq harobalari aniqlangan. bu davrda shahar va qishloq oʻzaro mustahkam aloqada boʻlgan: har 1 shahar atrofida koʻplab mayda qishloqlar joylashgan. kushon podsholigi siyosiy hokimiyat ruhoniylar qoʻlida boʻlgan davlat boʻlib, unda podsho dunyoviy …

3 / 6

sus mulk sifatida sosoniylar davlati tarkibiga kirgan. uni kushonshoh unvonli sosoniylar xonadoni vakillari idora qilgan. 2. kushonlarning etnik kelib chiqishi xitoy manbalarida yuechjilar 5 ta qabiladan tashkil topgan deyilgan: xiūmì (kínì), guìshuāng (yángí), shuāngmǐ (língín), xìdùn (língín) va dūmi (línì) nomi bilan mashhur va shulardan biri guìshuang (kánín, qadimgi xitoycha: *kuj-s [s]raŋ), yaʼni kushonlar hisoblanadi. amerikalik olim christopher i. beckwith fikricha, kushonlar va yuechjilar eroniy xalqlardan biri boʻlgan toxarlardan kelib chiqqan.[1] [2] yapon olimi kazuo enoki kushonlarni eroniy qabilalardan biri saklardan kelib chiqqan deya qayd etgan.[3] amerikalik olimlar james patrick mallory va victor henry mair ta'kidlashicha, yuechjilar va kushonlar dastlab koʻchmanchi eroniy xalqi boʻlgan, ular keyinchalik oʻtroq toxarlar tomonidan qisman assimilyatsiya qilingan.[4] yuechjilar “buyuk tarixchining yozuvlari” va “xan kitobi”da hozirgi xitoyning shimoli-g‘arbidagi sharqiy turkiston va gansuning shimoli-g‘arbiy qismidagi yaylovlarda yashab, ularning podshohi xiongnu (kēng) tomonidan boshi kesilgunga qadar yashaganligi tasvirlangan. ular ham xitoy bilan jang qilgan, bu esa oxir-oqibat ularni …

4 / 6

ʻgʻul yoki “xun” deb hisoblamaydi, garchi ularning oʻrta osiyodan kelib chiqishiga hech qanday shubha yoʻq”. 3. kushon davlati haqida moddiy va yozma manbalar tarixiy manbalar yunon-baqtriya davlati ko‘chmanchi qabilalar tomonidan tor-mor etilganligi haqida ma’lumot beradi. strabon ma’lumotlariga ko‘ra, baqtriyani assiylar, passianlar, toxarlar, saklar qabilalari bosib oladilar. pompey trog xabar berishicha, – “baqtriya va sug‘diyonaning skif qabilalari saraukalar va assianlar bosib oladilar”. tadqiqotchilarning fikricha, har ikkala tarixchi bitta qabila haqida ma’lumot bergan. qadimgi xitoy manbalari baqtriyani yuechji qabilalari bosib olganligi haqida ma’lumot beradi. mil.avv. ii asrning ikkinchi choragida (tadqiqotchilar bu sanani mil.avv. 172-161 yillar oralig‘ida deb belgilaydilar) yuechjilar xunlardan mag‘lubiyatga uchraganidan so‘ng o‘rta osiyoning shimoliy hududlarida ko‘chib yuradilar. bu qabilalar xitoy manbalarida “da-yuechji” – “buyuk” yoki “katta yuechji” deb eslatiladi. chjan szyan ma’lumotlariga ko‘ra, yuechjilar xunn qabilalaridan mag‘lubiyatga uchragach o‘rta osiyoning janubiga tomon harakat qilib, dahya (baqtriya)ni bosib oladilar va guyshuy (amudaryo)ning shimoliy tomonida joylashadilar. katta xan uyi tarixida ham yuechjilar …

5 / 6

a qadar – katta yuechji davlatining shakllanishi va keyingi rivojlanishi. davlatning poytaxti amudaryodan shimol tomonda bo‘lib, janubiy chegarasi gibin atroflarida (kashmir yoki qandahor) edi. yuechjilar bo‘ysundirgan hududlar xise, shaunmi, guyshuan, xyumi, dumi mulklaridan iborat bo‘lib, ular xi-xou (yabg‘u) tomonidan birlashtirilgan. 3. mil.avv. 25 yildan keyin katta yuechji davlatining inqirozi va yuqorida eslatilgan mulklarning mustaqil bo‘lishi. kushon (guyshuan) yabg‘usi kioszyukyu (kujula kadfiz) qolgan to‘rtta mulkni birlashtirib kushon davlatiga asos soldi. ta’kidlash lozimki, madaniy va ijtimoiy-iqtisodiy tarixga nisbatan kushon davlatining siyosiy tarixi kam o‘rganilgan masala hisoblanadi. kushonlarning hokimiyat tepasiga kelish sanasi, ushbu davlat tarixini davrlashtirish ayrim kushon yozuvlari, tangashunoslik ma’lumotlari, qisman xitoy manbalari, buddaviy ma’lumotlar va ilk o‘rta asrlar manbalariga asoslanadi. tadqiqotchilar kushon davlati tarixini quyidagi uchta bosqichga ajratadilar: 1. yunon-baqtriya podsholari hukmronligining tugatilishi hamda o‘rta osiyo va shimoliy afg‘oniston hududlarida bir nechta alohida davlat uyushmalarining tashkil topishi (mil.avv. ii asrning oxiri – i asr). 2. buyuk kushon davlatining paydo bo‘lishi va …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kushonlar saltanatining tashkil topishi va yuksalishi"

ma’ruza №: 17. kushonlar saltanatining tashkil topishi va yuksalishi. reja: 1. kushon podsholigi haqida umumiy ma’lumotlar 2. kushonlarning etnik kelib chiqishi 3. kushon davlati haqida moddiy va yozma manbalar 4. kushonlar davlatining tashkil topishi 5. kushonlar saltanatining yuksalishi tayanch so‘zlar kushon, yuechji, da-yuechji, satrapiya, geray, turushka, kanishka, tukxara, pompey trog xabar berishicha, – “baqtriya, sug‘diyona, skiflar, saraukalar, assianlar, vima (gima) kadfiz (kadfiz ii), dalvarzintepa, peshovar. 1. kushon podsholigi haqida umumiy ma’lumotlar kushon podsholigi — oʻzbek davlatchiligidagi qadimiy davlat (milodiy 1—3-asrlar). milodiy 1-asrning 1-yarmi yohud oʻrtalarida yuechjilar tasarrufidagi kushon mulkining yuksalishi natijasida vujudga kelgan. massagetlar (xitoy yi...

This file contains 6 pages in DOCX format (32.4 KB). To download "kushonlar saltanatining tashkil topishi va yuksalishi", click the Telegram button on the left.

Tags: kushonlar saltanatining tashkil… DOCX 6 pages Free download Telegram