sog`lomlashtiruvchi hamda xordiq chqaruvchi harakatli o`yinlar

DOCX 16 pages 1.3 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

denov tumanidagi 5-umumiy o`rta ta`lim maktabi jismoniy tarbiya fani o`qituvchisi sayfutdinov xasan tojiboyevichning “ sog`lomlashtiruvchi hamda xordiq chqaruvchi harakatli o`yinlar” mavzusida ishlab chiqqan uslubiy tavsiyalari denov -2020 yil kirish bolalarni jamoatchilik, mehnatsevarlik va jamoat oldida o‘z burchini his qilish ruhida tarbiyalash hozirgi kunning eng muhim masalalaridan biri hisoblanadi. bola maktabga qadam qo‘ygan birinchi kunidan boshlaboq, unda mehnatga nisbatan muhabbat uyg‘otish, uyushqoqlik, ishchanlik va boshlagan ishini oxiriga yetkaza bilish xususiyatini tarbiyalash kerak. buning uchun tarbiyaning barcha vositalaridan, jumladan, bolalarning sevimli o‘yinlaridan foydalanish ayni muddaodir. o‘yinlar hayotdagi to‘siqlarni yengish hamda har xil xislat va qobiliyatlarni ro‘yobga chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan jismoniy mashqlarning turli majmuasini o‘z ichiga oladi. bundan tashqari, odatda, bolalar sevib o‘ynaydigan, ularga baxt va quvonch baxsh etadigan musobaqa elementlari ham harakatli o‘yinlarga kiradi. ma’lumki, kichik maktab yoshidagi bolalarning o‘yinlari taqlid qilish tabiatida bo‘ladi. bola tevarak atrofidagi borliqni kuzatadi, undagi ba’zi narsalarni o‘yinga kiritadi va shu o‘yin vositasida o‘zini qurshab turgan …

2 / 16

rin tutgan. ba’zi manbalarda ular ovdan oldin o‘tkazilishi yozilgan bo‘lsa, boshqalarida ovdan so‘nggi o‘yinlar haqida fikrlar bayon etilgan. agar bu ma’lumotlarni chuqurroq tahlil etadigan bo‘lsak, unda ovchilik o‘yinlari ovdan oldin ham, undan so‘ng ham o‘tkazilgan, deyish mumkin. ovdan oldingi o‘yinlar — avvalda mashq (ovga tayyorgarlikni tekshirish, ovga ruhiy va jismoniy tayyorgarlik) vazifasini o‘tagan hamda jiddiy o‘ziga xos kichik ibtidoiy odamlar o‘ljani osongina qo‘lga tushirish, unga yaqinlashishni o‘rga- nishgan, buning uchun niqob kiyib, hayvon qiyofasiga kirish, uning yurish-turishlari va tovush chiqarishlarini mashq qilishgan. aynan ana shunday o‘yinlar jarayonida yoshlarni ham ov qilishga o‘rga- tishgan. shu boisdan ham u o‘ziga xos maktab vazifasini o‘tab, bir tomondan, ovchilar mahoratini o‘stirishga yordam bergan bo‘lsa, ikkinchi tomondan esa, ularda taqlid san’atini shakllantirgan va rivojlantirgan. ovdan so‘nggi o‘yinlar ov muvaffaqiyatli tugagandagina uyush- tirilgan deb tahlil qilish mumkin. chunki o‘lja bilan qaytish, bu — ziyofat, xursandchilik qilishga, butun jamoaning bayram qilishiga imkon yaratgan. eslatadi. dastlabki paytlarda shovqmli …

3 / 16

a muhimdir. mehnat taqsimotining vujudga kelishi munosabati bilan qadimgi odamlaming chorvachilik va dehqonchilikka o‘tishi (bu jarayon o‘rta osiyoda miloddan oldingi iii ming yillik oxiri ii ming yillik boshlariga to‘g‘ri keladi) ana shu yangi sohaga oid odat, marosim va o‘yinlarni vujudga keltira boshladi. ma’lumki, dehqonlarning hayotida eng quvonchli voqea bu hosilni yig‘ish va yangi noz-ne’matlarni totib ko‘rish jarayoni bo‘lgan. yil bo‘yi kutilgan bunday jarayon, dehqonlarda bayram kayfiyatini vujudga keltirgan. bunday ko‘tarinki kayfiyatni harakatlarda aks ettirish maqsadida kishilar o‘yinlar va marosimlarni tashkil qilishgan, «mehnat o‘yinlari» yaxshi kayfiyat bilan keng ma’noda aytilganda bayram ruhiyatini vujudga keltirgan. bronza davrlaridan boshlab o‘troq dehqonchilikning vujudga kelishi va uning tez rivojlanishi natijasida bahorda mehnat mavsumiga kirishish, kuzda hosilning yig‘ib olish yakuniga bag‘ishlangan bayramlar va o‘yinlar shu tariqa yuzaga kelib, ular yillar o‘tishi bilan an’anaga aylana boshlagan. demak, insonning «birinchi kasbi» — ovchilik asosida — «ovchilik o‘yinlari» vujudga kelgan bo‘lsa, uning dehqonchilikka o‘tishi va u bilan shug‘ullanishi natijasida …

4 / 16

voqealarning bayoni- dan iborat bo‘lgan. ov jarayoni hamda tafakkurning rivojlanishi voqea va hodisalar talqinida oddiy bayondan obrazli tasvirlashga olib keldi. eng qadimgi xalq o‘yinlari namunalari yozuv yuzaga kelmasdan ancha ilgari paydo bo‘lgan. ilk xalq o‘yinlari asl holda, to‘laligicha bizga yetib kelmagan. u otadan-bolaga, avloddan-avlodga o‘tib, har bir o‘yin turli xil ijtimoiy-iqtisodiy bosqichlarni bosib o‘tganligi sa- babli uning shakli va mazmunida yangi-yangi variantlari yuzaga kelgan. xalq o‘yinlarining eng qadimgi namunalari ba’zi tarixiy yod- gorliklar, ilmiy asar va yodnomalar orqaligina bizgacha yetib kelgan. eng qadimgi o‘yinlar jangnomalar, miflar, afsona va rivoyatlar, qahramonlik eposlari, sanoqlar va raqslardan tashkil topgan. jahonga mashhur bo‘lgan olim, tibbiyot ilmining buyuk no- moyandalaridan biri abu ali ibn sino tibbiyotda jismoniy mashq- larning roli katta ekanligini ilmiy asoslab, o‘sha vaqtlardayoq xalq milliy o‘yinlari va milliy kurash haqida qimmatli fikrlarni yozib qol- dirgan. masalan, u quyidagi o‘yinlarni: «yoydan o‘q otish», «kichik qurollar bilan chovgon o‘yinlari», «bir oyoqda sakrash», «yuqori- dagi …

5 / 16

mumkin. o‘yin madaniyati elementi sifatida jamiyatning barcha madaniyati turlariva kishilarning har xil ehtiyojlari bilan rivojlanadi: o‘yin-kulgi, dam olishda, ma’naviy, aqliy va jismoniy kuchni rivojlanishida katta o‘rin egallaydi. o‘yin faoliyati — nafaqat madaniyatning bir elementi, balki bolalar va o‘smirlarni tarbiyalashda ham foydali vosita hisoblanadi. u har doim maqsadga yo‘naltirilgan va turli-tuman maqsadli yo‘l- yo‘riq hamda asoslangan harakat bilan o‘ziga xos xususiyatni ko‘r- satib turadi. o‘yin faoliyati ayniqsa bolalik davrida ko‘proq meh- nat bilan umumiylikka ega bo‘ladi. biroq o‘yin jarayonida hayotiy ehtiyojlarni qondirish uchun kishi moddiy boylikni yarata olmaydi. harakatli o‘yinlarning o‘ziga xos xususiyati uning mazmuni harakatning rolini yorqin ifoda qilish hisoblanadi (yugurish, sakrashlar, uloqtirish, otish, to‘pni uzatish va ilib olish, qarshilik ko‘rsatish va boshqalar). bu o‘yinlar harakatlanish va uning mazmunini (mavzu, g‘oyasi) asoslab beradi. u o‘yinda qo‘yilgan maqsadga erishish yo‘lida, turli-tuman qiyinchiliklarni, to‘siqlarni yengib o‘tishiga yo‘naltiriladi. harakatli o‘yinlarning orasida haqiqatan ham (elementar) hara- katli o‘yinlar va sport o‘yinlari bilan farq qiladi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sog`lomlashtiruvchi hamda xordiq chqaruvchi harakatli o`yinlar"

denov tumanidagi 5-umumiy o`rta ta`lim maktabi jismoniy tarbiya fani o`qituvchisi sayfutdinov xasan tojiboyevichning “ sog`lomlashtiruvchi hamda xordiq chqaruvchi harakatli o`yinlar” mavzusida ishlab chiqqan uslubiy tavsiyalari denov -2020 yil kirish bolalarni jamoatchilik, mehnatsevarlik va jamoat oldida o‘z burchini his qilish ruhida tarbiyalash hozirgi kunning eng muhim masalalaridan biri hisoblanadi. bola maktabga qadam qo‘ygan birinchi kunidan boshlaboq, unda mehnatga nisbatan muhabbat uyg‘otish, uyushqoqlik, ishchanlik va boshlagan ishini oxiriga yetkaza bilish xususiyatini tarbiyalash kerak. buning uchun tarbiyaning barcha vositalaridan, jumladan, bolalarning sevimli o‘yinlaridan foydalanish ayni muddaodir. o‘yinlar hayotdagi to‘siqlarni yengish hamda har xil xislat va qobiliyatlarn...

This file contains 16 pages in DOCX format (1.3 MB). To download "sog`lomlashtiruvchi hamda xordiq chqaruvchi harakatli o`yinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sog`lomlashtiruvchi hamda xordi… DOCX 16 pages Free download Telegram