"elektronika sxemalar"

DOCX 24 pages 252.2 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 252.2 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

muhammad al xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiya universiteti fargona filiali 622-22-guruh talabasi raxmonaliyev xasanboy “elektronika sxemalar ” bajargan mustaqil ishi. mavzu:yarimo’tkazgichlarda kontakt hodisasi. reja: 1.elektr o’tish . 2. e bo‘lgan ichki elektr maydon. 3. xulosa kirish elektrotexnika faniga tushuncha. elektrotexnika-elektr va magnit xodisalardan texnikada foydalanish haqidagi fandir. elektrotexnika faninig xalq xo‘jaligidagi roli bugungi elektrotexnika fani ko‘p kirrali bulib juda ko‘p soxalarda qo‘llanilmokda xozirda buyuk ijtimoiy va iktisodiy o‘zgarishlar asrida elektrotexnika faning axamiyati benixoya usdi. elektrotexnikaning muxim soxalaridan bulgan elektroenergetikani xayotimizda nakadar katta urin olganini respublikamiz misolida kurish mumkin. o‘zbekiston energetiklarining gayrati va shijoati bilan 1926 yildanyok buz suv ges i,chirchik ges kaskadlari ishga tushirila boshlandi. 1945 yilda quvvati 150 ming k vt bulgan farxod ges i ishga tushdi.xozirgi payitda chorvok,tuyamuyin ges lari kabi yirik gidrrotexnika inshootlari xamda umumiy quvvati 6-7 mln. kvt dan ortik angren,toshkent, sirdaryo, gres lari ishlab turibdi va xar biring quvvati 3-4 mln. kvt li yangi gres …

2 / 24

xozirgi zamon texnikasining asosiy fundametllaridan biri bulgan elektrotexnika fanini mustaxkam urganish zarur. bulajak mutaxassislar xalq xo‘jaligining turli soxalaridagi vazifalarni muvoffakiyatli xal etishlari uchun ixtisosligi elektrik bulish bulmasligidan kat’iy nazar etarli darajada elektrotexnik bilimlarga va tayyorgarlikka ega bulish kerak. fan tarixi. elektrotexnika elektr haqidagi fan sifatida eramizdan avvalgi iv-v asrlarda yuzaga kelgan. inson elektr va magnit xodisalarning oddiy kuzatuvchisi bulishdan, to sun’iy energiya manbalarini yaratguncha oradan ko‘p davr utdi. elekrtrotexnika amaliy fan sifatida tiklanishi taxmiinan xvi asrlardan boshlanib, xix asr boshlarida fanlar tarakkiyoti katoridan mustaxkam urin oladi. 1802 yili v.v.petrov elektr yoyini kashf etdi. 1832 yili p.l.shilling telegraf apparat yaratdi 1833 yili e.x.lens elektromagnit induksiya qonunlarini asoslab berdi. 1834 yili b.s.yakobi 1- bulib elekrt dvigatelini ixtiro kildi. 1876 yili p.n.yablochkov elektr shamini yaratdi.1890 yili a.n.lodigin metall tolali chuglanish lampasini yaratdi.1882 yili benardos matelllarni elektr yoyi bilan payvandlashni amalga oshirdi.1888 yili m.o.dolivo-dobrovolskiy uch fazali tok sistemasini ishlab chikdi, uch fazali dvigatel, uch …

3 / 24

$tish, taqiqlangan zonalari qiymati bir-biridan farqlanuvchi yarimo‘tkazgichlar asosidagi o‘tishlar esa geteroo ‘tish deb ataladi. metallarda taqiqlangan zona bo‘lmagani sababli geteroo‘tishlaming xususiy holiga mos, metall — yarimo‘tkazgich deb ataluvchi elektr о ‘tishlar ham elektronikada keng qo‘lianiladi. ko‘p yarimo‘tkazgich asboblar va integral mikrosxemalarning ishlash prinsipi elektr o‘tishlaming xususiyatlariga asoslanadi. muvozanat holatda p-n o‘tish yarimo‘tkazgich asboblarning aksariyati bir jinsli bo'lmagan yarimo‘tkazgichlar asosida yaratiladi. xususiy holda, bir jinsli bo‘lmagan yarimo‘tkazgich monokristallning ma’lum sohasi p - turli, boshqa sohasi n - turli o'tkazuvchanlikni namoyon etadi. yarimo‘tkazgichning p - va n — sohalari chegarasidan ikki tomonda hajmiy zaryad sohasida elektron — kovak o‘tish yoki p-n o‘tish hosil bo‘ladi. uning ishlashmexanizmini oydinlashtirish uchun n – sohadagi elektronlar va p -sohadagi kovaklar soni bir-biriga teng va har bir sohada oz miqdorda noasosiy zaryad tashuvchilar mavjud deb hisoblaymiz. xona temperaturasida p — turli yarimo‘tkazgichda akseptor kirishmalar manfiy ionlari konsentratsiyasi na\ kovaklar konsentratsiyasi pp ga, n – turli yarimo‘tkazgichda esa …$

4 / 24

da musbat va manfiy ishoralar bilan belgilangan doirachalar mos ravishda donor va akseptor kiritmalar ionlarini tasvirlaydi. hosil bo‘lgan qo‘sh elektr qatlami p-n o'tish deb ataladi. ushbu qatlamda harakatchan zaryad tashuvchilar bo‘lmaydi. shuning uchun uning solishtirma qarshiligi p -va n - sohalamikiga nisbatan juda yuqori bo‘ladi. adabiyotlarda buqatlam kambag‘allashgan yoki i-soha deb ataladi. p - va n - sohalar chegarasidan ikki tomonda joylashgan hajmiy zaryad musbat va manfiy ishoraga ega bo‘igani sababli p-n o‘tish sohasida kuchlanganligi ё bo‘lgan ichki elektr maydon hosil qiladi.ushbu maydon qo‘sh elektr zaryad sohasiga kirgan asosiy zaiyad tashuvchilar uchun tormozlovchi ta’sir qilib, ulaming p-n o‘tish orqali qo‘shni sohaga o‘tishiga qarshilik ko'rsatadi. potensialning p-n o‘tish yuzasiga perpendikular bo‘lgan x yo‘nalishda o'zgarishi 2.1b-rasmda ko‘rsatilgan. bu yerda p - va n – sohalar chegarasidagi potension potensialga teng deb qabul qilingan.funksiyasi hamda zaryad tashuvchilaming zonalar bo‘yicha taqsimlanishi bilan birgalikda 2.1 d-rasmda ko'rsatilgan. p-n o‘tishda voltlarda ifodalangan kontakt potensiallar farqi ga teng …

5 / 24

tmalar kiritish, keng p-n o‘tish hosil qilish uchun esa kiritmalar konsentratsiyasi kichik bo‘lishi kerak.bu yerda, q - elektron zaryadi, - elektr doimiysi, - yarimo‘tkazgichning nisbiy elektr doimiysi. 2. nomuvozanat holatda p-n o‘tish p-n o’tish toklari. elektron va kovakning o‘rtacha issiqlik energiyasi yarimo‘tkazgich temperaturasi bilan belgilanadi va kt ga teng, k — bolsman doimiysi, t - absolut temperatura. yarimo‘tkazgichdagi har bir zarra energiyasi o‘rtacha energiyadan farq qiladi. aynimagan n -y arimo‘tkazgichda energiyasi wt dan kichik boimagan elektronlar konsentratsiyasi bolsman taqsimotiga binoan quyidagi ifoda bilan aniqlanadi: u.a kovaklarni energiyalar bo'yicha taqsimlanishini belgilaydi. p – va n - yarimo‘tkazgichlar kontaktga keltirilganda energiyasi yuqori bo'lgan zaryad tashuvchilar p-n o‘tish orqali qo‘shni sohalarga diffuziyalanish hisobiga p-n o‘tishning elektr maydoniga teskari yo‘nalishda siljiydilar. natijada diffuziya toki idif hosil bo‘ladi. asosiy zaryad tashuchilaming p-n o‘tish orqali diffuziyalanishi bilan bir vaqtda noasosiy zaryad tashuvchilaming p-n o‘tish maydoni yo‘nalishida siljishi boshlanadi. bu maydon noasosiy zaryad tashuvchilarga tezlatuvchi ta’sir ko‘rsatib, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""elektronika sxemalar""

muhammad al xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiya universiteti fargona filiali 622-22-guruh talabasi raxmonaliyev xasanboy “elektronika sxemalar ” bajargan mustaqil ishi. mavzu:yarimo’tkazgichlarda kontakt hodisasi. reja: 1.elektr o’tish . 2. e bo‘lgan ichki elektr maydon. 3. xulosa kirish elektrotexnika faniga tushuncha. elektrotexnika-elektr va magnit xodisalardan texnikada foydalanish haqidagi fandir. elektrotexnika faninig xalq xo‘jaligidagi roli bugungi elektrotexnika fani ko‘p kirrali bulib juda ko‘p soxalarda qo‘llanilmokda xozirda buyuk ijtimoiy va iktisodiy o‘zgarishlar asrida elektrotexnika faning axamiyati benixoya usdi. elektrotexnikaning muxim soxalaridan bulgan elektroenergetikani xayotimizda nakadar katta urin olganini respublikamiz misolida kurish mumkin. o‘zbekist...

This file contains 24 pages in DOCX format (252.2 KB). To download ""elektronika sxemalar"", click the Telegram button on the left.

Tags: "elektronika sxemalar" DOCX 24 pages Free download Telegram