din madaniyat fenomeni

DOCX 28 pages 210.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 210.5 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

din madaniyat fenomeni reja: 1. din falsafasining o’ziga xos xususiyatlari. 2. din paydo bo’lishining asosiy omillari. 3. o’zbekistonda “vijdon erkinligi haqidagi qonun”ning qabul qilinishi va ahamiyati. 4. buddaviylik dinining paydo bo’lishi va rivojlanishi. 5. xristianlikning asosiy yo’nalishlari va o’ziga xos jihatlari. 1-§. din falsafasining mohiyati va tuzilishi din falsafasi dinga nisbatan falsafadir. u dinning ma'nosi va mazmunini, dinning insonning individual hayoti va ijtimoiy turmushidagi o‘rnini oydinlashtirish masalalari bilan shug‘ullanadi. falsafaning din bilan munosabatdoshligi, har ikkisining ijtimoiy ong va nazariy faoliyatning alohida shakli sifatida paydo bo‘lgan vaqtdan boshlab doimiy ravishda birga yashab kelayotgani falsafaning muhim xususiyatlaridan biri hisoblanadi. dinni tadqiq etish tarixan har doim falsafaning ob'ekti bo‘lib kelgan. ilk davrlarga tatbiqan olganda din haqidagi ayrim falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi to‘g‘risida gapirish mumkin. din falsafasining falsafa ilmining maxsus predmet sohasi sifatida shakllanib borishi xvsh –xix asrlardayoq b. spinoza, f. shelling, g.xegel, l. feyerbax kabi faylasuflar, shuningdek f. shleyermaxer, t.til, s.kerkegor …

2 / 28

faning bo‘limidir. 2-§. falsafiy dinshunoslik dinshunoslik ko‘ptarmoqli tadqiqot majmui, din tarixi, fenomenologiyasi, dinning turli ko‘rinishlarini tadqiq etuvchi, sintezga asoslangan fandir. dinni turli aniq fanlar tadqiq etadi.u, shuningdek dinning o‘zining, ya'ni xudoning haqiqatini ochish asosida dinni asoslashni maqsad qilib olgan konfessiyaviy dinshunoslikning tadqiqot ob'ektidir. din bilan fan nuqtai nazaridan shug‘ullanuvchi tarix, sotsiologiya, psixologiya, iqtisodiyot va boshqa shu kabi aniq fanlardan farqli ravishda falsafiy dinshunoslik dinni bir butun holda, mohiyat jihatidan, inson – olam munosabatlari, cheklilik va cheksizlik aloqasi rakursida ko‘rib chiqadi. falsafiy dinshunoslik dinni inson hayotiy faoliyatining fenomeni, madaniyat fenomeni sifatida tadqiq etadi. dinni o‘rganuvchi aniq fanlarga nisbatan falsafiy dinshunoslik metanazariya va metodologiya sifatida maydonga chiqadi. falsafiy dinshunoslikdiniy (konfessiyaviy) dinshunoslikdan farqli o‘laroq, dinni falsafiy bilishning tabiati nuqtai nazaridan ko‘rib chiqadi. u ilohiy voqyelikning o‘zi bilan emas, balki diniy munosabatlar bilan, ya'ni insonning ilohiy voqyelik sifatida idrok etiladigan voqyelikka bo‘lgan munosabati bilan shug‘ullanadi. aynan shu yo‘sinda tushuniladigan diniy munosabatlar, eng avvalo ularning …

3 / 28

faning bir qismi sifatida xudo to‘g‘risidagi, ilohiy mohiyat haqidagi fikr-mulohazalar bilan bog‘liq holda falsafa bilan shug‘ullanish demakdir. u falsafa ilmining nisbatan mustaqil qismi bo‘lib, eng avvalo falsafiy teologiya sifatida maydonga chiqadi. falsafiy ilohiyot har qanday dinning konseptual, nazariy qismini ifodalovchi ilohiy aqoidlar bilan bevosita aloqadorlikda va ayni paytda ulardan farqli ravishda mavjuddir. teologiya atamasi (deus - xudo, logos- ta'limot) qadimgi yunonistonda paydo bo‘lgan va dastlab hyech qanday falsafiy yukka ega bo‘lmagan. «teologiya» so‘zi ilohlar to‘g‘risidagi dostonlarda qo‘llanilgan, bunday asarlarning mualliflarini esa teologlar deb atashgan. arastu «teologiya» atamasidan falsafaning muayyan qismini belgilash uchun foydalanib, mazkur atamani sharhlashda burilish yasadi. u nazariy falsafani matematikaga, fizikaga va teologiyaga ajratdi. arastu ilohiyot ilmini «birinchi falsafa», oliy mushohada fani yoki «oliy falsafa» deb nomladi. u ilohiyot ilmini borliq, uning ibtidosi va mavjudligi sabablari to‘g‘risidagi fan sifatida belgilab berdi. musulmon sharqida arastu g‘oyasi ba'zan aflotun qoidalariga qo‘shilgan holda (yoki bahslashgan holda) qat'iy yakkaxudolik ruhida qayta talqin …

4 / 28

n. bunda falsafa «butun borliqni bilishning asosi» - g‘oyalar sifatida tasavvur etilgan bo‘lib, g‘arbiy yevropa faylasuflari yuz yillardan keyingina shunday xulosaga kelganlar. xi-xiii asrlar yevropa falsafasida teologiya tushunchasiga konseptual ilohiyot deya ta'rif berilgan. teologiya o‘rta asrlar yevropasining konseptuallashtirilgan hukmron tafakkuriga aylangan. teologiya dinni tadqiq etuvchi fan sifatida, falsafa esa «ilohiyot ilmining xizmatkori» (slujanka «bogosloviya») sifatida qabul qilingan va u teologiyaning qoidalarini asoslab berishi kerak deb hisoblangan. u teologiyani, ratsional uslubdagi qotib qolgan nuqtai nazarlarni birlashtiruvchi sxolastika shaklida va shakliy-mantiqiy masalalarga moyil holatda maydonga chiqdi. yangi zamonda falsafa teologiyadan ajratiladi va dindan uzoqlashtiriladi. fan va din bir-biridan mustaqil holda yashay boshlaydi. shu bilan birga ular bir-biriga qarama-qarshi turadi. teologiya «ilohiy haqiqat» bilan, falsafa esa yaxlit fan sifatida – tabiiy olam bilan shug‘ullanadi. falsafa o‘zini bilishning hamma narsani, shu jumladan dinni ham o‘z muhokamasiga, tafakkur ila bilish doirasiga tortishi lozim bo‘lgan oliy ko‘rinishi sifatida his eta boshladi. shu bois falsafa ilmning tili …

5 / 28

ning vazifasi xudo to‘g‘risida falsafiy ta'limot yaratishdan iborat. uning maqsadi birinchidan, xudoning mavjudligini, ikkinchidan, imkoniyat darajasida, xudoning tabiatini tushuntirib berishga, uchinchidan xudo va olam o‘rtasidagi, xudo va inson o‘rtasidagi munosabatlarni tavsiflashga qaratilgan. aytib o‘tish joizki, falsafiy teologiya, diniy teologiya kabi xudoni to‘liq va mukammal anglab yetish uchun da'vogarlik qilmaydi. falsafiy teologiya xudoning asosiy sifatlarini ko‘rsatib berishga va anglashga intiladi. qodirlik, har narsadan voqiflik, har yerda hozirlik, doimiylik, g‘oyibiylik va boshqa shu kabilar xudoga xos fazilatlar sifatida e'tirof etiladi. eng muhim muammo xudo va olam, xudo va yaratuvchilik, xudo va inson o‘rtasidagi munosabatlardan iboratdir. xudo va olam o‘rtasidagi munosabatlar masalalari borasida falsafiy teologiyaning turli yo‘nalishlari o‘rtasida qizg‘in bahslar bormoqda. teizm ( grekcha deus – xudo) mumtoz, an'anaviy falsafiy-ilohiy ta'limot hisoblanadi. teizm mutlaq borliqni, olamni o‘z xohish-irodasiga ko‘ra yaratgan va uni mangu boshqaradigan, olamga nisbatan barhayot ilohiy xilqat (shaxs) sifatida tushunishdan kelib chiqadi. teistik ta'limotga ko‘ra xudo olamning, umuman, rang baranglikdan iborat …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "din madaniyat fenomeni"

din madaniyat fenomeni reja: 1. din falsafasining o’ziga xos xususiyatlari. 2. din paydo bo’lishining asosiy omillari. 3. o’zbekistonda “vijdon erkinligi haqidagi qonun”ning qabul qilinishi va ahamiyati. 4. buddaviylik dinining paydo bo’lishi va rivojlanishi. 5. xristianlikning asosiy yo’nalishlari va o’ziga xos jihatlari. 1-§. din falsafasining mohiyati va tuzilishi din falsafasi dinga nisbatan falsafadir. u dinning ma'nosi va mazmunini, dinning insonning individual hayoti va ijtimoiy turmushidagi o‘rnini oydinlashtirish masalalari bilan shug‘ullanadi. falsafaning din bilan munosabatdoshligi, har ikkisining ijtimoiy ong va nazariy faoliyatning alohida shakli sifatida paydo bo‘lgan vaqtdan boshlab doimiy ravishda birga yashab kelayotgani falsafaning muhim xususiyatlaridan biri hisoblanadi....

This file contains 28 pages in DOCX format (210.5 KB). To download "din madaniyat fenomeni", click the Telegram button on the left.

Tags: din madaniyat fenomeni DOCX 28 pages Free download Telegram