o'simlik hujayrasining tuzilishi

DOCX 17 pages 87.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 87.5 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

toshkent davlat agrar univеrsitеti zooinjeneriya: (baliqchilik) yo’nalishi 1-kurs 20-85s guruh talabasi mirzaahmedov shahzodbekning botanika va suv o’simliklari fanidan mustaqil ishi o'simlik hujayrasining tuzilishi.hujayra shirasining tarkibi,turg’oq, plazmaliz xodisasi va uning qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. reja: 1) o’simlik hujayrasining tuzilishi: 2) hujayra shirasining tarkibi: 3) hujayra membranasi: 4) yuksak o’simliklar : hujayra hayotning tuzilma va funksional birligidir. hujayra (grekcha-cytos yoki lotincha-cellula) so'zini birinchi bor robert guk 1665 yilda qo'llagan. biologiya fanining asosiy yutuqlaridan bo'lgan hujayra nazariyasi 1839 y. m.shleyden va t.shvann tomonidan yaratilgan . tabiatdagi organizmlar hujayra tuzulishiga nisbatan ikki gruppaga bo'linadi: 1-prokariotlar-hujayrasida, shakllangan yadro bo'lmaydi, ularga bakteriyalar va ko'k-yashil suvo'tlari kiradi. 2-eukariotlar-hujayrasida albatta shakllangan yadro bo'ladi. ularga o'simlik va hayvon organizmlari kiradi. bir organizm tarkibiga kiruvchi hujayralar tuzilishida ham bir-biridan sezilarli darajada farq bo'lishi mumkin. ko'p hujayrali organizmlarda maxsus funksiyalarni bajaruvchi yuqori darajada mutaxassislashgan hujayralar uchraydi. har bir tirik hujayraning o'ziga xos bo'lgan ko'pgina vazifalar funktsiyalar mavjuddir. o'simliklar hujayrasi ham barcha eukariot …

2 / 17

g bo'lib, ko'proq kvadratga o'xshash bo'ladi. masalan, asosiy to'qima hujayrasi (0,04 mm2). prozenximatik hujayralarning bo'yi enidan bir necha barobar katta bo'ladi. masalan, paxta tolasi bir hujayradan iborat bo'lib, uzunligi 35-40 mm, qichitqi o'tining po'stloq tolasining uzunligi esa 70-80 mm. o'simlik hujayralarining ko'rinishi va bajaradigan vazifalari har xil bo'lsa ham, ular umumiy tuzilishga ega. o'simlik hujayralarida dastlab hujayra qobig'ini va ichki tarkibiy qismni farqlash zarur. hayotiy xossalar aynan hujayra ichki qismi bilan belgilanadi. uni protoplast deb ataladi. voyaga yetgan o'simlik hujayrasi vakuolaga ega, u hujayra shirasi bilan to'lgan bo'ladi. protoplast, sitoplazma va unda joylashgan yirik organellalaridan iborat: yadro, plastidalar, mitoxondriyalar va boshqalar. sitoplazma murakkab sistema bo'lib, unda goldji apparati, endoplazmatik to'r, ribosoma, mikronaycha va boshqa submikroskopik tuzilmalar joylashgan. organizmning hujayralari bir-birlari bilan plazmodesmalar deb ataluvchi sitoplazmatik ipchalar-kanalchalar bilan bog'langan bo'lib ular orqali hujayralararo moddalar almashinuvi ro'y berib turadi. hujayra po'sti. u hujayra va to'qimalarga mexanik mustahkamlikni beradi va protoplazmatik membranani vakuola …

3 / 17

izlar shuni ko'rsatadiki hujayra po'sti uch qavatdan iboratdir. asosan ichki qavat yo'g'onlashish hususiyatiga ega. o'rta qavat-ikkilamchi qavat, tashqi qavat esa, uchlamchi deb ataladi. hujayra po'stida ham enzimatik-fermentativ jarayonlar sodir bo'lishi kuzatilgan. hujayralarning yosh po'sti tarkibida ko'proq invertaza, fosfataza, askorbatoksidaza va boshqalar mavjud. shuni aytib o'tish lozimki, hujayra po'sti suv va unda erigan moddalarni yaxshi o'tkazadi. biroq hujayra po'stini yog'ochlashishi o'tkazuvchanlikni sezilarli darajada pasaytiradi, po'kaklashish esa o'tkazuvchanlikni keskin kamaytiradi, natijada hujayra nobud bo'ladi. hujayra membranasi. hujayra va uning tarkibiga kiruvchi barcha organoidlar membrana bilan chegaralangandir. membranalar hujayralarni ayrim kompartmentlarga ajratadi. membranalarda o'ta hayotiy muhim bo'lgan jarayonlar sodir bo'ladi, ya'ni to'siqlik, tashiluv, osmotik, energetik, biosintetik va boshqalar. biologik membranalarning tuzilishi. membranalar asosan lipoproteidli tuzilmalar bo'lib 60% oqsil moddalardan, 40% esa lipidlardan, xususan fosfolipidlardan iborat. ularning qalinligi 6-10 nm. membrana shakllanishida gidrofob bog'larga asosiy o'rin beriladi: lipid-lipid, lipid-oqsil, oqsil-oqsil. bundan tashqari, membrana tarkibiga yana har xil funksiyani bajaruvchi oqsillar ham kiradi. (tashuvchi, ion …

4 / 17

adi. fiziologik haroratlarda to’yinmagan yog' kislotalari tufayli ayrim suyuq g'ovakchalar vujudga keladi. ushbu holga stearinlar ham yordam beradi. biologik membranalar lipid tuzilishi bo'yicha assimetrikdir. chunki ularning ikki tomoni har xil gidrofil muhitlarga qaralgandir. tashqi qavatda ko'proq stearinlar va glikolipidlar mavjud. membrana tarkibiga kiruvchi lipidlar o'rin almashish xususiyatiga egadir. bu o'rin almashishi ikki tipda ya'ni o'zining yakka qavati doirasida (literal diffuziya) va bir-biriga qarama-qarshi qavatlarda ikkita lipid molekulalarining o'rin almashishi (flip-flop) tipida bo'ladi. yakka qavatdagi lipidlar diffuziyasida 1 soniya davomida millionlab lipidlar o'rin almashishi mumkin. bu hodisaning tezligi esa 5-10 mkm/s atrofida bo’ladi. biologik membranalarning vazifasi. membranalar labil tuzilishga ega bo'lganligi sababli har-xil vazifalarni: xususan to'siqlik, tashuvchi, osmotik, tuzilma, energetik, biosintetik, sekretorlik va boshqa vazifalarni bajaradi. ammo membranalarning birlamchi vazifasi ichki muhitni tashqi muhitdan ajratib turish bo'lgan. keyinchalik evolyutsiya jarayoni mobaynida bir qancha hujayra ichki kompartmentlari vujudga kelganki, buning natijasida hujayra va organoidlar kichik hajmda kerakli fermentlar va metabolitlarni ushlab turish, …

5 / 17

n bo'lgan g'ovaklar orqali. v) lipoprotein tashuvchilarning faoliyati tufayli. g) lipoprotein komplekslar, xususan natriyli, kalsiyli, va boshqa komplekslar tufayli vujudga kelgan kanalchalar orqali. qandlar, aminokislotalar va ayrim boshqa substratlar maxsus tashuvchilar masalan h+-ionlari yordamida (o'simliklarda, bakteriyalarda, zamburug'larda) amalga oshishi mumkin. bunda moddalar simport bo'yicha tashiladi ya'ni o'sha tarafga o'tayotgan ionlar bilan birgalikda tashiladi. aytib o'tish lozimki hayvon hujayralarida ushbu hol na+ ionlari bilan birgalikda ro'y beradi. moddalar tashiluvining h+ va na+ ionlari bilan birgalikda ro'y berishida asosiy harakatlantiruvchi kuch bo'lib moddalar gradienti emas, balki ionlar gradienti hisoblanadi. shuningdek qandlarning fosfor aralashgan va fosfor aralashmagan ko'rinishlarining faol tashiluvi ham mavjud. ionlarning elektrokimyoviy gradientga qarama-qarshi faol tashiluvi tashuvchi atfazalar yordamida energiya sarflanishi bilan boradi. hozirgi vaqtda tashuvchi atfazalarning k+-atfaza, na+-atfaza, h+-atfaza, ca+-atfaza va anionli atfaza kabi xillari aniqlangan. keyingi vaqtlarda adabiyotlarda ionlarning faol tashiluvida anorganik pirofosfatazalar (h+-rraza) ham qatnashishi mumkin degan ma'lumotlar e'lon qilinmoqda. shuningdek h+ ionlarining faol tashiluvida nadf, nadfh yoki …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simlik hujayrasining tuzilishi"

toshkent davlat agrar univеrsitеti zooinjeneriya: (baliqchilik) yo’nalishi 1-kurs 20-85s guruh talabasi mirzaahmedov shahzodbekning botanika va suv o’simliklari fanidan mustaqil ishi o'simlik hujayrasining tuzilishi.hujayra shirasining tarkibi,turg’oq, plazmaliz xodisasi va uning qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. reja: 1) o’simlik hujayrasining tuzilishi: 2) hujayra shirasining tarkibi: 3) hujayra membranasi: 4) yuksak o’simliklar : hujayra hayotning tuzilma va funksional birligidir. hujayra (grekcha-cytos yoki lotincha-cellula) so'zini birinchi bor robert guk 1665 yilda qo'llagan. biologiya fanining asosiy yutuqlaridan bo'lgan hujayra nazariyasi 1839 y. m.shleyden va t.shvann tomonidan yaratilgan . tabiatdagi organizmlar hujayra tuzulishiga nisbatan ikki gruppaga bo'linadi: 1-prokariotlar-...

This file contains 17 pages in DOCX format (87.5 KB). To download "o'simlik hujayrasining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simlik hujayrasining tuzilishi DOCX 17 pages Free download Telegram