buxgalteriya hisobi tarixiy jihatlari

DOCX 15 стр. 174,4 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 174,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

17-bob. buxgalteriya hisobi rivojlanishining tarixiy jihatlari 17.1. buzgelterlya hisoblning tarlxiy taraqqiyoti to‘g‘risida umumiy nazariuot «tarix — bu o‘tmishga oid fakt va hodisalar majmui. tarix hamisha odamlar e’tiborini jalb etib kelgan. har bir odam uchun o‘z -vatanining, o’z oilasining va o‘z kasbining tarixiiii bilishi muhim ahamiyatga ega. vatanimiz jahon hamjamiyatida o‘zining munosib o’rnini topgan hozirgi paytda har bir kasbning, juiiiladan, buxgalterlik hisobining tarixini o‘rganish zarurligi muhim ahamiyat kasb etmoqda. o‘tmish tajribasini puxta bilgan buxgalter yillar o‘tib o‘z i:as-bining pinga aylanadi. tarixda ma’lum bo‘lgan narsalarni ixtiro qilish uchun bet:orga vaqt sarflab, yangidan «g ’ildirak kashf etib» yurmayiji. buxgalterlik ilmining tarixini o‘rganuvchi uni takomillashtirisliga harakat qilish i, fandagi haqqoniylik va xolislikni ta’minlashga o‘z h issasini qo'shishi hamda uning isnqbolini tasavvur eta olishi mumkin. zero, « mo•i,i•gci qaytib ish ko ’rish xayrlik, dey‹:ular»". buxgalteriya hisobiga ord ilmiy vu o‘quv adabiyotlarida hisob iiisoniyat tamadduni (sivilizatsiyasi) bilan birga taxminan 6000 yillar muqaddam vujudga kclganligi to‘g‘risida ma’lumotlar …

2 / 15

in yozilganida emas. shunday ekan, buxgalterlik tarixini o‘rganishda tashqi va ichki sabablardan kelib chiqadigan, ikkita parallel evolutsiyani nazarda tutishimiz lozim. tashqi sabablar bizni o‘rab turgan dunyoning fanga bo‘1gan talabidan kelib chiqadi. bugungi buxgalterlik hisobi hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitida axborotdan foydalanuvchilaming talablarini qondirishi, korxonalarning raqobatbardoshligini va xususiy mulk egalarining manfaatlarini himoya qilishni ta’minlashi lozim. ichki sabablar esa ilin-fan rivojlaiiishining mantiqiyligidan kelib chiqadi. unda yuqorida ta’kidlaganimizdek, buxgalterlikka oid u yoki bu manbalaming yozilgan vaqtidagi ketma-ketlik hamda ular orasidagi mantiqiy bog‘liqlik tushuniladi. masalan, raymond de ruver o‘z asarida ikkiyoqlama buxgalteriya hisobining paydo bo‘lishi haqida shunday deb yozadi: «bir narsa aniq: ikkiyoql:trna buxgalteriya hisobi 1250 va 1350-yillar ichida italiyada paydo bo‘lgan. buning birinchi shubhasiz dalilini 1340-yili genuaz boshqaiuvchisining hujjatlaridan topamiz, amino uning yanada qadimiy ekanligi haqida ham ma’1iunotlar bor»". takidlash joizki, hisobning rivojlanishi barcha xalqlarda tarixiy, ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, tabiiy va boshqa shart-sharoitlari bilan bog‘liq holda hirlicha kechgan. darhaqiqat, o‘tmishda ajdodlarimiz ham hisob-kitob ilmiga alohida …

3 / 15

tdan yig’ilgan mablag’ni sciqlasln. ikkinchi vazir sipoh ishlarini boshqarsin. sipohga berilgan va berilishi lozim be ’lgan mablag' hisobini olib borsin. uchinchi vazir esa daraksiz yo ’qolgan kishilar, kelib-ketib yuruvchilar (sayohatchilar va sas'dogarlar), har xil yo ’i bilan yig’ilib qolgan hosil, aqldan ozgcinlar- ning mol-mulki, vorissiz mol-mulkni, qozilar va shayxulislomlarnlng hukmi bilan olingan jarima- ' 1 shuoingdek, «temur tuzuklerl»da «salta- naming har bir idorasi‹1a bo ’ladigan kirim-chiqim- lami, kundalik xarajatlarni yozib borish uchun hii- kotib tayinlaiisiii»‘' deyilgan. demak, buning mamlakatimiz tarixida hum hisob, hisobot va nazorat ishlari taraqqiy etgan deyishimizga to‘la asos mavjud, buxgalterlik hisobi ilmiga oid tadqiqotlarda ta’kidlanishicha, uning hozirgi zamon tushun-chas•idagi nazariyasi va amaliyotining n vojlanisli i sanoat, savdo va put-tovar munosabatlarining rivojlanishiga bog‘1iq, shit munosabat bilan turli mamlakatlarda buxgaltcrlik i1mining o'ziga xos maktablari vujudga kelgan. buxgalterlik ilmining asoslangan'. l . italiya maktabi. 2. fransiya maktabi. quyidagi maktablari shakllanganligi iliiiiy 3. germaniya maktabi. 4. anglo-amerika maktabi. 5. rossiya maktabi. …

4 / 15

iliinlar boshqa inamlakatlarga tarqala boshlagan hamda n»zariy fikrlarning yanada rivojlanishiga yordam bergan. le£s pach‹ili (l445— 15 17) — buyuk matematik, diagrafik hisob tizimining asoschisi «schotlar va yozuvlar haqidagi asar «(l494)ning niuallifidir. ushbu kitobda hisobchilikning vazi- falari, savdogar va buxgaltcrga qo‘yiladigan talablar, ikkiyoq- lama buxgalteriya (diagrafik paradigms) g‘oyasining asoslari bayon ehlgan, buxgaltcriya balansi tushunchasi shakllanlirilib, u inventar modifikatsiyasi sifatida tushunilgan buxgalteriya hiso- “ bining asosiy amsi(jirotsedura)iari rivojlanishiga ulkan hissa qo‘shgan. djuzeppe cherbi›ni (l 827—1917) - italiyalik buxgalter, logismografiya — hisobshunoslikning original shaklini o'zida mujassamlashtirgan buxgalteriya hisobining to‘liq yuridik i qomusini kashf etgan. u barcha schotlarni to'rtta guruhga (mulkdorlar, ma’muriyatchilar, agentlar va korrespondentlar schotlariga) bo‘igan va ularning murakkab tabaqalanishini keltirgan. buning natijasida hisobni sintetik va analitik turlarga bo‘lish mazmunini yo'qotgan va xo‘jalik operatsiyalari haqidagi ta’limot ‘ birinchi o‘nnga chiqarilgan. barcha opcratsiyalar permutatsiya va (yoki) modifikatsiya sifatida bayon qilingan. l.pacholi tomonidan bayon qilingan ikkiyoqlama yozuv bo‘yicha hisob tizuni barcha mamlakatlarda hozirgi vaqtgacha ainal …

5 / 15

monidan ham amalga oshirilgan. jumladan, l.feori schotlarni ie‘run guruhga bo’liehni taklif etgan: kapital schotlari, noiiiinal (operutsion) schotlar, savdo (material) schotlari va hisob-kitob schotlari. p.skali schotlarni uch gumhg bo' lishni asoslagan: xususiy (kapital, foyda va zararlar) schotlari, mulk schotlari va korrespondentl-ar (debitorlar va kreditorlar) schotlari. a.petro murakkab provodk tushunchasini kiritgan bo‘lib, bunda bir necha schotlar debetlanadi va bitta schot kreditlanadi va aksincha, bir schot debetlanadi va bir necha schotlar esa kreditlanadi. buxgalteriya hisobining rivojlanishiga quyiijagi italiyalik olunlar ham ulkan hissa qo‘shgan. nikolod anastisio mnblag‘tar liarakatlanishi ustidan qat’iy nazoratni ta’roin1aydigan tizimni yaratgan. italiyalik nazariyotchi va yurist franchesi:o villa: dav'r boshidan xo‘jalik mablag’1ari harakati ustidan nazorat o'rnatish va barcha daro- mad va xarajatlarni ro’yxatga olishda hisobning inaqsadini aniqlagan. shuningdek, xo‘jalil: faoliyati faktlarini mantiqan yozishga doir ta’limot asoschisi va schotlar turkumlanishi bo'yicha yangi g‘oyalairi ilgari surgan mualliflardan bin djuzeppe cherboni. fabio besta — hisobni alohida korxona mablag‘larini hiirakatga keltiruvchi iqtisodiy nazorat haqidagi fan sifatida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buxgalteriya hisobi tarixiy jihatlari"

17-bob. buxgalteriya hisobi rivojlanishining tarixiy jihatlari 17.1. buzgelterlya hisoblning tarlxiy taraqqiyoti to‘g‘risida umumiy nazariuot «tarix — bu o‘tmishga oid fakt va hodisalar majmui. tarix hamisha odamlar e’tiborini jalb etib kelgan. har bir odam uchun o‘z -vatanining, o’z oilasining va o‘z kasbining tarixiiii bilishi muhim ahamiyatga ega. vatanimiz jahon hamjamiyatida o‘zining munosib o’rnini topgan hozirgi paytda har bir kasbning, juiiiladan, buxgalterlik hisobining tarixini o‘rganish zarurligi muhim ahamiyat kasb etmoqda. o‘tmish tajribasini puxta bilgan buxgalter yillar o‘tib o‘z i:as-bining pinga aylanadi. tarixda ma’lum bo‘lgan narsalarni ixtiro qilish uchun bet:orga vaqt sarflab, yangidan «g ’ildirak kashf etib» yurmayiji. buxgalterlik ilmining tarixini o‘rganuvchi uni ta...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (174,4 КБ). Чтобы скачать "buxgalteriya hisobi tarixiy jihatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buxgalteriya hisobi tarixiy jih… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram