tўlov balansi

DOCX 10 pages 60.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

тўлов баланси режа 1.тўлов балансининг таркибий тузилиши. 2.тўлов балансини тузиш. 3.тўлов балансини корректировка қилиш усуллари. 1. тўлов балансининг таркибий тузилиши. тўлов балансида акс эттириладиган ҳамма битимлар махсус ҳисоб рақамларида қайд қилинадилар, улар эса ўз навбатида учта катта гуруҳга бўлинадилар: жорий операциялар ҳисоби, капитал ҳаракати ҳисоби ва ниҳоят – захира. i. жорий операциялар ҳисоби — тўлов балансининг энг асосий тушунчаларидан бири бўлиб, ўзининг таркибига тўртта гуруҳдаги битимларни олади: товарлар ва хизматлар билан операциялар, хорижий инвестициялардан олинадиган даромад ҳаракати ва жорий трансфертлар: -товарлар экспорти ва импорти (савдо баланси) хуқуқий нуқтаи-назардан товарларга эгалик ҳуқуқини резидентлардан норезидентларга ўтишини англатади. расмий жиҳатдан эгалик ҳуқуқи берилади, қачонки фирма товарни ўзининг товар балансида қайд қилишини тўхтатса. лекин амалда товарга эгалик хуқуқи тўхтаган деб ҳисобланади, қачонки товар божхона органларида давлат чегарасини кесиб ўтишда қайд қилинса. баъзан расмий келишмовчилилар келиб чиқиши мумкин, чунки ташқи савдо битими олди сотди фактини эмас товарни шунчаки ҳаракатини акс эттириши мумкин. товарни лизинга бериш …

2 / 10

ам мумкин. капитал ҳаракати ҳисоби 2та қисмга бўлинади: қисқа ва узоқ муддатли капитал ҳаракати. узоқ муддатли капитал ҳаракати эса ўз навбатида бевосита ва билвосита инвестициялар шаклларига бўлинади. бевосита хорижий инвестиция киритиш юз беради, қачонки инвестор сармоя киритиган корхонанинг ишлаб чиқариш қувватлари ва бошқарув аппарати устидан назоратни қўлга киритишни кўзда тутса. бундай назорат инвестор корхонанинг низом жамғариасида катта улушга эга бўлсагина мумкин. ақш статистикасига кўра, бевосита хорижий инвестор корхона назоратини қўлга олиши учун камида 10% акцияларга эгалик қилса кифоя деб ҳисоблайди. тўлов балансида “хатолар ва нуқсонлар” бандини пайдо бўлиши турли хил сабаблар билан изоҳланади. у тўлов балансининг исталган моддасидаги камчиликлар ва нуқсонларга тегишли бўлиши мумкин. масалан, божхона қўмитаси товарлар экспорти ва импортини етарлича пухта текширади, лекин унинг назоратидан четда контрабанда операциялари қолиб кетади. бундай операцияларнинг натижаси хорижий банкнинг миллий ҳисоблар тизимида пайдо бўлади, лекин у ташқи савдо статисткасида акс эттирилмаган бўлади. ташқи савдо статистикаси “хатолар ва нуқсонлар” моддасининг сальдосини ортиб боришини …

3 / 10

омнидан тўлов балансини барқарорлаштириш учун ишлатиладиган расмий захира ўз ичига олтин, хорижий валюта ва хвфдаги кредит улушини ҳамда “махсус қарз олиш хуқуқини” (special drawing rights) ўз ичига олади. хх асрнинг 70-йилларигача ақш қисқа муддатли мажбуриятларни олтинга алмаштиришни кафолатлаган. шу мақсадда қисқа муддатли мажбуриятлар баланси тузилган. у эса мамлакатдаги мавжуд олтин захирасини хорижий иқсқа муддаьли мажбуриятларга мослигини баҳолаш имконини берган. тўлов балансининг соддалаштирилган варианти асосий моддалар а. жорий операциялар товарлар экспорти, фоб товарлар импорти, фоб савдо баланси хизматлар (кредит) хизматлар (дебет) товарлар ва хизматлар бўйича баланси инвестициялардан даромад (кредит) инвестициялардан даромад (дебет) товарлар, хизматлар ва даромадлар бўйича баланс трансфертлар (кредит) трансфертлар (дебет) в. капитал ҳисоби (сальдо) с. узоқ муддатли инвестициялар сальдоси бевосита инвестициялар (экспорт) бевосита инвестициялар (импорт) портфель инвестициялар (активлар) портфель инвестициялар (мажбуриятлар) бошқа турдаги инвестициялар (активлар) бошқа турдаги инвестициялар (мажбуриятлар) d. хато ва нуқсонлар (сальдо) умумий тўлов баланси (a+b+c+d) е. расмий захирани (захирани кўпайиши ёки камайиши) 2. тўлов балансини тузиш. …

4 / 10

йўли бўлиб унинг мотвларини аниқлаш ҳисобланади. лекин, амалда буни қилиш жуда қийин. асосий ёки автоном моддалар деб тўлов балансида оддий тижорат мақсадидан келиб чиққан ҳолда товар ёки капитал ҳаракатини акс эттирувчи моддаларга айтилади. баланслаштирувчи моддаларга эса товарлар ва капитал ҳакатини таъминловчи маблағларни ўтказилишини акс эттирувчи моддаларга айтилади. асосий моддалар товарлар ва хизматлар экспортини ифойдалайди, чунки улар бирламчи операциялар бўлиб ҳисобланади. улар музокаралар ва маҳсулот сифатини баҳолашдан кейин келиб чиқадиган операциялардир. ишлаб чиқариш қувватларини яратишдаги сарф қилинган инвестициялар ҳам асосий моддаларга киради. бундан шундай хулоса қилиш мумкинки, тўлов балансининг асосий моддаларида жорий операциялар ва қисқа муддатли капитални ҳаракати акс этади. баланслаштирувчи моддаларда тўлов балансини регулировка қилувчи моддаларнинг манбат ва усуллари жамланган. у валюта захирасини ҳаракатини, қисқа муддатли активлар ҳажмини ўзгариши, давлат кўмаги, давлат қарзлари ҳамда халқаро молиявий ташкилотларнинг кредитлари акс этади. умумий сальдо эса ҳамма операциялар бўйича мамлакатга капитални оқиб кириб келиши ва оқиб чиқиб кетиши нисбатини акс эттиради. айнан шу …

5 / 10

ди – капитални ақшга оқиб кириб келиши тўлов балансида автоном моддаларга тегишлими ёки баланслаштирувчи моддаларга тегишлими ? агарда капитал эгалари нуқтаи-назаридан қаралса, уларнинг ақш қииматбаҳо қоғозоарига сармоя сарфлаш орқали иқтисодиётга капитал киритиш ҳақидаги қарори мустақил бўлиб ҳисобланади ва шу туфайли капитал оқими автоном моддаларга тегишли бўлади. бироқ, ақш ҳукуматнинг нуқтаи-назаридан фоиз устамасини кўтарилиши туфайли капитал оқимини кўпайиши тўлов балансидаги дефицитни қоплашга қаратилган ҳатти – ҳаракат бўлиб ҳисобланади ва шу сабабга кўра у баланслаштирувчи моддаларга тегишли бўлади. амалда эса баланс моддасида ҳам автоном ҳам компенсация қилувчи моддаларга тегишили битим акс этиши мумкин. ваниҳоят, битта битим баланс тузилаётганда мақсадига кўра ҳам автоном ҳам компенсация қилувчи деб қаралиши мумкин. мамлакатнинг халқаро ҳисоб-китобларини ҳисоблашда авваламбор экспорт ва импортнинг нисбати ҳисобга олинади. четга сотилган ва хориждан сотиб олинган товарлар балансини таққослаш савдо балансини аниқлашга имкон беради. савдо балансини аниқлаш ойма-ой, чораклик ёки ярим йиллик ҳамда йиллик ҳисобот шаклида бўлиши мумкин. бу ҳисобот божхона органлари статистик …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tўlov balansi"

тўлов баланси режа 1.тўлов балансининг таркибий тузилиши. 2.тўлов балансини тузиш. 3.тўлов балансини корректировка қилиш усуллари. 1. тўлов балансининг таркибий тузилиши. тўлов балансида акс эттириладиган ҳамма битимлар махсус ҳисоб рақамларида қайд қилинадилар, улар эса ўз навбатида учта катта гуруҳга бўлинадилар: жорий операциялар ҳисоби, капитал ҳаракати ҳисоби ва ниҳоят – захира. i. жорий операциялар ҳисоби — тўлов балансининг энг асосий тушунчаларидан бири бўлиб, ўзининг таркибига тўртта гуруҳдаги битимларни олади: товарлар ва хизматлар билан операциялар, хорижий инвестициялардан олинадиган даромад ҳаракати ва жорий трансфертлар: -товарлар экспорти ва импорти (савдо баланси) хуқуқий нуқтаи-назардан товарларга эгалик ҳуқуқини резидентлардан норезидентларга ўтишини англатади. расмий жиҳ...

This file contains 10 pages in DOCX format (60.6 KB). To download "tўlov balansi", click the Telegram button on the left.

Tags: tўlov balansi DOCX 10 pages Free download Telegram