kognitiv qobiliyatlar psixodiagnostikasi

DOCX 10 pages 100.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 100.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: kognitiv qobiliyatlar psixodiagnostikasi. diqqat va sensamotor reaksiyalar psixodiagnostikasi. reja: 1.bilish jarayonlariga umumiy tavsif. 2.diqqat va sensomotor reaktsiyalar psixodiagnostikasi. tayanch tushunchalar: diqqat, intellekt, divergent tafakkur, konvergent tafakkur, ijtimoiy intellekt, emotsional intellekt, intellekt testlari, intellektual koeffitsent. bilish jarayonlari yoki psixik jarayonlar yordamida shaxsning bilish faoliyati amalga oshiriladi. psixik jarayonlar ob`ektiv voqelikdagi narsa va hodisalar hamda ularning xususiyarlarini bilish imkonini beradi. bu jarayonlar - sezgilar, idrok, xotira, diqqat, tafakkur, nutq va boshqalardir. sezgilar o‘zlariga adekvat (mos) bo‘lgan qo‘zg‘atuvchilarni aks ettirish shakllaridan biri hisoblanmish bilish jarayonlaridir. qo‘zg‘atuvchi sezgi asosida ta’sir qilishi bilan darhol sezgi hosil bo‘lmaydi, balki u bir qancha daqiqadan keyin vujudga keladi. ana shu qisqa vaqt sezgining latent (yashirin) davri deb ataladi. latent davri sezgi turlari uchun har xil fursatda kechadi. masalan, taktil sezgilari uchun latent davri 130 millisekund, og‘riq sezgilari uchun esa 370 millisekundga to‘g‘ri keladi, maza-ta’m sezgisi esa til yuzasiga ta’sir etilgandan so‘ng 50 millisekundgacha vaqt oralig‘ida hosil bo‘ladi. …

2 / 10

‘raladi. teri sezgirligini o‘lchash uchun maxsus asbob “esteziometr” qo‘llaniladi. eshitish sezgirligini o‘lchash audiometr yordamida amalga oshirilib, tovushlarning turli darajalaridjagi intensivligi aniqlanadi. ba’zan kichkina temir sharni har xil balandlikdan tashlab ko‘rish orqali ham yuqoridagi maqsad amalga oshiriladi. ko‘rish sezgirligini aniqlash esa sinaluvchi ko‘ziga yorug‘likning turli tuman intensivlikda yuborish orqali (goho qorong‘ilikda), quyidan yuqoriga yorug‘lik birligi (ya’ni lyuks) orttirib boriladi. ta’m va hid bilish sezgirligi ham maxsus asboblar yordamida o‘lchanadi, goho kimyoviy usul ham qo‘llaniladi. bevosita metodi ob’ektiv alomatlarga asoslanib ish yuritishni taqazo etadi. sobiq sovet psixologlari, psixofiziologlari g.v.gershuni, e.n.sokolov, o.s.vinogradov va boshqalar mazkur metod yordamida ko‘p yillar mobaynida ilmiy tadqiqot ishlarini olib borganlir. ma’lumki, sezgilar hech mahal sust bilish jarayoni bo‘lmagan binobarin, ular vegetativ, elektrofiziologik, nafas olish olish jarayonlari o‘zgarib boradi, shuning uchun o‘z tabiati bilan reflektor jarayondir. sezgilardagi reflektor o‘zgarishlar ularning ob’ektiv ravishda yuz berayotganligining ko‘rsatkichi hisoblanadi. masalan, sezgilarni hosil qiliuvchi har qanday qo‘zg‘atuvchi reflektor jarayonlarni ham vujudga keltirishga qodir: …

3 / 10

ir yoki elektrofiziologik reaksiyalar kuchsiz qo‘zg‘atuvchi ta’sirida ham aniq namoyon bo‘lishi mumkin, aksincha sezish jarayoni esa amalga oshmaydi. bu holatni elektroensefagrafik reaksiyalar tasdiqlaydi. tovush qo‘zg‘atuvchiga kelib chiqqan holda g.v.gershuni inson subsensor diapazonga ega degan ilmiy g‘oyani olg‘a suradi. bu narsa anglashinilmagan fiziologik reaksiyalar, sezib bo‘lmas qo‘zg‘atuvchilarga asoslanadi. diqqat - bu inson ongining biror ob`ektga yo`naltirilishi va to`planishidir. diqqat turlari. diqqatning xususiyatlari diqqatni o`rganish o`zlashtirmaslikning sabablarini, o`quv faoliyati xususiyatlarini tahlil qilish hamda individual psixologo–pedagogik tavsiyalar ishlab chiqishda qo`llaniladi. shuningdek,diqqatning turli jihatlarini o`rganish kasbiy psixodiagnostika, ayniqsa, kadrlarni tanlashda muhim vazifalardan biri hisoblanadi. shaxsni psixologik o‘rganishda eksperimental metodikalar majmui qo‘llaniladi (s.ya.rubinshteyn (1970); b.v.zeygarnik (1976); v.m.bleyxer (1976); e.t.sokolova (1980); l.f.burlachuk, s.m.morozov (1989). lekin bolalar taraqqiyotini psixologik diagnostika qilish metodlariga bag‘ishlangan amaliy tavsiyalar juda kam. (i.a.sikorskiy, 1901; e.klapared 1911; k.n.kornilov, 1921; i.v.kruk, 1983; a.s.spivakovskaya, 1988). pedagogika universitetlari va institutlari talabalari uchun pedagogik faoliyat amaliyotida qo‘llash mumkin bo‘lgan aniq psixologik metodlarni beradigan o‘quv qo‘llanmalar yo‘q. psixologiya …

4 / 10

at. turli yosh davridagi bolalar guruhini tekshirishda psixodiagnostika metodikalari o‘z xususiyatlariga ega. masalan, chaqaloqlik davridagi bolalarni tekshirishda sensomotor harakatlarni o‘rganishga mo‘ljallangan metodlar qo‘llaniladi: boshini ushlab turishi, predmetlarni ushlashi, o‘tirishi, qayrilib qarashi, predmetning orqasidan ko‘z bilan qarashi va boshqalar. (a.anastazi, 1982). 3 yoshdan 6 yoshgacha bo‘lgan bolalarni tekshirishda sodda harakatlarni og‘zaki qo‘llanmalarni bajarishga qaratilgan topshiriqlar beriladi. qalam va qog‘oz, plastilin va boshqa o‘quv vositalari qo‘llaniladigan topshiriqlar bola katta bo‘lgan sayin qiyinlashtirib boriladi. bolalarni psixologik tekshiruvda chet el va sobiq ittifoq psixologlari foydalangan an'anaviy metodikalarni ko‘rib chiqamiz. sensomotor ta'sirlanish va diqqatni o‘rganish uchun metodikalar insonning sensomotor sohasi asosiy nerv jarayonlari harakatchanligi tipini, ixtiyoriy diqqat darajasini, ishga qobiliyatlilik sur'atini xarakterlaydi. ma'lumki, bola hayotining dastlabki yillarida jismoniy va ruhiy sifatlarining rivojlanishida sensomotor faollik bosh miya faoliyatida shartli reflektor aloqalarning mustahkamlanishiga imkon beradi (ya.p.frumkin, s.m.livshits, 1979). ular shu bilan birga temperament, iroda, hissiyot xususiyatlarining hamda bilish psixik jarayonlarining rivojlanishiga yordam beradi (e.a.golubeva, 1980; e.b.ayurova, 1986). …

5 / 10

rib ketadi, deb faraz qilish ham xatodir. bola hayotining dastlabki ikki yilidagi umumiy jismoniy taraqqiyot bolaning keyingi aqliy taraqqiyotini belgilamaydi (p.h.mussen, 1987). bolaning sensomotor sohada rivojlanish darajasi haqida uning atrofidagi turli predmetlar, jumladan, o‘yinchoqlar bilan harakat qilish xususiyatlari darak berib turadi. o‘yinchoqdan diagnostik qurol sifatida foydalanish uning tevarak-atrofidagi hodisalarni bilishga intilishi va faollik darajasi hamda predmetlardan foydalanishda amaliy ko‘nikmalarning mavjudligini aniqlash imkonini beradi. kattaroq bolalarni tekshirishda konkret psixologik metodikalardan foydalanish mumkin. chunki xuddi shu davrdan boshlab, so‘zli topshiriqlarni bajarish bo‘yicha yo‘l-yo‘riqlarni tushuna boshlaydi, unda zarur shaxsiy sifatlar shakllangan, bilishga qiziqish rivojlangan, u kattalar bilan birga eksperimental psixologik tadqiqotlarda nisbatan uzoqroq ishtirok etish holatida bo‘ladi. segen doskasi bu metodika oligofrenopedagogika asoschilaridan biri e.segen tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, bolaning shakllarni farqlash qobiliyatini aniqlashga, motorika xususiyatlarini o‘rganishga qaratilgan (n.a.shivarev, 1970). qattiq qog‘oz kartonga 1-rasmdagi figuralar chiziladi. 1-rasm. segen doskasi keyin ular ehtiyotkorlik bilan qirqib olinadi. har bir variant bir-biridan murakkabligi bilan ajralib turadi: …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kognitiv qobiliyatlar psixodiagnostikasi"

mavzu: kognitiv qobiliyatlar psixodiagnostikasi. diqqat va sensamotor reaksiyalar psixodiagnostikasi. reja: 1.bilish jarayonlariga umumiy tavsif. 2.diqqat va sensomotor reaktsiyalar psixodiagnostikasi. tayanch tushunchalar: diqqat, intellekt, divergent tafakkur, konvergent tafakkur, ijtimoiy intellekt, emotsional intellekt, intellekt testlari, intellektual koeffitsent. bilish jarayonlari yoki psixik jarayonlar yordamida shaxsning bilish faoliyati amalga oshiriladi. psixik jarayonlar ob`ektiv voqelikdagi narsa va hodisalar hamda ularning xususiyarlarini bilish imkonini beradi. bu jarayonlar - sezgilar, idrok, xotira, diqqat, tafakkur, nutq va boshqalardir. sezgilar o‘zlariga adekvat (mos) bo‘lgan qo‘zg‘atuvchilarni aks ettirish shakllaridan biri hisoblanmish bilish jarayonlaridir. qo‘zg‘atu...

This file contains 10 pages in DOCX format (100.0 KB). To download "kognitiv qobiliyatlar psixodiagnostikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kognitiv qobiliyatlar psixodiag… DOCX 10 pages Free download Telegram