samaradorlik sanoat ishlab chiqarishining iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligi

DOCX 15 pages 62.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.2 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

13– mavzu. sanoat ishlab chiqarishining iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligi 6.1. samaradorlik sanoat ishlab chiqarishining «kuzgusi» sifatida. bozor munosabatlari sharoitida samaradorlikning o‘rni va axamiyati rivojlanayotgan bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning iqtisodiy strategiyasi uzok vaktga muljaldangan fundamentad maksadlarni o‘rtaga kuyish bilan bir katorda, bu maksadlarga erishish vositadari, yuldarini belgilaishi xam uz ichiga oladi. bular orasida ishlab chiqarish samaradorligini tuxtovsiz oshirib borish asosiy o‘rinda turadi. o‘zbekiston davlatining kudratini mustaxkamlash, axolining moddiy va ma’naviy ne’matlarga bo‘lgan extiyojlarini to‘larok qondirish, kelajakda esa, ularni mul-kul yaratish, iqtisodiy va ilmiy-texnika sohasida eng rivojlangan davlatlar katoridan joy olish ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga bevosita bog‘liqdir. mustakillikka erishilganligi, kudratli iqtisodiy va ilmiy-texnik sadoxiyat yaratilayotganligi, iqtisody-ijtimoiy munosabatlarning takomillashayotganligi ishlab chiqarish samaradorligini oshirish masalalarini birinchi o‘ringa kuydi. binobarin, respublika prezidentining ma’ruza va nutkdarida, vazirlar maxkamasining karorlarida ishlab chiqarishning, jumladan, sanoat ishlab chiqarishi samaradorligini oshirishning moxiyati va axamiyati, dolzarb muammolari, iqtisodiyotni ekstensiv va intensiv taraqqiyot yuliga utkazish munosabati bilan kelib chikadigan ustuvor vazifadar chukur …

2 / 15

i yuldan okilona foylanish natijasida ishlab chiqarishning samaradorligi boskichma-boskich o‘sib bormoqda. samaradorlik eng kup uchraydigan umumiy tushunchalardan biri bulib, iqtisodiy-ijtimoiy taraqqiyotning xilma-xil sohalarida juda keng ishlatiladi. masalan, ijtimoiy ishlab chiqarish samaradorligi, mehnat samaradorligi, ukish va ukitish samaradorligi, davolash va davolanish samaradorligi, kabul kilingan konun va koidalar xamda echimlarning samaradorligi va xokazolar. samaradorlik sanoat ishlab chiqarish faoliyatining «kuzgusi» hisoblanadi. bu «kuzguda» ishlab chiqarishning barcha natijalarini ko‘rish mumkin. ma’lumki, xar bir tarmoq, korxona, kolaversa, xar bir shaxs uz ishlab chiqarish faoliyatida maksimum foyda olishga intiladi. bu uchun ma’lum xarajatlar kiladi. ana shu foyda bilan xarajatlar xaftasidagi fark tarmoq va korxona faoliyatining «kuzgusi» bo‘lgan samaradorlikda kuzga tashlanadi. ishlab chiqarishning eng yuqori samaradorligi ishlab chiqarish xarajatlarini minimum darajaga keltirishdan iborat. bozor munosabatlari sharoitida samaradorlikning aloxida o‘rni mavjud. bozor iqtisodiyoti natijalilikni, foydalilikni takazo etadi. tartibli bozorga asoslangan iqtisodiyotda eng kam resurs sarflab, kup natijaga erishish zarur. maxsulot ishlab chiqarish jarayonida 5 turdagi resurslar tizimi xarakatda …

3 / 15

‘rsatkichlari. xarajatlarning umumiy va kiyosiy samaradorligi samaradorlik - bu, foydalilik, natijalilikdir. ma’lumki, kandaydir natija olish uchun mehnat kilish, ishlash, maxsulot ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatish va ma’lum mikdorda xarajat kilish kerak. samaradorlikni aniklash uchun natijani shu natijaga erishishga sarflangan xarajatlar yoki resurslar bilan takkoslash kerak. demak, samaradorlik ishlab chiqarish faoliyati natijalari bilan ularga erishish uchun sarflangan mehnat, moddiy va moliyaviy resurslarning uzaro nisbatidir. natija natija s = = xarajatlar mehnat, moddiy va moliyaviy resurslar ishlab chiqarishning iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligini farklaydilar. samaradorlikni iqtisodiy va ijtimoiy turlarga bo‘lish shartli bulinish hisoblanadi. moddiy ishlab chiqarish jarayonida yuzaga keladigan va mehnat xarajatlari bilan bog‘liq bo‘lgan natijalarning xammasini iqtisodiy va ma’lum ma’noda, ijtimoiy samara deb aytish mumkin. bu erda: shuni eslatib utish kerakki, iqtisodiy va ijtimoiy tushunchalarning sun’iy bulinishi xakida baxslashish mumkin. lekin, iqtisod ijtimoiy xayotdan tashkarida bulmagani kabi, ijtimoiy xayot xam iqtisodsiz bulmaydi. demak, ularni bir-biridan ajratib bulmaydi. chunki amalga oshirilgan xar bir …

4 / 15

adorligini ifodalaydi. u mehnat va turmush sharoitlari yaxshilanishida, xodimlar malakasini oshirishda aks etadi va asosiy oziq-ovkat, sanoat tovarlarining axoli jon boshiga iste’mol kilinishi, ijtimoiy iste’mol fondlaridan beriladigan nafaka va imtiyozlar, kadrlar tayyorlash buyicha xarajatlarning o‘sishi bilan tavsiflanadi. ushbu samaralar ishlab chiqarishning o‘zida vujudga kelayotganini va birlashib bajarilgan mehnat tufayli ishlovchilar o‘rtasidagi munosabatlar ta’riflanishini nazarda tutsak, ularni ijtimoiy-iklisodiy samara deb atasak bo‘ladi. iqtisodiy samaradorlikning moxiyati uning mezoni va ko‘rsatkichlar tizimida aks etadi. mezon masalasi iqtisodiy samaradorlik nazariyasining eng muxim sohasi xdsoblanadi. falsafiy ma’noda mezon - bu, asosiy ulchov, muxim farkli belgi, asosiy nuktai nazardir. shular asosidagina u yoki bu sohadagi bizning bilimlarimizning ob’ektiv xakikatligini, tugriligini va ishonchliligini aniklash, xakikatni anglashmovchiliklardan fark kilish mumkin. ishlab chiqarishning asosiy maksadiga erishish uchun barcha resurslardan okilona foydalanish, tayyorlanadigan maxsulotning xar bir birligiga sarflanadigan xarajatlarni kamaytirish kerak. demak, samarani ulchaganda mezon sifatida jami ijtimoiy mehnatni tejash, uning unumdorligini oshirish kabul etiladi. ishlab chiqarishning umumiy (mutlak) samaradorligi …

5 / 15

ki unda tayyorlanadigan maxsulotning mehnat sigimi, material sigimi, fond sigimi, kapital sigimi kiradi. mehnat sigimi milliy daromad, sof, yalpi, tovar maxsulotning yoki natural shaklda ifodalangan maxsulot birligiga sarflangan xarajat mikdorini tavsiflaydi. maxsulotning sermehnatliligi - muayyan turdagi maxsulotni (masalan, bitta traktorni, kostyumni yoki kuylakni) ishlab chiqarishga sarf bo‘lgan ish vakti mikdorini ifodalovchi ko‘rsatkichdir. mehnat sigimining uch turi bo‘ladi: texnologik, to‘la va xalq xo‘jalikgi mehnat sigimi. mehnat sarfini hisobga olish jixatiga karab, u yana uch turga: rejali mehnat, normativ mehnat va xakikiy (amaldagi) mehnat sigimlariga bulinadi. mehnat sigimi bevosita sarf (asosiy xodimlar sarf kilgan mehnat) buyicha, to‘la sarf (yordamchi xodimlar sarf kilgan mehnat) buyicha xamda umumiy ijtimoiy maxsulot yoki milliy daromad qiymatiga nisbati bilan belgilanadi. ayrim komplekslar va ularning tarmoqlarida, korxonalarda esa, moddiy sarflar mikdorining qiymatiga nisbatan belgilanadi: a 4 mx ms = tmx kupincha amaliyotda mehnat sigimining boshqacha ma’nosini bildiruvchi mehnat unumdorligi (mu) ko‘rsatkichidan foydalaniladi: , . tmx mu = — …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "samaradorlik sanoat ishlab chiqarishining iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligi"

13– mavzu. sanoat ishlab chiqarishining iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligi 6.1. samaradorlik sanoat ishlab chiqarishining «kuzgusi» sifatida. bozor munosabatlari sharoitida samaradorlikning o‘rni va axamiyati rivojlanayotgan bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning iqtisodiy strategiyasi uzok vaktga muljaldangan fundamentad maksadlarni o‘rtaga kuyish bilan bir katorda, bu maksadlarga erishish vositadari, yuldarini belgilaishi xam uz ichiga oladi. bular orasida ishlab chiqarish samaradorligini tuxtovsiz oshirib borish asosiy o‘rinda turadi. o‘zbekiston davlatining kudratini mustaxkamlash, axolining moddiy va ma’naviy ne’matlarga bo‘lgan extiyojlarini to‘larok qondirish, kelajakda esa, ularni mul-kul yaratish, iqtisodiy va ilmiy-texnika sohasida eng rivojlangan davlatlar katoridan joy olish...

This file contains 15 pages in DOCX format (62.2 KB). To download "samaradorlik sanoat ishlab chiqarishining iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: samaradorlik sanoat ishlab chiq… DOCX 15 pages Free download Telegram