mantiiqiy isbotlar va daliillash

DOCX 4 стр. 24,5 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 24,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

12–мавзу. аргументлаш ва билимлар тараққиётининг мантиқий шакллари. режа. 1. мантиқий исбот, унинг таркиби ва турлари. исботлаш қоидалари 2. раддия, унинг усуллари ва қоидалари 3. савол ва муаммо, унинг тафаккур жараёнида тутган ўрни. 4. гипотеза ва назария таянч сўзлар: аргументлаш, далиллаш, исбот, раддия, парадокс, демонстрация, асос, тезис, антитезис, софизм, паралогизм, муаммо, савол, фараз, гипотеза, назария, 1. мантиқий исбот, унинг таркиби ва турлари. исботлаш қоидалари мантиқ илмида исботлаш ва далиллаш тушунчалари ўзаро фарқланади. далиллаш деб, бирор фикр, мулоҳазани ёки мулоҳазалар тизимини воқеликка бевосита мурожаат қилиш йўли билан (кузатиш, тажриба-эксперимент ва ҳоказо асосида) ёки чинлиги аввалдан тасдиқланган бошқа мулоҳазалар ёрдамида асослаб беришга айтилади. далиллашнинг хусусий кўриниши мантиқий исботлашдир. мантиқий исботлаш деб, бирор фикр, мулоҳазанинг чинлигини, чинлиги аввалдан тасдиқланган бошқа мулоҳазалар орқали асослашга айтилади. исботлашдан мақсад-бирор фикрнинг чинлигини аниқлаш бўлса, далиллашдан мақсад ҳам фикрнинг чинлигини аниқлаш, унинг аҳамиятини ва муайян фаолият учун қўллаш мумкинлигини асослашдир. исботлаш жараёнида қўлланиладиган чин мулоҳазалар (асослар) берилган фикрнинг чинлигини …

2 / 4

исботлаш, бавосита исботлаш. бевосита исботлашда тезиснинг чинлиги тўғридан-тўғри аргументлар билан асосланади, унда тезисга зид бўлган ҳукмлардан фойдаланилмайди. 2. раддия, унинг усуллари ва қоидалари раддия-исботни бузишга қаратилган мантиқий амалдир. бирорта фикрнинг чинлигини рад этиш унга зид бўлган фикрнинг хатолигини кўрсатишдан иборат бўлганлиги учун, раддияни исботлашнинг хусусий кўриниши, деб ҳисоблаш мумкин. раддия ҳам исботлаш каби тезис (рад қилиниши лозим бўлган ҳукм), аргументлар (тезисни рад қилувчи ҳукмлар) ва демонстрациядан (рад этиш усули) дан ташкил топган бўлади. раддия уч хил усул билан амалга оширилади: 1) тезисни рад этиш; 2) аргументларни рад этиш; 3) демонстрацияни рад этиш. 4)тезисни рад этиш тезисни рад этишнинг қуйидаги усуллари мавжуд: 1. фактлар орқали рад этиш. бу энг ишончли ва самарали усулдир. бунда бўлиб ўтган воқеаларга, статистик маълумотларга асосланиб тезис рад этилади. 2. тезисдан келиб чиқадиган натижаларнинг хатолигини (ёки зиддиятли эканлигини) кўрсатиш орқали рад этиш. бунда тезисдан келиб чиқадиган натижаларнинг чин эмаслиги асослаб берилади. бу усул «бемаъниликка олиб келиш», деб …

3 / 4

хато аниқланганда тезис рад этилмайди, уни қайта исботлаш талаб қилинади. рад этишнинг юқорида кўрсатилган усуллари кўпинча биргаликда, бир-бирини тўлдирган ҳолда қўлланилади. тезисга алоқадор қоидалар; 1. тезис мантиқан аниқ ва равшан бўлиши керак. бу қоида бузилса, исботлаш ёки рад этиш ўзининг аниқ предметига эга бўлмай қолади, уни амалга оширишга уриниш беҳуда иш ҳисобланади. 2. тезис исботлаш ёки рад этишнинг бошидан охиригача ўзгартирилмаслиги керак. бу қоида бузилса «тезисни алмаштириш» деган хато келиб чиқади. аргументларга нисбатан қоидалар; 1. тезисни асослаш учун келтирилган аргументлар чин ҳукмлар бўлиши ва бир-бирига зид бўлмаслиги лозим. 2. аргументлар тезисни асослаш учун етарли бўлиши керак. 3. аргументлар тезисдан мустақил ҳолда чинлиги исботланган ҳукмлар бўлиши лозим. исботлаш усулининг қоидаси: 1. тезис аргументлардан мантиқий тарзда келиб чиқадиган хулоса бўлиши лозим. бунинг учун исботлаш ёки рад этишда хулоса чиқариш қоидаларига риоя қилиш зарур. аргументлашнинг мантиқий асосларини билиш ва баҳс юритиш қоидаларига амал қилиш тафаккур маданиятини юқори даражага кўтариш имконини берад 3. савол …

4 / 4

даражасини аниқлаш учун; 3. мавжуд ахборотларга эга бўлиш учун; 4. бошқаларнинг (у ёки бу масалага оид) шахсий фикрини билиш учун. савол бир қанча муҳим мантиқий хусусиятларга эга: 1. саволда маълум бир бошланғич билим мужассамланган бўлади. 2. саволда мавжуд бўлган билим ноаниқ бўлади. 3. саволда предмет ҳақида тўлароқ билимга эга бўлиш эхтиёжи ўз ифодасини топади. савол ўз-ўзидан пайдо бўлмайди. у ўзининг асосига, (datumquestions) базасига эга. саволнинг асосини унда мужассамланган билим, ахборот ташкил этади. муаммо - жавоби бевосита мавжуд билимда бўлмаган ва ечиш усули номаълум бўлган саволдир. шунинг учун ҳам муаммони қўйиш ва ҳал қилиш мавжуд билимлар доирасидан четга чиқишни, янгича ечиш усули, методларини қидиришни тақозо этади. қандай муаммоларни илгари суришни, уни муҳокама қилишнинг характерини амалий фаолиятимиз ва билишимиз эҳтиёжлари белгилаб беради. муаммони тўғри қўйиш учун муаммоли вазиятни аниқ тасаввур қилишнинг ўзи етарли эмас. бунинг учун муаммони ҳал қилишнинг турли хил усуллари ва воситаларини ҳам олдиндан кўра билиш керак. муаммоларни қўйишда кишиларнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mantiiqiy isbotlar va daliillash"

12–мавзу. аргументлаш ва билимлар тараққиётининг мантиқий шакллари. режа. 1. мантиқий исбот, унинг таркиби ва турлари. исботлаш қоидалари 2. раддия, унинг усуллари ва қоидалари 3. савол ва муаммо, унинг тафаккур жараёнида тутган ўрни. 4. гипотеза ва назария таянч сўзлар: аргументлаш, далиллаш, исбот, раддия, парадокс, демонстрация, асос, тезис, антитезис, софизм, паралогизм, муаммо, савол, фараз, гипотеза, назария, 1. мантиқий исбот, унинг таркиби ва турлари. исботлаш қоидалари мантиқ илмида исботлаш ва далиллаш тушунчалари ўзаро фарқланади. далиллаш деб, бирор фикр, мулоҳазани ёки мулоҳазалар тизимини воқеликка бевосита мурожаат қилиш йўли билан (кузатиш, тажриба-эксперимент ва ҳоказо асосида) ёки чинлиги аввалдан тасдиқланган бошқа мулоҳазалар ёрдамида асослаб беришга айтилади. далиллашн...

Этот файл содержит 4 стр. в формате DOCX (24,5 КБ). Чтобы скачать "mantiiqiy isbotlar va daliillash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mantiiqiy isbotlar va daliillash DOCX 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram