mavzu: nutk va muloqot

DOCX 7 стр. 49,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 49,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

11- мавзу: нутк ва мулоқот режа: 1. мулоқот ва унинг кўп режали характери. 2. турли гипдали мулоқот ва киши тафаккури. 3. нутқ тўғрисида тушунча. 4. нутқнинг вужудга келиши ва уни идрок қилиш. 5. нутқнинг ўсиши таянч иборалар: эгоцентрик нутқ, семантика, перцептив мулоқот, коммуникация, интерактив мулоқот, диалогик нутқ, афазия. мулоқот ҳақида тушунча мулоқот инсон ҳаёти ва фаолиятининг муҳим шартидир. айнан мулоқот ёрдамида инсонлар табиатини ўзлаштириш ва ўз индивидуал эҳтиёжларини қондириш учун биргаликда ҳаракат қилиш имкониятига эга бўладилар. мулоқот жараёнида инсон хулқ-атворининг муайян образ ва моделлари шаклланиб, кейинчалик улар инсоннинг ичига киради. шахснинг тафаккури, оламни ва ўзининг образини таҳлил қилиш ҳамда баҳолаш қобилияти мулоқот жараёнида шаклланади. мазкур муаммога атрофлича баҳо берган польшалик психолог е.мелибруда қуйидагиларни таъкидлайди: «мулоқот шахслараро муносабатларда биз учун ҳаводек аҳамиятга эгадир». мулоқот ўта мураккаб жараён бўлганлиги сабабли унга ягона тўғри таърифни бериш жуда мушкул. шунинг учун одатда мулоқот тушунчасининг мазмуни унинг айрим томонларига урғу бериш орқали таърифланади. а) мулоқот …

2 / 7

у ўз психик тараққиёти бўйича орқада қолиб кетади. зеро, инсон психик тараққиёти мулоқотдан бошланади. мулоқотнинг коммуникатив томони биргаликдаги фаолият давомида одамлар турли фикрлар, ўй-хаёллар, ҳис кечинмалар билан ўртоқлашадилар. бунда ўй-фикрлар, ҳис-кечин-маларни ахборот сифатида, коммуникацияни эса ахборот алмашинуви сифатида талқин этиш мумкин. аммо шуни эътиборга олиш керакки инсонлараро коммуникация шунчаки ахборот алмашинувидан иборат эмас. чунки мулоқот жараёнида ахборот нафақат узатилади, балки шакллан-тирилади, аниқлаштирилади, ривожлантирилади. демак, инсон мулоқотни шунчаки ахборот алмашинувидан иборат жараён деб ҳисоблаши мумкин эмас. зеро, биринчидан мулоқот жараёнида ахборот бир томондан иккинчи томонга шунчаки ҳаракатланмайди, балки фаол алмашинади (коммуникатив жараён иштирокчилари бир-бирига ахборот юбораётганда бир-бирининг мотивлари, мақсадлари, установкалари ва бошқаларни таҳлил қиладилар); иккинчидан мулоқот жараёнида ахборот алмаша туриб кишилар белгилар орқали бир-бирига таъсир этиши мумкин (инсонлараро ахборот алмашинувида, албатта суҳбатдош хулқ-атворига муайян таъсир ўтказилади); учинчидан мулоқот жараёнида коммуникатор (ахборот юборётган одам) ва реципиент (ахборотни қабул қилаётган одам) бир хил кодлаштириш тизимига эга бўлиши керак, тўртинчидан мулоқот жараёнида фақат инсонлараро …

3 / 7

р ўртасидаги коммуникацияни таъминлайди, чунки уни ахборот берувчи ҳам, уни қабул қилувчи ҳам бирдай тушунади. бошқа кишига ахборот берувчи (коммуникатор) ва уни қабул қилувчи (реципиент) мулоқот жараёнида бир хил тилдан фойдаланиши керак, акс ҳолда бир-бирини тўғри тушунолмайди. ахборот алмашиш муомала қатнашувчиларига тушунарли белги ва мазмунга эга бўлиши керак. тил сўз белгилари йиғиндисидан иборатдир. сўзнинг маъноси унинг мазмуний томонидир. ҳар бир алоҳида одамнинг ҳаракатлари ва фаолиятларини бошқа одамнинг ҳаракати ва фаолиятларини 3 та муҳим омил белгилайди. биринчидан, бутун инсониятнинг ёки бир мунча тор доирадаги кишилар жамоасининг ижтимоий-тарихий тажрибасини белгилайди. кичкина бола дунёни мустақил равишда билиб олмайди. у ота-онасига саволлар беради ва улар унга жавоб берадилар, бу жавоблардан бола ўз фаолиятини кейинчалик фойдаланадиган умумий билимларнинг фақат озгина қисмини олади. умумий билимларнинг бу озгинагина қисмини бола тил шаклида, тил ёрдамида сўз белгилари тизимида ҳосил қила олади. мактабда ҳам худди шундай бўлади, ўқувчи олам ҳақида барча билимларни ўқитувчининг тушунтиришидан ёки дарсликдан, яъни тил ёрдамида …

4 / 7

олиятларини ҳар бир айрим кишиларнинг шахсий тажрибаси белгилайди. одамнинг «шахсий» ўз индивидуал тажрибаси бошқа кишиларнинг тажрибалари ва ижтимоий тажрибанинг ўзига хос аралашмасидан иборат. одам ҳайвондан фарқли ўлароқ, ўз ҳаракатларини режалаштира олади. бундай режалаштириш ва умумий фикрий масалаларни ҳал қилишнинг асосий қуроли тилдир. бу ерда биз тилнинг учинчи вазифаси ақлий фаолиятнинг (идрок, хотира, тафаккур, хаёл) қуроли сифатидаги вазифасига тўқнаш келдик. сўз белгилари тизими сифатида тилдан нутқ фаолиятида фойдаланилади. нутқ фаолияти – одам томонидан ижтимоий-тарихий тажрибани ўзлаштириш ва авлодларга бериш ёки коммуникация ўрнатиш, ўз ҳаракатларини режалаштириш мақсадида тилдан фойдаланиш жараёнидир. тил алоқа воситаси ёхуд қуролдир, нутқ фаолияти ёки нутқ эса алоқа жараёнининг ўзидир. бу жараёнда нутқ фаолиятининг фаол ва пассив турлари фарқланади. сўзловчининг нутқи фаол нутқ, тингловчининг нутқи пассив нутқ ҳисобланади. нутқ ички ва ташқи нутққа бўлинади. ташқи нутқ – ёзма ва оғзаки нутққа, оғзаки нутқ эса монолог ва диалогик нутққа бўлинади. монолог – бир кишининг ўзига ёки бошқаларга қаратилган нутқидир. бу …

5 / 7

б айтингчи). нутқнинг ички нутқ деб аталган тури нутқ фаолиятининг алоҳида тури ҳисобланади. ички нутқ амалий ва назарий фаолиятни режалаштириш фазаси сифатида намоён бўлади. биз сўзни чала-ярим айтишимиз биланоқ тушунаверамиз. ички нутқ айрим оғзаки нутқ актларидан илгарироқ, хусусан ихтиёрийлик даражаси анча юксакроқ бўлган оғзаки нутқдан илгарироқ содир бўлиши мумкин. ёзма нутқ монологик нутқнинг турларидан бири бўлиб, ёзма нутқ монологик нутққа нисбатан батафсилроқдир. коммуникатив жараён аксиал (бунда ахборот айрим аниқ одамларга йўналтирилади) ёки ретиал (бунда ахборот бир қанча эҳтимол қилинаётган реципиентларга йўналтирилади) характерда бўлиши мумкин. коммуникатив жараёнда ўзаро муносабатга киришувчиларни бир-бирларини тушунишлари жуда муҳимдир. бунда нутқнинг қуйидаги муҳим хусусиятлари пайдо бўлади, яъни мазмундорлик, тушунарлилик, ифодалилик, таъсирчанлик кўрсатилади. буюк француз ёзувчиси антуан сент экзюпери «мулоқот – шундай неъматки, у орқали инсон лаззатланади», деб ёзган эди. сўзнинг моҳияти ҳақида саъдий «ақллимисан ёки аҳмоқ каттамисан ёки кичик буни бир сўз айтмагунча била олмаймиз» деган эди. халқимизда шундай ибратли ибора бор «инсон ақл фаросати унинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mavzu: nutk va muloqot"

11- мавзу: нутк ва мулоқот режа: 1. мулоқот ва унинг кўп режали характери. 2. турли гипдали мулоқот ва киши тафаккури. 3. нутқ тўғрисида тушунча. 4. нутқнинг вужудга келиши ва уни идрок қилиш. 5. нутқнинг ўсиши таянч иборалар: эгоцентрик нутқ, семантика, перцептив мулоқот, коммуникация, интерактив мулоқот, диалогик нутқ, афазия. мулоқот ҳақида тушунча мулоқот инсон ҳаёти ва фаолиятининг муҳим шартидир. айнан мулоқот ёрдамида инсонлар табиатини ўзлаштириш ва ўз индивидуал эҳтиёжларини қондириш учун биргаликда ҳаракат қилиш имкониятига эга бўладилар. мулоқот жараёнида инсон хулқ-атворининг муайян образ ва моделлари шаклланиб, кейинчалик улар инсоннинг ичига киради. шахснинг тафаккури, оламни ва ўзининг образини таҳлил қилиш ҳамда баҳолаш қобилияти мулоқот жараёнида шаклланади. мазкур муаммог...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (49,0 КБ). Чтобы скачать "mavzu: nutk va muloqot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mavzu: nutk va muloqot DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram