toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi

DOCX 8 pages 26.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mavzu: toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi reja: 1. toshkent viloyati toponimiyasining farqlovchi xususiyatlari 2. toshkent shahri toponimiyasi 3. tashkent so‘zining etimologiyasi haqida toshkent viloyati toponimiyasi. toshkent viloyati respublikaning shimoli-sharqida joylashgan va iqtisodiy-ijtimoiy jihatdan eng rivojlangan mintaqa hisoblanadi. viloyat hududi qadimda madaniyat o'chog'i bo'lganligi bois, qadimiy nomlar ko'p uchraydi. ko'p asrlik tarixiy taraqqiyot davomida vohaning tekislik va tog'li yerlarida yashagan o4roq aholi ko'chmanchi va yarim o'troq chorvador qabilalar bilan yonma-yon va aralash yashagan. vohaning tub aholisi o'zbeklar. shunindek, qozoq, tojik va qirg'izlar ham yashaydi. hozirgi toshkent viloyati hududida azaldan turli xalqlar birga yashab kelgan. shuning uchun mintaqaning geografik nomlari til va xronologik jihatdan xilma-xil bo'lishi tabiiydir. hudud toponimiyasi tarkibida sug'diy nomlar ham uchraydi. viloyat toponimlarining ko'pchiligini turkiy (o'zbekcha) nomlar tashkil qiladi. ularning bir qismi bundan ming y il oldin yozilgan tarixiy manbalarda tilga olingan. ular qatoriga toshkand, obliq (abrlig‘ ). uoq (ayloq). jadg'ol (chatqol), sobliq (soyliq), jabg'ukat kabi tarixi ko'p …

2 / 8

ibida saqlanib qolgan qadimiy qabilalardan birining nomi. naymanlarning kelib chiqishi munozarali. bir guruh olimlar (v.v.bartold, b.ya.vladimirsov va boshq.) naymanlar etnogenezini mo'g'ullar bilan bog'laydilar. ular nayman so'zining etimologiyasini (mo'g'ulcha, naim - ≪sakkiz≫) o‘ z fikrlariga dalil qilib ko'rsatadilar. ikkinchi bir guruh esa (n.a.aristov. s.a.amanjolov va boshq.) naymanlarni turk deb hisoblaydilar. oxirgi yillarda to'plangan ma'lumotlar asosida, naymanlar aslida sakkizo'g'iz nomli turkiy qabila vakili bo'lib, mo'g'ullar o'z tiliga moslab nayman deb ataganliklari tasdiqlangan. xix asrning oxiri va xx asrning boshlarida o'zbek naymanlar ham boshqa qabilalar kabi o'troq o'zbeklar tarkibiga singib. mazkur xalqning shakllanishida faol qatnashganlar. etnotoponimlar viloyatning barcha tumanlari toponimiyasida o'z aksini topgan. ularni o'rganish alohida tadqiqotni talab qiladi. hozirgi kunda toshkent viloyati hududida yashaydigan aholining ko'pchiligini o'zbeklar tashkil qiladi, ulardan tashqari qisman tojiklar, qozoqlar, qirg'izlar ham yashaydi. shuning uchun mintaqada substrat toponimlarni istisno qilganda tojikcha, qozoqcha va qirg'izcha jo y nomlari ham uchraydi va ular orasida oykonimlar ko'pchilikni tashkil qiladi. tarixiy manbalardan …

3 / 8

hudud ul-olam" asarida (xi asr) mazkur o'lkadagi o'ttizdan ortiq toponimlar qayd qilingan. jinajkat (chinoz). chadg'al (chotqol). xambarak (xumson), ardlonkat (burchmulla). sadbag'vo (bog'iston), gazak (g'azalkent). farnkat (parkent), f3iskat (piskent) va boshqalar. tashkent viloyati toponimiyasi tarkibida hozirda ham kcnl (kat) qo'shimchali geografik nomlar ko'p. taniqli rus sharqshunos olimi. akademik v.v.bartold "kat (kad. kand. kent)" terminiga alohida e'tibor qaratgan. chunki bu termin nafaqat o'rta osiyo balki. yaqin sharq, sharqiy turkiston va kichik osiyoda joy nomlari tarkibida ko'p uchraydi. olimning yozishicha, “ kat'' so'zi eroniy tillarga xos bo'lib, dastlab "uy" ma’nosini anglatgan. s.qoravev ham uning fikrini tasdiqlab, kat so'zi asli sug'dcha. kat yoki kata qadimda urug' vakillarining bir bo'lagi yashagan va devor bilan ajratib olingan katta hovlini bildirar edi. o'rta osiyoda keng tarqalgan va aholi punkti ma’nosini anglatadigan "kent" atamasi. shubhasiz, ibtidoiy kat yoki kata so'zidan kelib chiqqan deb yozgan. v.v.bartold asarlarida uchraydigan geografik nomlar izohi toponimist olimlar tomonidan tanqidiy nuqtai-nazardan sinchiklab o'rganilishi zarur. …

4 / 8

n tog'larining tarmoqlari - chatqol, qurama, piskom va ugom tog'lari egallagan. tyannshan nomi xitoy tiliga tegishli, uni olimlar tomonidan ilmiy adabiyotlarga kiritilishiga ikki asr bo'ldi. mutaxassislarning fikricha, bu tog'larning turkiy nomi tangritog' bo'lgan. tiyonshon xitoy tilida '‘osmon tog'lari” , tangri so'zida ham "buyuk. yuksak" kabi ma'no mujassam. toshkent viloyati oronimiyasi tarkibida chim (chimyon), tepa (saritepa), tosh (uchtosh). tov (bukirtov), tog' (boboitog-), bel (qorabel) kabi indikator terminlar ko'p uchraydi. oronimlar tarkibida majoziy (metaforik) nomlar ham bor va ularga, tuyatosh, oynatosh, egartosh kabi nomlar misol bo'ladi. oronimlarning ko'pchiligi hamma uchun tushunarli turkiy nomlardir. viloyat hududida bir necha yuz katta-kichik suv obyektlari mavjud va ularning har biri o'z nomiga ega. sirdaryo va uning irmoqlari chirchiq, chatqol, piskom, ugom, ohangaron daryolari eng y irik suv manbalari hisoblanadi. mutaxassislarning fikricha, yirik daryolarning nomlari eng qadimiy toponimlar hisoblanadi. binobarin. gidronimlarni izohlashda ba’zan, qo'shimcha tadqiqotlar kerak bo'ladi. viloyat gidronimlari orasida majoziy nomlar ko'p uchraydi. yugiriksoy, tentaksoy, g'alvasoy, …

5 / 8

imik muammolar viloyatda yetarli. ularni sinchiklab o'rganish lozim. toshkent shahri toponimiyasi: toshkent shahrining bir necha ming y illik tarixi, uning toponimiyasida ham o'z aksini topgan. mutaxassislarning yozishicha, shahar qadimiy buyuk ipak y o 'li ustida joy iashganligi tufayli. shaharga turli yurt vakillari kelib. ularning bir qismi shu joyda o'rnashib qolgan. shuning uchun. shahar toponimiyasi turli tilli jo y nomlaridan tashkil topgan. taniqli geograf olim p.g'ulomovning yozishicha. agar shaharlarga joy nomlarining xilma-xilligiga qarab sovrin beriladigan bo'lsa, toshkent, shubhasiz. birinchi sovrindor bo'lar edi. toshkent shahri toponimiyasi tarkibida joyning tabiiy xususiyatlarini ifodalovchi nomlar ham ko'p. mahalliy xalq orasida "toshkent yetti qiru yetti o'rda joylashgan"' degan ibora bor. shuning uchun. shahar yer yuzasining bunday holati joy nomlarida aks etgan. masalan, shaharning mikrotoponimlari tarkibida jarariq, jarko'cha, chuqursoy. chuqurko'prik. o'rko'cha. zahariq. pastak degan nomlar uchraydi. bu nomlar shahar yer yuzasining past, soylik joylarida joylashgan geografik obyektlarga berilgan. shahar juda qadimdan sug'orib dehqonchilik qilinadigan vohada joylashgan. ma’ …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi"

mavzu: toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi reja: 1. toshkent viloyati toponimiyasining farqlovchi xususiyatlari 2. toshkent shahri toponimiyasi 3. tashkent so‘zining etimologiyasi haqida toshkent viloyati toponimiyasi. toshkent viloyati respublikaning shimoli-sharqida joylashgan va iqtisodiy-ijtimoiy jihatdan eng rivojlangan mintaqa hisoblanadi. viloyat hududi qadimda madaniyat o'chog'i bo'lganligi bois, qadimiy nomlar ko'p uchraydi. ko'p asrlik tarixiy taraqqiyot davomida vohaning tekislik va tog'li yerlarida yashagan o4roq aholi ko'chmanchi va yarim o'troq chorvador qabilalar bilan yonma-yon va aralash yashagan. vohaning tub aholisi o'zbeklar. shunindek, qozoq, tojik va qirg'izlar ham yashaydi. hozirgi toshkent viloyati hududida azaldan turli xalqlar birga yashab kelgan. sh...

This file contains 8 pages in DOCX format (26.6 KB). To download "toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: toshkent viloyati va toshkent s… DOCX 8 pages Free download Telegram

toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "toshkent viloyati va toshkent shahri toponimiyasi"

Similar files