quruvchi bakalavrlar tayyorlashda majburiy fanlarning roli va ahamiyati

DOCX 23 pages 284,6 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 284,6 KB

Fayl turi DOCX

Pages 23

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

10-mavzu. quruvchi bakalavrlar tayyorlashda majburiy fanlarning roli va ahamiyati. reja: 1. chizma geometriya va muhandislik grafikasi, injenerlik geodeziyasi, injenerlik geologiyasi, gruntlar mexanikasi, zamin va poydevorlar fanlarining ahamiyati. 1. chizma geometriya va muhandislik grafikasi chizma geometriya fani buyumlarni o’lchamlarini (metrik masalalar), bir-biriga nisbatan joylashuvlarini (pozitsion masalalar) tasvirlash usullari yordamida aniqlashni o’rganadi. chizma geometriya fani umumtexnika fanlari qatoriga kiradi. hozirgi kunga kelib barcha sohlar kabi chizma geometriya masalalarni kompьyuter grafikasi yordamida oson hal etish mumkin bo’lib qoldi. lekin chizma geometriya fanini o’rganmasdan kompьyuterda ishlash mumkin emas. ma'lumki, o`quvchilarning fazoviy tasavvur va fikrlash qobilyatini o`stiruvchi fan «texnikaviy chizmachilik» hisoblanadi. «texnikaviy chizmachilik» fanidan tayyorlangan ushbu ma'ruzalar matni to`rt bo`limdan iborat: · chizmalarni rasmiylashtirish; · chizma geometriya asoslari, proektsion chizmalar; · mashinasozlik chizmachiligi; · qurilish chizmachiligi. o’quvchilar tomonidan chizmalarni rasmiylashtirish davrida kerakli asosiy yozuv, chiziq turlari, mashstablar, o`lcham qo`yish va chizmani joylashtirish kabi bilim hamda ko`nikmalarga ega bo’ladilar. chizma geometriya asoslari bo`limida turli o`zaro perpendikulyar, …

2 / 23

izma qog`oziga standartda tavsiya etilgan aniq format o`lchamlari bo`yicha bajariladi. listning formati uning tashqi qirg`og`ining o`lchamlari bilan aniqlanadi va tutash ingichka chiziq bilan chiziladi. ichki ramka tutash yo`g`on chiziq bilan chiziladi. bunda uning yuqori, o`ng va pastki tomonlari tashqi ramkadan 5 mm, listni tikish uchun chap tomonidan 20 mm masofa qoldirib chiziladi. tomonlarining o`lchami 841x1189 mm, yuzasi 1 m2 ga teng bo`lgan format, asosiy format deb qabul qilinadi va u ao bilan belgilanadi. har bir keyingi asosiy format undan oldingi formatning uzun tomonini teng ikkiga bo`lishdan kelib chiqadi). a harfidan keyingi raqam asos qilib olingan formatni necha marta bo`linganini bildiradi. zarur bo`lgan hollarda a5 formatdan foydalaniladi. qo`shimcha formatlar, formatlarning qisqa tomonlarini karrali ko`paytirish bilan hosil qilinadi. asosiy yozuvlar. har bir konstruktorlik hujjatidagi formatning pastki o`ng burchagiga asosiy yozuv joylashtiriladi. a4 formatning qisqa tomonining pastiga (o`ng burchagiga) chizmaning asosiy yozuvi joylashtiriladi (1.1-rasm). chizmalardagi asosiy yozuvlar dast 2.104-98 (stsev 140-74, stsev 365-76) …

3 / 23

slarning ismi sharifi. 12-katak-11-katakda ko`rsatilgan shaxslarning imzolari. 13-katak-hujjatga imzo qo`yilgan sana. 1.1-rasm 1.1-rasm masshtablar. masshtab deb, chizmadagi kesma uzunligi qiymatining uning haqiqiy uzunligi nisbatiga aytiladi. masshtablar gost 2.303-68 (stsev 1180-78)ga muvofiq uch turga bo`linadi. haqiqiy masshtab 1:1 kichraytirish masshtablari 1: 2 1:2,5 1:4 1:5 1:10 1:15 1:20 kattalashtirish masshtablari 2:1 2,5:1 4:1 5:1 10:1 15:1 20:1 masshtab asosiy yozuv kattaligida 1:1, 1:2, 2:1... ko`rinishida qolgan hollarda m1:1, m1:2 va xokazo tarzda yoziladi. ya'ni masshtab oldiga m harfini qo`yib yoziladi. chizmada qanday masshtabda chizilishidan qat'iy nazar haqiqiy o`lchamlari qo`yiladi. chiziq turlari. buyum chizmalarini aniq va yaqqol chizmalarini ko`rsatish uchun gost 2.303-68 (st sev 1178-78) ga muvofiq har xil turdagi chiziqlar ishlatiladi. chizmaning ko`rinadigan asosiy kontur chizig`ini, sirtlarning kesishish chiziqlarini qirqim va kesim tarkibiga kiruvchi kontur chiziqlarini chizishda yo`g`on asosiy tutash chiziq ishlatiladi. chiziq nomi chiziqning shakli chiziq yo`g`onligi chiziqning qo`llanishi asosiy tutash chiziq s0,51,4 chizmaning ko`rinar chiziqlari, sirtlarning kesishish chiziqlari, kesim …

4 / 23

umlarning chizmalarini chizish asosan ikki bosqichga bo`linadi: birinchi bosqich – chizmada qalamda ingichka chiziqlar bilan chizish, ikkinchi bosqich – bu chizmaning chiziqlarining ustidan qalamda yurgizib chiqish . bunda avval aylana, aylana yoylari va egri chiziqlarni ustidan yurgizib chiqish, so`ngra qolgan og`ma va to`g`ri chizig`larni chizish tavsiya etiladi.chizmadagi shtrixovka chiziqlari o`q yoki asosiy chiziqlarga nisbatan 45 da chizilib ularning og`ishi o`ng va chap tomonlarga nisbatan bir xildadir. ishning oxirida chizmalar xatolardan xoli bo`lishi uchun chiziqlarning yo`g`onligi sinchiklab tekshiriladi. o`lchamlar qo`yish qoidalari. malumki buyumlarning tasvirlarini chizish bilan birgalikda uning o`lchamlarini qo`yish ham talab etiladi. shuning uchun buyumlarning o`lchamlari aniq va to`g`ri qo`yilishi hamda qo`yilgan o`lchamlar bir-birlari bilan chalkashib ketmasligi kerak. o`lchamlarning to`qri va aniq qo`yilishi buyumning sifatli va aniq tayyorlash imkonini beradi. shuning uchun dast 2.307-68. (st sev 2180-80) ga muvofiq chizma o`lchamlari xatosiz, bir marta qo`yiladi. quyida ana shu standartlardagi asosiy o`lcham qo`yish qoidalarini ko`rsatamiz. chizmalarda o`lchamlar o`lcham soni bilan ko`rsatiladi. …

5 / 23

lariga, chiqarish chiziqlariga nisbatan perpendikulyar qilib o`tkaziladi. o`lcham chizig`i bilan kontur chizig`i orasidagi yoki o`zaro parallel o`lcham chiziqlari orasidagi masofa injenerlik geodeziyasi taniqli geodeziya olimi prof.chebotarev a.s. obrazli qilib qurilish jarayonlari geodezik ishlar bilan boshlanadi va geodezik ishlar bilan yakunlanadi, degan edi. chindan ham binoning o’rnini belgilaydigan qoziq qoqish ishlari geodezik asboblar yordamida geodeziyachi tomonidan amalga oshiriladi. binoning oxirgi ustuni, oxirgi paneli ham geodezik asbob yordamida o’rnatiladi. geodeziya yunon tilida ―er o’lchash‖ degan ma’noni anglatib, o’z nomi bilan yer haqidagi fanlardan biridir. geodeziya fani yerning shakli, o’lchamlari, uning ayrim maydonlarini, tashqi gravitatsion maydon va yer relьefini o’rganadi, shuningdek turli ishlab – chiqarish masalalarini hal etish uchun naturaviy o’lchash ishlarini bajaradi. geodeziya quyidagi alohida fanlarga bo’linadi: oliy geodeziya, topografiya, fotogrammetriya, marksheyder ishi, amaliy geodeziya va boshqalar. qurilish instituti talabalariga amaliy geodeziyaning shaxobchalaridan biri bo’lmish – muhandislik geodeziyasidan saboq beriladi. muhandislik geodeziyasi muhandislik izlanishi, loyihalashtirish, qurilish va inshootlarni ekspluatatsiya qilish kabi keng …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "quruvchi bakalavrlar tayyorlashda majburiy fanlarning roli va ahamiyati"

10-mavzu. quruvchi bakalavrlar tayyorlashda majburiy fanlarning roli va ahamiyati. reja: 1. chizma geometriya va muhandislik grafikasi, injenerlik geodeziyasi, injenerlik geologiyasi, gruntlar mexanikasi, zamin va poydevorlar fanlarining ahamiyati. 1. chizma geometriya va muhandislik grafikasi chizma geometriya fani buyumlarni o’lchamlarini (metrik masalalar), bir-biriga nisbatan joylashuvlarini (pozitsion masalalar) tasvirlash usullari yordamida aniqlashni o’rganadi. chizma geometriya fani umumtexnika fanlari qatoriga kiradi. hozirgi kunga kelib barcha sohlar kabi chizma geometriya masalalarni kompьyuter grafikasi yordamida oson hal etish mumkin bo’lib qoldi. lekin chizma geometriya fanini o’rganmasdan kompьyuterda ishlash mumkin emas. ma'lumki, o`quvchilarning fazoviy tasavvur va fikrlas...

This file contains 23 pages in DOCX format (284,6 KB). To download "quruvchi bakalavrlar tayyorlashda majburiy fanlarning roli va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: quruvchi bakalavrlar tayyorlash… DOCX 23 pages Free download Telegram