kuchlanish stabilizatorlari

DOCX 13 pages 800.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 800.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o‘zbekiston respublikasi 09 ma’ruza kuchlanish stabilizatorlari reja: 1. kuchlanish stabilizatorlarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash prinsiplari. 2. kuchlanish stabilizatorlarining energetik ko’rsatkichlari, vaqt diagrammalari, afzalliklari, solishtirma tahlili va energiya samaradorligi. 1. kuchlanish stabilizatorlarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash prinsiplari. kuchlanish stabilizа́tori ─ bu kirish kuchlanishi va yuklama chiqish tokining jiddiy o’zgarishlarlarida chiqish kuchlanishini tor chegaralardagi miqdorlarda ushlab turishga mo’ljallangan kuchlanish bo’yicha kirish va chiqishga ega bo’lgan elektromexanik yoki elektrik qurilma. elektr energiyaning aksariyat ko’pchilik iste’molchilarini oziqlantirish jarayonida uning aniq parametrlarini ─ kuchlanish, tok, chastota va boshqalarni rostlash talab etiladi. rostlash deb qaysidir parametrni belgilangan qonuniyat bo’yicha o’zgarish jarayoni yoki o’zgarmasligini ushlab turish (stabilizatsiya)ga aytiladi. rostlash qo’lda ham, avtomatik tarzda ham amalga oshirilishi mumkin. oziqlantirish sxemalarida eng ko’p talab etiladigani ─ turlicha g’alayonlovchi ta’sirlarda uni stabilizatsiyalash maqsadida belgilangan sathda avtomatik rostlashdir. stabilizatsiya sathlarining keng diapazonida kuchlanish stabilizatsiyasini amalga oshiruvchi elektr apparatlar rostlagich-stabilizatorlar deb aytiladi. agarda bunday agregat juda tor diapazonda kuchlanishni stabilizatsiyalashga …

2 / 13

bo’yicha umumiy ko’rinishda ikkita katta guruhga ajratish mumkin ─ magnitli va magnit- yarim o’tkazgichli. 1-usul. eng sodda elektromexanik stabilizator ─ bu transformator (avtotransformator)ning birlamchi yoki ikkilamchi chiqish simlarini almashtirib ulaydigan kontaktorlar (yoki boshqa elektr apparatlar). bunday stabilizatorning ishlash printsipi shuki ─ kirish kuchlanishining o’zgarishi bilan transformator-ning chiqish simlarini almashtirish amalga oshiriladi, ya’ni uning transformatsiya koeffitsienti o’zgartiriladi. bunda chiqish kuchlanishining nisbiy o’zgarishi kirish kuchlanishining nisbiy o’zgarishiga qaraganda kichikroq bo’ladi nisbatga kstu > 1 mos keladi. transformatsiya koeffi-tsientlari qiymatlarining tanlanishi transformator chulg’amlari chiqarish simlariga mos keluvchi kstu koeffitsientining qiymatlariga mos kelishi shart. ko’rinib turibdiki, transformator chulg’amlari chiqarish simlari qancha ko’p bo’lsa, stabilizator kirish kuchlanishi o’zgarishining barcha diapazonida kstu koeffitsientining qiymatlari shuncha yuqori bo’ladi. elektromexanik stabilizatorlarda transformator chulg’amlari chiqarish simlarini almashtirib ulash odatda kontaktorlar bilan amalga oshiriladi. kontaktorlar esa avtomatik ravishda boshqarilishi yoki stabilizatorga xizmat ko’rsatuvchi bevosita operator tomonidan amalga oshirilishi ham mumkin. avtomatik qayta ulashga beriladigan komanda odatda chiqish kuchlanishini nazorat qiluvchi …

3 / 13

hulg’am ustida bo’lsa, u transformatorning ikkilamchi chulg’ami sifatida birlamchi chulg’am qarshiligini nolgacha kamaytiradi. qisqa tutashtirilgan chulg’amli rostlagichning asosiy kamchiligi ─ kirish bo’yicha quvvat koeffitsientining kichikligi (cos φ = 0,7 ÷ 0,8) va massa-gabarit ko’rsatkichlarining yomonligi. 3-usul. o’zgaruvchan tok rostlagichi sifatida eng ko’p tarqalgani ─ bu induktsion tipdagi rostlagich. induktsion rostlagich tormozlangan rejimda ishlayotgan faza rotorli asinxron dvigateldir. rotor chulg’amlari i ning holati boshqa kichik quvvatli elektr dvigatelь yordamida chervyakli reduktor orqali statorning qo’zg’almas chulg’amlari ii ga nisbatan o’zgarishi mumkin. mazkur rostlagich ishlashining printsipi stator va rotor chulg’amlari kuchlanishlarining geometrik tarzda qo’shilishiga asoslangan. 4-usul. elektromagnit stabilizatorlar. eng ko’p tarqalgan bu stabilizatorlarning asosida tarkibida nochiziqli volьtamper xarakteristikali kondensatorlar va reaktorlar bo’lgan zanjirlardagi ferrorezonans hodisasi yotadi. ular ketma-ket ulanganida kuchlanish rezonansi, parallel ulanganida esa tok rezonansi yuz beradi. 2-rasmda kuchlanish rezonansiga asoslangan stabilizator sxemasi keltirilgan. bunday stabilizatorda yuklama toki kirish tokiga nisbatan kichik bo’ladi. shuning uchun kondensator c va reaktor l orqali bir …

4 / 13

ishlaydigan tiristorli kuchlanish stabilizatori. ─ ro’para-parallelь ulangan tiristorlar bilan ishlaydigan kuchlanish stabilizatori. ─ boshqariladigan induktivlikka ega kuchlanish stabilizatori. 6-usul. invertor tipidagi stabilizatorlar. invertor tipidagi kuchlanish stabilizatorlari o’zgaruvchan kuchlanishni o’zgarmas kuchlanishga aylantiradi va oraliq sig’imlarni zaryadlab, energiyani to’playdi. keyin o’zgarmas kuchlanish elektron generator yordamida turg’un xarakteristikali o’zgaruvchan kuchlanishga aylantiriladi. bunday qurilmalar tibbiyot va sport jihozlarining ishlashini ta’minlash uchun muvaffaqiyatli qo’llanilmoqda. 7-usul. elektron uzluksiz stabilizatorlar. elektron uzluksiz stabilizatorlar yo boshqaruvchi elementning qarshiligini o’zgartirib, odatda ─ tranzistorni yoxud boshqaruvchi kuchlanishni yuqori chastota (o’nlab kilogerts) bilan o’chirish va ulash bilan kuchlanishni rostlaydi. bunda boshqaruv elementining o’chirilgan va ulangan holati vaqti davomliligini boshqaradi (ko’pincha igbt tranzistor). rostlashning bunday usuli shim deyiladi (ruscha shirotno-impulьsnaya modulyatsiya). yuqori chastotali shim-dan foydalanadigan stabilizatorlar hozirgi vaqtda o’zgaruvchan kuchlanish stabilizatorining eng mukammal realizatsiyasi bo’lib hisoblanadi. va shuni ta’kidlash mumkinki, to’g’ri bajarilganida «ideal stabilizator» tushunchasiga eng yaqin bo’ladi. invertor tipidagi stabilizatorlardan farqli o’laroq, shim stabilizatorlarida o’zgaruvchan kuchlanish avvaldan o’zgarmas kuchlanishga aylantirilmaydi, o’zgarishga …

5 / 13

sa kuchlanish taqsimlagichning pastki yelkasidan olinadi. stabilizatsiya kuchlanish taqsimlagich yelkalaridan birining qarshiligini o’zgartirish yo’li bilan amalga oshiriladi ─ qarshilik doimo shunday ushlab turiladiki, stabilizator chiqishida kuchlanish belgilangan chegaralarda bo’lsin. kuchlanish kattaliklarining kirish/chiqish nisbati katta bo’lganda chiziqli stabilizator past fik-ga ega, chunki quvvatning katta qismi ps = (uin — uout) * it rostlovchi elementda issiqlik ko’rinishida tashqariga sochilib ketadi. shuning uchun rostlovchi element radiatorga o’rnatiladi. chiziqli stabilizatorning afzalligi ─ uning soddaligi, shovqinlarning yo’qligi va foydalaniladigan detallarning kamligi. stabilizatsiya usuliga ko’ra chiziqli stabilizatorlar ikki xil: ─ parametrik stabilizatorlar. bunday stabilizatorda pribor vax-ning uchastkasi foydalaniladi. ─ kompensatsion stabilizatorlar. kompensatsion stabilizatorlarda teskari bog’lanishdan foydalaniladi. bunda stabilizator chiqishidagi kuchlanish etalon kuchlanish bilan solishtiriladi, ularning orasidagi tafovutdan rostlovchi elementga boshqaruvchi signal shakllantiriladi. stabilitronli parametrik parallel stabilizator. 4-rasm. kichik tokli sxemalarda kuchlanishni stabilizatsiyalash uchun qo’llaniladi, bunday stabilizatorda sxemaning ishlashi me’yorida bo’lishi uchun stabilitron d1 orqali oqayotgan tok stabilizatsiyalanuvchi yuklamada ryuk-gi tokdan bir necha (3 ─ 10) baravar …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kuchlanish stabilizatorlari"

o‘zbekiston respublikasi 09 ma’ruza kuchlanish stabilizatorlari reja: 1. kuchlanish stabilizatorlarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash prinsiplari. 2. kuchlanish stabilizatorlarining energetik ko’rsatkichlari, vaqt diagrammalari, afzalliklari, solishtirma tahlili va energiya samaradorligi. 1. kuchlanish stabilizatorlarining asosiy sxemalari, strukturalari va ishlash prinsiplari. kuchlanish stabilizа́tori ─ bu kirish kuchlanishi va yuklama chiqish tokining jiddiy o’zgarishlarlarida chiqish kuchlanishini tor chegaralardagi miqdorlarda ushlab turishga mo’ljallangan kuchlanish bo’yicha kirish va chiqishga ega bo’lgan elektromexanik yoki elektrik qurilma. elektr energiyaning aksariyat ko’pchilik iste’molchilarini oziqlantirish jarayonida uning aniq parametrlarini ─ kuchlanish, tok,...

This file contains 13 pages in DOCX format (800.9 KB). To download "kuchlanish stabilizatorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kuchlanish stabilizatorlari DOCX 13 pages Free download Telegram