loviya– sistematikasi, morfologiyasi

DOCX 4 pages 678.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 678.0 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

toshkent davlat agrar universiteti o‘simlikshunoslik va moyli ekinlar kafedrasi “o‘simlikshunoslik” fanidan mavzu: loviya– sistematikasi, morfologiyasi. assistent: xolmurzarv b. toshkent-202 mavzu: loviya – sistematikasi, morfologiyasi dars maqsadi: talabalarga loviyaning turlari, umumiy morfologik belgilari to‘g‘risida tushuncha berish. ko‘rgazma material: loviyaning tur xillari jadvali, o‘simliklar bog‘lamlari, urug‘lari, ildizlari, gerbariylari. loviya dukkaklilar oilasiga kiradi, avlodi - rhazeolus l. avlodiga mansub bo‘lib 230 ta turni o‘z ichiga oladi, shulardan 20 tasi ekiladi, qolgani yovvoyi xolda o‘sadi. loviyaning barcha turi kelib chiqishiga qarab ikki guruxga - amerika va osiyo loviyasi guruxlariga bo‘linadi. madaniy turlaridan 8 tasi amerikadan kelib chiqqan, 9 ta turi esa - osiyodan. bu guruxlar urug‘ning, dukkagining kattaligi, shakli bilan farq qiladi. amerika guruxiga kiradigan turlaridan quyidagilari ko‘p tarqalgan: 1) oddiy loviya - phaseolus vulgaris savi 2) lima loviyasi-phaseolus lunatus l. 3) nish bargli loviya (tepari)-phaseolus acutifolius aza gerau 4) ko‘p gulli loviya - phaseolus multiflorus willd. shu turlardan oddiy loviya ko‘p tarqalgan bo‘lib, …

2 / 4

zun, yumaloq yoki yassilangan, ba’zan tasbehsimon bo‘lib, uchi tumshuqli. urug‘i o‘rtacha kattalikda, rangi turlicha – oqdan to qora va mozaikasimongacha, shakli sharsimon, yapaloq. dukkagi tozalanuvchi (oqlanuvchi) va qandli bo‘ladi. oddiy loviya 26 ta agroekologik turkumga ega hisoblanadi. 2-rasm. oddiy loviyaning rivojlanish davrlari ko‘pgulli loviyasi – phaseolus multiflorus willd. u loviyaning chirmashuvchi turi bo‘lib, chegaralangan tarqalish arealiga ega. unib chiqishda nihollari urug‘pallani tuproq yuzasiga ko‘tarib chiqmaydi. bargi yirik, yuraksimon, kam tuklangan. gulto‘plami ko‘p gulli, barg qo‘ltig‘idan chiqadi. to‘pguli – shingil. gullari yirik, rangi yorqin qizil, pushti yoki oq. dukkagi kalta, keng, yassi, silindrsimon, burchakli. urug‘lari yirik, yassi, rangi oq yoki ola. gvatemala va meksikada yovvoyi holda uchraydi. peru va chilida don uchun va sabzavot sifatida ekiladi. ovropada esa manzarali o‘simlik sifatida ekiladi. nayzabargli loviya yoki tenapu – phaseolus acutifolius gray– aqsh va meksikada yovvoyi holda uchraydi. madaniy holda esa bitta turi mavjud. barglari mayda, bandli, o‘tkir uchli. to‘pguli kalta bandli – …

3 / 4

lgari madaniylashtirilgan. uning yovvoyi shakllari markaziy va janubiy amerikada uchraydi. lima loviyasi yetishtiriladigan mamlakatlarda uning navlari juda ko‘pdir. mdh mamlakatlarida ushbu loviya sabzavot ekini sifatida bir muncha ahamiyatga ega. janubiy viloyatlarda esa kechpisharligi va qaynatganda qiyin pishishi sababli uning ahamiyati juda pastdir. yirik mevali loviya – ph. limensis macf. c – dukkagi yirik, yashil dukkagi uchun etishtiriladi. bu ekinning yetishtirilishi oddiy loviya singaridir. metkalfa loviyasi – phaseolus retusus benth – ko‘p yillik chirmashuvchi o‘simlik. u asosan past tekisliklar va dengiz sathidan 1000 m baland bo‘lgan joylarda o‘sadi. qurg‘oqchil tumanlarda ko‘k oziqa uchun ekiladi, ko‘kat o‘g‘it sifatida ham foydalanish mumkin. tillarang loviya yoki mosh – ph. aureus piper – mayda urug‘li loviyaning osiyo turi bo‘lib, don uchun va kamdan-kam hollarda ko‘kat o‘g‘it uchun ekiladi. poyasi qirrali, chirmashuvchi yoki yarim chirmashuvchi, tuklangan. yon bargi keng tuxumsimon. bargi juft emas, uchburchaksimon. gullari sariq yoki binafsharang – sariq. dukkagi ingichka, uzun, silindrsimon, tumshuqsiz, ko‘p …

4 / 4

simon loviya – ph. calcaratus roxb – himoloy tog‘larida yovvoyi holda uchraydi. hindistonda oziq-ovqat uchun ekiladi. xitoyda makkajo‘xori bilan aralashtirib ekiladi. aqsh, avstraliya va sharqiy afrikada madaniy holda yetishtiriladi. juda katta ko‘kat hosil qiladi, shu sababli undan ko‘kat o‘g‘it sifatida ham foydalanish mumkin. mai loviyasi (urd) – ph. mungo l. – bir yillik o‘simlik, moshdan lansetsimon yon bargidan, yo’g‘on va kalta dukkagi bilan farq qiladi. dukkagi pishganda yuqoriga qarab dikkayib qoladi. qurg‘oqchilikka chidamsiz, asosan hindiston va afg‘onistonda yetishtiriladi. urug‘lari ovqatga ishlatiladi, shuningdek yaxshi ko‘kat o‘g‘it bo‘la oladi. akonit bargli loviya (mott) – ph. aconittfollius tacq – hindiston va seylon orolida yovvoy holda uchraydi. madaniy holda esa hindiston, hindixitoy, indoneziya, xitoy, tayvon oroli, yaponiya, afg‘oniston, arabiston, habashiston, eritrey, mozambik va unga yondoshgan mamlakatlarda yetishtiriladi. asosan kuchsiz tuproqlarda sug‘orishsiz yetishtiriladi. hindistonda u juda katta xo‘jalik ahamiyatiga ega hisoblanadi, u erda ko‘pincha toza holda, ba’zan tariq yoki badjra (penniaetum tuphoideum) bilan aralash ekiladi. …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "loviya– sistematikasi, morfologiyasi"

toshkent davlat agrar universiteti o‘simlikshunoslik va moyli ekinlar kafedrasi “o‘simlikshunoslik” fanidan mavzu: loviya– sistematikasi, morfologiyasi. assistent: xolmurzarv b. toshkent-202 mavzu: loviya – sistematikasi, morfologiyasi dars maqsadi: talabalarga loviyaning turlari, umumiy morfologik belgilari to‘g‘risida tushuncha berish. ko‘rgazma material: loviyaning tur xillari jadvali, o‘simliklar bog‘lamlari, urug‘lari, ildizlari, gerbariylari. loviya dukkaklilar oilasiga kiradi, avlodi - rhazeolus l. avlodiga mansub bo‘lib 230 ta turni o‘z ichiga oladi, shulardan 20 tasi ekiladi, qolgani yovvoyi xolda o‘sadi. loviyaning barcha turi kelib chiqishiga qarab ikki guruxga - amerika va osiyo loviyasi guruxlariga bo‘linadi. madaniy turlaridan 8 tasi amerikadan kelib chiqqan, 9 ta turi esa - ...

This file contains 4 pages in DOCX format (678.0 KB). To download "loviya– sistematikasi, morfologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: loviya– sistematikasi, morfolog… DOCX 4 pages Free download Telegram