bob. globallashuv sharoitida ishchikuchi bozori va migratsiyasimuammolari

DOCX 46 pages 128.6 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 128.6 KB

File type DOCX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

8 bob. globallashuv sharoitida ishchikuchi bozori va migratsiyasimuammolari 8.1. jahon ishchi kuchi bozori tushunchasining mohiyati, shakllanish sabablari va rivojlanishomillari aholining ommaviy migratsiyasi jahon hamjamiyatining xx asr ikkinchi yarmidagi hayotining eng xarakterli xususiyatlaridan biriga aylandi. aholi migratsiyasi deganda, ma’lum hududlarda insonlarning doimiy yashash joyini almashtirish yoki unga qaytish sharti bilan ko‘chib o‘tishi tushuniladi. jahon iqtisodiyotida xalqaro (tashqi) migratsiyaning mehnat, oilaviy, rekreatsion, turistik va boshqa turdagi shakllari mavjud. biz xalqaro mehnat migratsiyasi, xalqaro ishchi kuchi bozori muammolarini ko‘rib chiqamiz. xalqaro ishchi kuchi bozori milliy chegaralarni kesib o‘tuvchi turli-tuman ishchi kuchi resurslari oqimini qamrab oladi. xalqaro ishchi kuchi bozori ishchi kuchining milliy va mintaqaviy bozorlarini birlashtiradi. xalqaro ishchi kuchi bozori mehnat migratsiyasi shaklida namoyon bo‘ladi. jahon bo‘yicha 1960 yilda 3,2 mln., 2004 yilda esa 35 mln.dan ortiqroq migrant mavjud bo‘lgan. jahon ishchi kuchi bozori deganda ishchi kuchini sotish, sotib olish va undan foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan davlatlararo ijtimoiy- iqtisodiy munosabatlar majmuitushuniladi45. jahon ishchi …

2 / 46

i uchun mehnat munosa- batlarini huquqiy jihatdan ta’minlash, bozor rag‘batlari samarali ta’sir ko‘rsatishi uchun shart-sharoit yaratuvchi tashkiliy tadbirlar tizimini vujudga keltirish lozim. jahon ishchi kuchi bozoriga o‘tishning eng muhim sharti ish beruvchi bilan xodim o‘rtasidagi munosabatlarda tenglik va erkinlik o‘rnatishdir. jahon ishchi kuchi bozorining iqtisodiy talablariga javob beradi- gan me’yorda amal qilishi esa bir qator shartlarning bajarilishini taqozo qiladi. ularning asosiylariquyidagilardir: · talab va taklifning erkin amal qilishini kafolatlovchi huquqiy asoslar mavjudligi; · bozor subyektlarining erkin harakat qilishi uchun zarur zamin- iqtisodiy makonningmavjudligi; - jahon ishchi kuchi bozori infrastrukturasining mavjudligi; - ish haqi miqdorining chegaralanmaganligi, uy-joy bozorining mavjudligi va boshqalar. jahon ishchi kuchi bozorida amalga oshadigan munosabatlar doirasida asosan mamlakatlarning ishchi kuchini sotuvchi va sotib oluvchilar ishtirok etadi va bu jarayonga bir tomondan ishlash istagi bor bo‘lganlar (bunga ish bilan band bo‘lganlar ham, ishsizlar ham kiradi), ikkinchi tomondan – tovar ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsa- tish uchun xodimlarni yollovchilar kiradi. …

3 / 46

haqidir. ammo ushbu mexanizmdagi har bir o‘zgarish o‘zaro bog‘liq ravishda uning tarkibiga kiruvchi boshqa unsurlarning o‘zgarishiga olib keladi. chunonchi, ishchi kuchi miqdorining ortib ketishi ish haqining kamayib ketishiga va, o‘z navbatida, ish joylari miqdorining nisbatan kamayishiga olib keladi va hokazo. umuman olganda, bu to‘g‘ridagi asosiy ilmiy-uslubiy tasavvurlarni jahon iqtisodiyoti amaliyoti va nazariyasidan bilib olsak bo‘ladi. hozirgi paytda jahon ishchi kuchi bozorining amal qilinishi va nazariy tushunchasiga har xil yondashuvlar mavjud bo‘lib, ularni o‘rganish ishchi kuchi bozori haqidagi dunyoqarashimizni yanadaboyitadi. neoklassik yondashuv. g‘arb iqtisodiy nazariyasida ishchi kuchi bozoriga turli ishlab chiqarish zaxiralaridan biri sotiladigan bozor deb qaraladi. bunda zamonaviy ishchi kuchi bozori amal qilishiga nisbatan mavjud bo‘lgan 4 ta asosiy konseptual yondashuvni ajratib ko‘rsatish mumkin46. birinchi konsepsiya asosida klassik siyosiy iqtisodiy postulatlar yotadi. bu konsepsiya asosan neoklassiklar (dj.perri, m.fidstayn, r.holl) tomonidan ilgari surilgan. 80-yillarda esa uni iqtisodiy taklif qilish konsepsiyasi tarafdorlari a.laffer va boshqalar ham qo‘llab- quvvatlashdi. ushbu konsepsiya tarafdorlari ishchi …

4 / 46

i. ishchi kuchi bozorida muvozanat mavjud bo‘lgan sharoitda esa ishsizlik bo‘lishi mumkinemas. ish haqining talab va taklif tebranishlarga to‘la mos ravishda o‘zgarishi ayniqsa, ishsizlikning mavjud bo‘lmasligi borasida aniq tarzda gapirib bo‘lmasligi tufayli bu konsepsiya tarafdorlari ular nazariyasining hayot bilan mos kelmasligiga bozorning qaysidir “nomukammalliklari”ni qilib ko‘rsatishadi. bularga kasb uyushmalarining ta’siri davlat tomonidan ish haqi minimal darajasining belgilab qo‘yilishi, yetarli axborot yo‘qligi va hokazolar kiradi. bundan tashqari ishsizlikning go‘yoki erkin xarakteri to‘g‘risidagi fikr ham ilgari suriladi. lekin shu o‘rinda agar ishsizlik erkin xarakterga ega bo‘lsa, nima uchun u iqtisodiy sikllar fazalariga bog‘liq holda o‘zgarib (tebranib) turadi, degan haqli savol paydo bo‘ladi. ammo ular bu savolga asosli javob berishmaydi. keynscha yondashuv. keyns va monetarchilar ishchi kuchi bozorining amal qilish tartibini tushuntirib berishga boshqacha yondashadilar. neoklassiklardan farqli ravishda ular ishchi kuchi bozoriga doimiy va fundamental muvozanat xos ekanini isbotlashga urinadilar. keynscha model (j.m.keyns, keyinroq r.rordon va boshqalar) ishchi kuchi bahosi (ish haqi) qat’iy …

5 / 46

in ahvolga solib qo‘yadi. shuning uchun ham keyinchilar ishchi kuchi bozorini avtomatik tarzda tartibga solish mexanizmini inkor qiladilar. bu konsepsiyaga ko‘ra, baho (ish haqi) bozor regulyatori emasligi (bo‘lmasligi) tufayli ham u chetdan kiritilishi kerak. bozor regulyator rolini davlat bajaradi. davlat yalpi talabni kamaytirib yoki ko‘paytirib mavjud tengsizlikka barham berish mumkin. shunday qilib, bu modelga ko‘ra, ishchi kuchiga talab mehnatga bo‘lgan bozor baholariningtebranishlaribilanemas,balkiyalpitalabbilan, boshqacha qilib aytganda, ishlab chiqarish hajmi bilan tartibga solinadi. monetarcha model. keynscha yondashuv tarafdorlari singari monetarchilar maktabi vakillari ham ishchi kuchiga bo‘lgan baholar- ning qat’iy strukturasida ham bu baholarning bir xil yo‘nalishdagi o‘sib boruvchi harakati shart-sharoitlaridan kelib chiqadilar. monetar- chilar tomonidan ilgari surilgan yondashuvga ko‘ra, ishsizlikning tabiiy darajasi ishchi kuchi bozorining strukturasiga xos xususiyatlarni o‘zida aks ettiradi. uning o‘sishi bozordagi baholarni tez moslasha oladigan qilib qo‘yadi. me’yoriy amal qilishiga to‘sqinlik qiladi, muvozanatsizlikni va bundan kelib chiqqan holda ishsizlikni ku- chaytiradi, deb hisoblashadi. bu maktab vakillarining fikriga ko‘ra, ishchi …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bob. globallashuv sharoitida ishchikuchi bozori va migratsiyasimuammolari"

8 bob. globallashuv sharoitida ishchikuchi bozori va migratsiyasimuammolari 8.1. jahon ishchi kuchi bozori tushunchasining mohiyati, shakllanish sabablari va rivojlanishomillari aholining ommaviy migratsiyasi jahon hamjamiyatining xx asr ikkinchi yarmidagi hayotining eng xarakterli xususiyatlaridan biriga aylandi. aholi migratsiyasi deganda, ma’lum hududlarda insonlarning doimiy yashash joyini almashtirish yoki unga qaytish sharti bilan ko‘chib o‘tishi tushuniladi. jahon iqtisodiyotida xalqaro (tashqi) migratsiyaning mehnat, oilaviy, rekreatsion, turistik va boshqa turdagi shakllari mavjud. biz xalqaro mehnat migratsiyasi, xalqaro ishchi kuchi bozori muammolarini ko‘rib chiqamiz. xalqaro ishchi kuchi bozori milliy chegaralarni kesib o‘tuvchi turli-tuman ishchi kuchi resurslari oqimini qamr...

This file contains 46 pages in DOCX format (128.6 KB). To download "bob. globallashuv sharoitida ishchikuchi bozori va migratsiyasimuammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: bob. globallashuv sharoitida is… DOCX 46 pages Free download Telegram