ishlab chiqarish changlari va zaharli moddalarning inson organizmiga salbiy ta’siri, ularga qarshi chora-tadbirlar

DOCX 4 стр. 35,8 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 35,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

8 - ma’ruza 8-mavzu. ishlab chiqarish changlari va zaharli moddalarning inson organizmiga salbiy ta’siri, ularga qarshi chora-tadbirlar tashqi muxitni muxofaza qilish muammosi bugungi kunning muammosi emas. insoniyat taraqqiyotining turli bosqichlarida bu muammolar xar turli qirralari bilan ko‘rinish berib kelgan. masalan o‘rta asr boshlarida jaxonning katta shaxarlarida isitish uchun va boshqa maqsadlar uchun tosh ko‘mirdan foydalanish boshlangan kezlarda bu shaxarlada tutunning ko‘payib ketishi natijasida odamlarning tutunga qarshi kurash e’lon qilingani xaqida ma’lumotlar bor. keyingi vaqtlarda, ya’ni asrimizning 30 nchi yillarida jaxon miqyosida po‘lat ishlab chiqarishga extiyoj ortganligi munosabati bilan, bunday korxonalar zich joylashgan evropa xududidagi angliya va belgiya davlatlaridagi ba’zibir shaxarlarda tutunning ko‘payib ketishi axoli o‘rtasida kasallanish ko‘payganligi kuzatilgan. bunday noxush voqialarni metallurgiya sanoati rivojlangan rossiya federatsiyasining magnitogorsk va chelyabinsk shaxarlarida xozirgi kunda xam kuzatish mumkin. asrimizning 50 nchi yillaridan boshlab avtomobilsozlikning rivojlanishi tufayli avtomobil dvigatellarida yonishdan xosil bo‘lgan gaz dunyo miqyosida eng xavfli ekolik muvozanatni buzilishiga olib keladigan omilga aylandi. …

2 / 4

mosfera xavosining bulg‘anishi tushinchasiga xar xil ma’no berishga xarakat qilingan. bu tushinchani umumbashariy nuqtai nazaridan olib qarasak, dunyo miqyosida ajralib chiqayotgan zararli moddalar miqdorini ko‘z oldimizga keltirishga to‘g‘ri keladi. axborotnomalarda berilishicha amerika qo‘shma shtatlari issiqlik eletr stansiyalarida tosh ko‘mir yoqish natijasida xosil bo‘ladigan changlarning tozalash qurrilmalaridan keyin atmosferaga chiqarib yuborilayotgan miqdori yiliga 180.000.000 tonnani tashkil qiladi. metallurgiya sanoatida ajraladigan chang miqdori 150.000.000 tonna deb keltirilgan. yog‘ochsozlik sanoatida esa bu miqdor 120.000.000 tonnani tashkil qiladi. bu keltirilgan ma’lumotlar 1985 - 90 yillarga tegishli. endi oddiy xisob yo‘li bilan olsak, eski ittifoq aqsh dan kam elektr energiyasi ishlab chiqarmagan. demak yoqilgan ko‘mir va changlar miqdori taxminan yuqorida keltirilgan miqdorlar atrofida. evropadagi rivojlangan davlatlar energerikasi va boshqa sanoat tormoqlari yana shuncha miqdorda chang chiqarishi, shuning bilan bir qatorda xitoy, yaponiya, rivojlanayotgan janubiy-sharqiy osiyo davlatlarida ajralayotgan changlarni xam qo‘shilsa bu miqdor birnecha milliardlab tonnani tashkil qilishini tasavvur qilish mumkin. xarqanday davlatning rivojlanish darajasini unda …

3 / 4

da yoqilg‘i sifatida ishlatilayotgan moddalar yongandan keyin xosil bo‘ladigan qoldiq maxsulot, ya’ni kul xuddi shunday zarralar qatorini egallaydi. bunday changlarning atmosferaga chiqarib yuborilgan qismi kattaligi 5 mkm dan kichik changlardan tashkil topganligi sababli va ularning solishtirma og‘irligi atmosfera xavosi solishtirma og‘irligiga tengligini xisobga olsak, bu changlar deyarli erga qo‘nmay atmosfera xavosining bir qismi sifatida doim suzib yuradi. bu changlarning atmosfera xavosida ko‘payishi quyosh nurlari ning erga etib kelishini qiyinlashtiradi, ya’ni notabiiy soyalar vijudga keladi bu esa o‘z navbatida shamollarning xarakatlanish yo‘nalishlarini o‘zgartirib yuboradi, ularning tarkibidagi bulutlar doimiy yurish joylarini o‘zgartirib, yog‘ishi kerak bo‘lgan yomg‘ir butunlay boshqa xududlarga yog‘adi. moddalarning ruxsat etilgan chegara miqdori (chrem). sanoatda, transport vositalarini ishlatishda va qishloq xo‘jaligida bajariladigan ishlarning deyarli xammasida chang xosil bo‘lishi va ajralishi kuzatiladi. umuman changlarning turlari ularning kelib chiqish manbalarini xisobga olib, ularni tabiiy va sun’iy changlarga bo‘lib qaraladi. ma’lumki changlangan xavo muxiti insoniyatni qadim zamonlardan beri ta’qib qilib kelgan. tabiiy changlar …

4 / 4

onalariga qaraganda cho‘l zonalarida, shuningdek qish oylariga nisbatan yoz oylarida ko‘proq bo‘lishi ma’lum. aniqlanishicha xar bir kubometr xavo tarkibida katta shaxarlar xududlarida 6000 arofida (ba’zibir manbalarda avtomobil vositalaridan ajralgan tutunlarni xam kiritib 30 000 tatibida keltiriladi) xar xil kattalikdagi chang zarralari bo‘lishi aniqlangan, dalalar va bog‘larda bu miqdor o‘n marta kamayadi, tog‘li xududlarda esa undan xam kamroq chang zarralari bo‘ladi. sun’iy changlar sanoat korxonalarida va qurilishlarda insonning bevosita yoki bilvosita ta’siri natijasida xosil bo‘ladigan changlar kiradi. masalan mashinasozlik sanoatida-cho‘yan ishlab chiqaruvchi domna va marten pechlarida va bu sanoatning xamma quyuvchilik sexlarida issiqlik elektrostansiyalarida yoqilgan ko‘mirning ma’lum qismi kul va tutun sifatida atmosferaga chiqarib yuboriladi, qurilish ishlarida er qazish ishlari, portlatish ishlari, sement ishlab chiqarish, shuningdek tog‘lardan ma’danlarni qazib olish ishlari va boshqa juda ko‘p ishlarda juda ko‘p miqdorda chang ajraladiki, bu changlarni atrof-muxitga chiqapib yuborish tabiatga xalokatli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. sanoatning ba’zi bir tormoqlarida, masalan kimyo sanoatida shunday xavfli sanoat …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ishlab chiqarish changlari va zaharli moddalarning inson organizmiga salbiy ta’siri, ularga qarshi chora-tadbirlar"

8 - ma’ruza 8-mavzu. ishlab chiqarish changlari va zaharli moddalarning inson organizmiga salbiy ta’siri, ularga qarshi chora-tadbirlar tashqi muxitni muxofaza qilish muammosi bugungi kunning muammosi emas. insoniyat taraqqiyotining turli bosqichlarida bu muammolar xar turli qirralari bilan ko‘rinish berib kelgan. masalan o‘rta asr boshlarida jaxonning katta shaxarlarida isitish uchun va boshqa maqsadlar uchun tosh ko‘mirdan foydalanish boshlangan kezlarda bu shaxarlada tutunning ko‘payib ketishi natijasida odamlarning tutunga qarshi kurash e’lon qilingani xaqida ma’lumotlar bor. keyingi vaqtlarda, ya’ni asrimizning 30 nchi yillarida jaxon miqyosida po‘lat ishlab chiqarishga extiyoj ortganligi munosabati bilan, bunday korxonalar zich joylashgan evropa xududidagi angliya va belgiya davlatla...

Этот файл содержит 4 стр. в формате DOCX (35,8 КБ). Чтобы скачать "ishlab chiqarish changlari va zaharli moddalarning inson organizmiga salbiy ta’siri, ularga qarshi chora-tadbirlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ishlab chiqarish changlari va z… DOCX 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram