buxgalteriya hisobida mulklarni baholash

DOCX 9 стр. 61,9 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 61,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

7-bob. buxgalterlya hisobida mulklarni baholash 1. baholash ra uning ahamiyati buxgalteriya hisobi usuli elementlaridan biri baholash bo‘lib, uning ahamiyati butun xo‘jalik miqyosida ham kattadir. baholash — xo‘jalik mablag‘lari, majburiyatlar va xo‘jalik jarayon- larini pul o‘lchov birligida aks ettirish usulidir. ma’lumki, korxona faoliyatida ishlatiladigan xo‘jalik mablag‘lari va ularning tashkil topish manbalari turli bo‘lib, o‘lchov birliklari, shakl hamda tuzilishlari, tashkil topishlari har xil ko‘rinishga egadir. korxona xo‘jalik faoliyatida ro‘y beradigan xo‘jalik jarayonlari natijasida mablag‘ va ularning tashkil topish manbalari ham miqdor, ham hajm jihatdan o‘zgarishi ham tabiiy holdir. demak, ular hisobining yuritish uchun yagona o‘lchov birligi — puldan foydalanmaslikning iloji yo‘q. korxona mulki hisobi yuritilayot- ganda baholanadi. «buxgalteriya hisobi haqida»gi qonunga asosan, aylanma aktivlarni baholash ikki xil ko‘rinishda amalga oshiriladi: haqiqiy tannarxda — ishlab chiqarish tannarxi. bozor bahosida — sotish sof qiymati. korxona mulklari baholanayotganda ularning tuzilishi, foydala- nilishi, ishlab chiqarishda qatnashishi, maqsadli mo‘ljali kabi xususiyatlari e’tiborga olinadi. masalan, savdo korxonalarida tovarlar …

2 / 9

vositalarning boshlang‘ich yoki joriy qiymat bilan jamg‘arilgan amortizatsiya summasining farqidir. tugatish qiymati — asosiy vositalarning foydalanish muddati tugashi natijasida vujudga kelishi mo‘ljallanayotgan qiymatdan, hisobdan chiqarish bo‘yicha kutilayotgan xarajatlar ayirmasidir. amortiyatsiya qilinadigan qiymat — bu asosiy vositalarning bosh- lang‘ich qiymati bilan nazarda tutilayotgan (baholangan) tugatish qiymati o‘rtasidagi farqdir. asosiy vositalarning yuqorida sanab o‘tilgan baholash natijasida vujudga keladigan qiymatlari buxgalteriya hisobi milliy 5tandartining (bhm5) 5-sonli standartida keltirib o‘tilgan. xo‘jalik mablag‘lari baholanayotganda haqiqiylik va bir xillik prin- sipiga rioya qilinishi shart. haqiqiylik prinsipi xo‘jalik mablag‘larining so‘mda baholanilishini to‘g‘ri amalga oshirilishini talab etadi. bir xillik prinsipi baholanishida quyidagicha namoyon bo‘ladi. joriy hisobda mablag‘ qanday baholangan bo‘lsa, balans va hisobotning boshqa shakllarida aks ettirilganda ham shu bahoda ko‘rsatilishi shart. yuqorida tovarlar hamda asosiy vositalar baholanishi haqida ma’lu- motlar keltirildi. quyida korxonalarning ba’zi mulklarini baholanishi haqida so‘z yuritiladi. materiallar aylanma mablag‘lar hisoblanib, ularning korxona xo‘jalik faoliyatidagi harakati tez amalga oshadi. materiallarning har bir turini tayyorlash, ularning …

3 / 9

cha, o[irgi tu- shum — oxirgi xarajat; · aveco — o‘rtacha tannarx. buxgalteriya hisobi milliy 5tandartining 4- sonida materiallarni baholashda aveco usulidan foydalanish tavsiya etilgan. majburiyatlar baholanishi tomonlar kelishuviga asosan, pul ko‘ri- nishida aks ettiriladi. 5ud qaroriga ko‘ra, vujudga kelgan majburiyat summasi esa sudning tegishli qaroriga asosan aks ettiriladi. moliyaviy qo‘yilmalar joriy va bozor baholarida hisobga olinadi. nomoddiy aktivlar baholanganda boshlang‘ich qiymatda, bozor qiymatida, balans (hisob) qiymatda va hokazolarda hisobga olinadi. k. halkulatsiya buxgalteriya hisobi usulining bir elementi sifatida kalkulatsiya — tannarxni aniqlash demakdir. tannarx deganda mahsulot tayyorlash yoki xizmat ko‘rsatish uchun ketgan xarajatlarning puldagi ifodasi tushuniladi. ushbu usuldan korxona mulklaridan ba’zilarining hisobini yuritishda foydalaniladi. masalan, ishlab chiqarilgan mahsulot, material tannarxini aniqlash. 5huningdek, savdo korxonalaridagi muomala xarajatlari, moddalari, summalarini tovarlar bo‘yicha tegishli ravishda taqsimlashda ham kalkulatsiyadan foydalaniladi. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining «tasdilangan xarajatlar to‘g‘risida»gi nizomida xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliya- tida vujudga keladigan xarajatlar tarkibi yoritib berilgan. buxgalteriya hisobining ushbu usuli …

4 / 9

lag‘lar tannarxi hisoblanayotganda korxona xo‘jalik jarayonlaridagi — ta’minot, ishlab chiqarish, sotishdagi xarajatlari hisobga olinadi. 70 o‘zbekiston respublikasida ishlab chiqarilgan mahsulot, bajarilgan ishlar, ko‘rsatilgan xizmatlar tannarxini hisoblashning uslubiy asosi bo‘lib, l995- yilning l- yanvaridan amaliyotga joriy qilingan va vazirlar mahkamasining l999- yilning 5- fevralidagi 54-sonli qarori bilan qayta ko‘rib chiqilgan «mahsulot (ishlar, xizmatlar) ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risida»gi nizom hisoblanadi ushbu nizomda barcha xarajatlar quyidagicha guruhlangan: mahsulotning ishlab chiqarish tannarxiga kiritiladigan xarajatlar (bunday xarajatlarga ishlab chiqarishda bevosita qatnashgan xarajatlar kiradi): a) bevosita va bilvosita moddiy xarajatlar; b) bevosita va bilvosita mehnat xarajatlari; d) boshqa bevosita va bilvosita xarajatlar shu jumladan, ishlab chiqarish xususiyatlariga ega bo‘lgan ustama xarajatlar. ishlab chiqarish tannarxiga kiritilmaydigan, ammo asosiy faoliyatdan olingan foydada hisobga olinadigan davr xarajatlariga kiritiladigan xa- rajatlar (bunday xarajatlarga ishlab chiqarishda bevosita qatnashmay- digan xarajatlar kiradi ) a) sotish xarajatlari; b) boshqarish xarajatlari (ma’muriy sarf-xarajatlar); d) boshqa …

5 / 9

lari, shuningdek boshqa xarajatlar moddalari mavjud bo‘lib, ular nizomda keng yoritil- gan. obyekt tannarxi kalkulatsiya qilinayotganda uning qay darajada aniq bo‘lishi hisobni to‘g‘ri yuritilishiga, xarajatlarning tegishli schyotlarda aks ettirilishiga bog‘liqdir. bunga erishish uchun xarajatlar analitik hisobini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish, xarajatlar bilan bog‘liq, xo‘jalikni yaxshi yo‘lga qo‘yish, 7l shuningdek, xarajatlar moddalarini guruhlanishini yaxshi o‘zlashtirib olish kerak bo‘ladi. mahsulot tannarxining to‘g‘ri aniqlash uchun xarajatlarni davrlar bo‘yicha to‘g‘ri taqsimlash kerak bo‘ladi. bunday holat gazeta va jurnallar uchun korxonalar obunasi davrida, shuningdek, yangi mahsulot ishlab chiqarish bilan bog‘liq xarajatlar sarflangan davrda yuzaga keladi. ma’lumki, korxonalar obunani yilning oxirgi oylarida amalga oshiradilar, obuna to‘lovlari ham shu oylarda to‘lanadi. vaholanki, obuna kelgusi yilning l2 oyi uchun mo‘ljallangan. 5huning uchun ham obuna to‘lovlarini kelgusi yil l2 oyi uchun taqsimlab chiqish tegishli davr xarajatlariga qo‘shish maqsadlidir. agar to‘langan obuna haqlari shu to‘langan oydagi xarajatlar tarkibiga birdaniga qo‘shilsa, shu oydagi xarajatlarning miqdori sun'iy ravishda oshib ketishiga olib kelishi tabiiydir. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buxgalteriya hisobida mulklarni baholash"

7-bob. buxgalterlya hisobida mulklarni baholash 1. baholash ra uning ahamiyati buxgalteriya hisobi usuli elementlaridan biri baholash bo‘lib, uning ahamiyati butun xo‘jalik miqyosida ham kattadir. baholash — xo‘jalik mablag‘lari, majburiyatlar va xo‘jalik jarayon- larini pul o‘lchov birligida aks ettirish usulidir. ma’lumki, korxona faoliyatida ishlatiladigan xo‘jalik mablag‘lari va ularning tashkil topish manbalari turli bo‘lib, o‘lchov birliklari, shakl hamda tuzilishlari, tashkil topishlari har xil ko‘rinishga egadir. korxona xo‘jalik faoliyatida ro‘y beradigan xo‘jalik jarayonlari natijasida mablag‘ va ularning tashkil topish manbalari ham miqdor, ham hajm jihatdan o‘zgarishi ham tabiiy holdir. demak, ular hisobining yuritish uchun yagona o‘lchov birligi — puldan foydalanmaslikning ilo...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (61,9 КБ). Чтобы скачать "buxgalteriya hisobida mulklarni baholash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buxgalteriya hisobida mulklarni… DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram