xalqaro valyuta tizimi vasiyosati

DOCX 19 pages 30.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.0 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

7- bob. xalqaro valyuta tizimi vasiyosati jahon valyuta tiziminingzaruriyati har qanday xalqaro bitim o‘zaro hisob-kitoblar bilan kuzatilishi sababli birinchi navbatda uni qaysi pul birligida amalga oshirish masalasi turadi. shuning, uchun bitim ishtirokchisi jahon bozorida biror-bir tovar yoki xizmatni sotar yoki sotib olar ekan, o‘zining milliy valyutasi boshqa mamlakatlarning pul birliklari bilan qanday nisbatda ekanligini, ulardan qaysi biri barqarorroq va jahon bozorida qay darajada talabga ega ekanligini bilishi kerak. bu unga xorijda tashqi iqtisodiy operatsiyalar olib. borishga zarur bo‘lgan valyuta zaxirasini o‘zida yaratish imkonini beradi. mamlakatlar o‘rtasida tovar va xizmatlar oqimi ko‘paygan sari. pul-moliya vositalari ayirboshlash ham tobora ko‘payib boradi, o‘zaro hisob-kitoblar murakkablashadi, natijada bunday hisob-kitoblarni tartibga solib turish, tezlashtirish va kapital harakati uchun keng yo‘l ochishga xizmat qiluvchi jahon valyuta tizimi shakllanishiga obyektiv shart-sharoityaratiladi. jahon valyuta tizimi tarixan mamlakat ichida va tashqarisida normal to‘lovlarni taʼminlovchi milliy valyuta tizimlarining rivoj- lanishi asosida yuzaga kelgan. xix asr boshlarida turli mamlakatlar o‘rtasida xalqaro …

2 / 19

ngan ekan. birinchidan, har bir mamlakat hukumati oltin bilan taʼminlanishi mumkin bo‘lgan miqdorda qog‘oz pullarni chiqarishga harakat qiladi, bu esa ortiqcha pul emissiyasini va u bilan bog‘liq inflyatsiyani to‘xtatib turadi; ikkinchidan, 97 turli milliy valyutalar o‘rtasidagi o‘zaro nisbatlar qayd etilgan,nisbatdoimiybo‘lib,xalqarohisoblardabarqarorliknitaʼmin- laydi. masalan, agar 1929 yilda bir funt sterling 7,32 g sof oltinni, aqsh dollari 1,5 g sof oltinni tashkil etgan bo‘lsa, ular o‘rtasidagi o‘zaro nisbat yoki oltin pariteti (tengligi) 1 f. s. = 4,86 aqsh dollari bo‘lgan. xix asr o‘rtalaridan xx asr boshlarigacha oltin standart asosan bir guruh yuqori rivojlangan mamlakatlarni qamrab olgan mukammal pul tizimi hisoblangan. 1913 yilda uch yetakchi davlat- aqsh, buyuk britaniya, fransiya hissasiga jahon oltin - monetar muomalasining 62 foizi yoki 3,5 ming tonna oltin to‘g‘ri kelgan. shu bilan birga, o‘sha davrlardayoq xalqaro hisob-kitoblarda oltinga qaraganda qulayroq bo‘lgan qog‘oz pullardan foydalanilgan. iqtisodchilarning bahola- shicha 1894 yilda xalqaro to‘lov aylanmaida oltin ulushi bor yo‘g‘i 3,5 foizni tashkil …

3 / 19

chalik barcha mamlakatlar tomonidan qog‘oz pullarni oltinga almashtirish to‘xtatildi, uning muomala sohasi keskin torayib, ulgurji va xalqaro aylanmalar bilan cheklandi, oltin bilan bo‘ladigan operatsiyalarni faqat markaziy va yirik xususiy banklar amalga oshiradigan bo‘ldilar. xalqaro operatsiyalarda yetakchi o‘rinni kredit va qog‘oz pullar egallay boshladi, ularning bahosi endi oltinga bog‘lanmagan edi. davlatlar pul chiqarishni ko‘paytira boshladilar, inflyatsiya kuchayib bordi, bu esa pul-moliya hisob-kitoblarida zarur bo‘lgan maʼlumotlar chalkashligiga olibkeldi. ikki jahon urushlari o‘rtasidagi davrda iqtisodiy hamda siyosiy 98 vaziyatning beqarorligi chuqur inqirozga va pirovardida jahon valyuta tizimining tarqalib ketishiga olib keldi. urush va urushdan keyingi davr jahondagi yetakchi mamlakatlar o‘zaro munosabatlarini tubdan o‘zgartirib yubordi va bu o‘zgarishlar xalqaro iqtisodiy munosabatlar, shu jumladan valyuta munosabatlari xarakteriga taʼsir etdi. bu munosabatlarda aqsh ning mavqei keskin oshdi va shunga muvofiq uning milliy valyutasi – dollarning roli ham o‘sib bordi. urushdan keyingi davr voqeligini va xususiyatini hisobga oluvchi yangi jahon valyuta tizimini shakllantirish zarurati tug‘ildi. yangi valyuta …

4 / 19

i. bretton-vuds valyuta tizimining boshqa muhim xususiyati - xalqaro valyuta tizimining birinchi bor tashkiliy jihatdan tuzilganligi edi. maxsus tashkil etilgan xalqaro valyuta fondi va umumjahon banki bu tashkilotlarga aʼzo mamlakatlar o‘rtasidagi valyuta-moliya munosabatlarini tartibga solib turishlari lozim edi, yaʼni jahon valyuta bozorida intizom qoidalarini, xalqaro hisob-kitoblarni amalga oshirish tartiblarini o‘rnatish, valyuta kurslari harakatini boshqarish, mamlakat- larga moliyaviy yordam ko‘rsatish va hokazolar. 60-yillarning bosh- larida xalqaro iqtisodiy munosabatlarda g‘arbiy yevropa mamlakatlari va yaponiyaning iqtisodiy imkoniyatlari tiklandi va roli faollashdi, xalqaro to‘lov aylanmaini dollar bilan to‘lib borishi va aqsh to‘lov balansida taqchillikni (defitsit) kuchayib borishi sharoitida yetakchi milliy valyutalar kursini belgilovchi, dollarda mujassamlashgan oltin- ning rasmiy bahosi tobora nohaqqoniy bo‘labordi. dastlab xalqaro valyuta fondida qatnashuvchi-mamlakatlar tomo- nidan oltinning bozor bahosini barqarorlashtirishga qaratilgan maxsus bitim qabul qilindi. 1969 yilda xalqaro pul birligi – sdr qabul qilindi, 1971-yilda dollarni oltinga almashtirish to‘xtatildi, buning natijasida milliy valyutalarning oltin bilan har qanday aloqasi yo‘qoldi va ularning …

5 / 19

asosiy valyuta sifatidagi ahamiyatini yo‘qotmoqda hamda nemis markasi, yaponiya iyenasi, ekyu (hozirda yevro) va boshqalar tobora xalqaro rezervlar va to‘lov vositalari sifatida qo‘llanilmoqda. uchinchidan: jahon valyuta tizimiga sobiq sotsialistik mamla- katlar jalb qilingan bo‘lib, ularning ko‘pchiligi 90-yillarning boshlari- gacha xvf faoliyatida qatnashmagan amalda jahon valyuta tizimiga tortilmagan edilar. 1993 yilda 178 davlat xvf aʼzolari sanalib, sotsia- listik mamlakatlardan faqatgina koreya xalq demokratik respublikasi va kuba uning tarkibiga kirmagan edi. to‘rtinchidan: davlatlarning xvf tevaragida yagona valyuta tizimiga birlashishi alohida hududiy xalqaro valyuta tizimlari faoliyat ko‘rsatishini inkor qilmaydi, chunki ular jahon tizimi tarkibida rivoj- lanib bormoqda. xususan, 1979 yilda yevropa hamjamiyati mamlakatlari yevropa valyuta tizimini barpo etdilar. unda yagona valyuta (ekyu) 1999 yil 1 yanvardan yevro hamda valyuta kurslarini o‘rnatish va valyuta operatsiyalarini amalga oshirishning yagona mexanizmi mavjud. hozirgi paytda jahon valyuta tizimi xalqaro iqtisodiy munosa- batlarning muhim qismi bo‘lib, tashqi savdo operatsiyalari xorijiy investitsiyalar va boshqalar bo‘yicha xalqaro pulli hisob-kitoblar tashkil …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro valyuta tizimi vasiyosati"

7- bob. xalqaro valyuta tizimi vasiyosati jahon valyuta tiziminingzaruriyati har qanday xalqaro bitim o‘zaro hisob-kitoblar bilan kuzatilishi sababli birinchi navbatda uni qaysi pul birligida amalga oshirish masalasi turadi. shuning, uchun bitim ishtirokchisi jahon bozorida biror-bir tovar yoki xizmatni sotar yoki sotib olar ekan, o‘zining milliy valyutasi boshqa mamlakatlarning pul birliklari bilan qanday nisbatda ekanligini, ulardan qaysi biri barqarorroq va jahon bozorida qay darajada talabga ega ekanligini bilishi kerak. bu unga xorijda tashqi iqtisodiy operatsiyalar olib. borishga zarur bo‘lgan valyuta zaxirasini o‘zida yaratish imkonini beradi. mamlakatlar o‘rtasida tovar va xizmatlar oqimi ko‘paygan sari. pul-moliya vositalari ayirboshlash ham tobora ko‘payib boradi, o‘zaro hisob-ki...

This file contains 19 pages in DOCX format (30.0 KB). To download "xalqaro valyuta tizimi vasiyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro valyuta tizimi vasiyosa… DOCX 19 pages Free download Telegram